Co zrobi RPP, czy inflacja na pewno odpuszcza i co z 500 plus? "Studio Biznes" pyta eksperta

Czy znowu zobaczymy benzynę powyżej 7 złotych za litr? O tym też porozmawiamy dzisiaj w Studio Biznes. Ale to nie jedyny czynnik, który może wpłynąć na poziom inflacji. Coraz częściej zaczyna mówić się o waloryzacji 500 plus do 700 plus, do 1000 plus. Przez ostatnich 7 lat do kieszeni podatników i z kieszeni podatników wypłynęło ponad 223 miliardy złotych, a z 500 plus korzysta ponad 6,5 miliona dzieci. Czy 500 plus powinno zostać podniesione w związku z wysoką inflacją i jak to wpłynie na samą właśnie inflację? O tym także dzisiaj w Studio Biznes. Bardzo miło państwa widzieć, a państwa i moim gościem dzisiaj jest pan profesor Paweł Włociechowski, były minister finansów, wiceminister spraw zagranicznych, przewodniczący Rady Programowej Instytutu Finansów Publicznych.

Dzień dobry, panie profesorze. Dzień dobry. No właśnie, przed chwilką skończyłam tematem 500 plus, to zanim przejdziemy do tego, co zrobi dzisiaj Rada Polityki Pieniężnej, to pod kątem takiego myślenia długofalowego. Siedem lat obowiązywania tego programu. Czy pana zdaniem, patrząc na dzisiejszy poziom inflacji, tej inflacji CPI bazowej, 500 plus powinno być waloryzowane? Wszystkie świadczenia, zasady powinny być waloryzowane, świadczenia społeczne. Problem jest taki, że nie tylko 500 plus jest niewaloryzowane, ale na przykład takie świadczenia opiekuńcze, drobne, tak, z programami dochodowymi, które są dobrze celowane i dobrze odrasowane na przykład do opiekunów osób niepełnosprawnych, czy w stosunku do tak zwanych świadczenia rodzinne i opiekuńcze. One są niewaloryzowane I to jest pewien problem, bo one są niewielkie.

Natomiast 500 plus jest programem nie tylko traktowanym jako program społeczny, ale to jest świadczenie opiekuńcze nazwijmy to, bo to jest wychowawcze tak naprawdę. To jest taka dziwna nazwa dzisiaj. Które nie spełniło swojej roli. Z punktu widzenia założeń, które były. Oceny skutków regulacji to był oczywiście cel pronatalistyczny, czyli demograficzny. Tego nie spełniło. Następnie mówiło się bardzo dużo o tym, że częściowo z biedy, biedne rodziny to powinno pomóc biednym rodzinom i to oczywiście pomogło. Tam powiedzmy zmniejszyło się poziom skrajnego ubóstwa wśród najbiedniejszych rodzin o blisko 5 punktów procentowych. Choć biorąc pod uwagę PKB, to tak naprawdę... To niewiele, to niewiele, ale na końcu pytanie, czy zmniejszyło nierówności?

Poprzez próg dochodowy, bo to jest jak gdyby kanonem polityki społecznej. Daje się tam, gdzie ludzie potrzebują i często ten niedostatek jest nie z własnej winy. No dobrze, to załóżmy, że jest pan zwolennikiem waloryzacji właśnie w takiej formule poprzez wprowadzenie progu dochodowego, czyli tym, którzy potrzebują dajemy więcej, tym, którzy nie potrzebują dajemy mniej albo wcale. I teraz pytanie, czy waloryzacja 500 plus może wpłynąć na wzrost inflacji? Wszystkie wydatki rządowe tworzą popyt i w jakimś sensie wpływają potencjalnie na wzrost inflacji, ale to jest skala, trzeba to czegoś porównać. Tak naprawdę głównym przyczynem problemu z inflacją jest to, że mamy tak zwaną lekkość inflacji, czyli uporczywe zjawisko nakręcającej się inflacji poprzez różne spirale, czyli spirale marżową, firmy podnoszą ceny,

Z punktu widzenia roku wyborczego, waloryzować 500 plus czy nie? Z punktu widzenia każdego roku, wyborczego, niewyborczego, o ile jest tzw. przestrzeń fiskalna, należy dokonywać waloryzacji świadczeń społecznych, ponieważ zgodnie z siłą nabywczą. Pytanie jest takie, jak polityka społeczna powinna ewoluować. Zabrać dzisiaj, żadna opcja polityczna tego nie zrobi. Ja osobiście odpowiedzialność polityczna polega na tym, żeby stosować polityki dobrze adresowane wobec wyzwań, przed którymi stoimy. Jeżeli wyzwaniem była bieda wśród rodzin wielodzietnych, To nie należałoby tylko 500 plus zabierać. Oczywiście pytanie jest takie, czy zrobić to z progiem dochodowym, waloryzacji, czy po prostu podnosić to świadczenie.

No dobrze, to mamy odpowiedź w tym obszarze. Natomiast pojawiają się też różne czynniki ryzyka związane z decyzją Rady Polityki Pieniężnej, do której za chwilkę dojdziemy, jak decyzja OPEK-u. O zmniejszeniu wydobycia, czyli kartel i Rosja tną ropa po 100 dolarów. Jak Pana zdaniem to wpłynie na polski rynek i ceny? W Polsce już ta decyzja OPEC została, już częściowo nastąpiła pewna korekta cen w górę na stacjach naszego wielkiego monopolisty koncernu paliwowo-energetycznego, czempiona polskiego Orlenu. O kilka punktów procentowych, o kilka groszy. Natomiast tak naprawdę OPEC, OPEC+, czyli OPEC plus Rosja zauważyły, że ceny ropy nadmiernie spadają, więc decyzja dotycząca tego miliona baryłek rocznie jest to decyzja, która

Wszelkie ograniczenia podaży poprzez decyzje właśnie OPEC Plus w przeszłości, jeżeli cena ropy wynosiła powyżej 60 dolarów za baryłkę, nie miały specjalnego wpływu. To były raczej decyzje obronne, defensywne. Po drugiej stronie tego, strony medalu, jest Ministerowa Agencja ...energii, która również potrafi, jest tak zwany anty-OPEC, potrafi również uwolnić zapasy ropy ze swoich magazynów. I zbilansować. Ja akurat uczestniczyłem w jednej z takich akcji, pracowałem przy OCD, miałem okazję akurat wpłynąć podczas wiosny arabskiej na to, żeby uwolnić te rezerwy. I takie uwolnienie rezerw też może nastąpić z drugiej strony.