Mentionsy Mentionsy
Stand-up na wakacjach
Stand-up na wakacjach

Misja specjalna: Bomba Hitlera

02.05.2023 ·18 min 1 s · 8 rozdziałów
0:31 · Misja Galtesund 1

Wydaje się, że Galtesund zniknął bez śladu. No, niezupełnie. Dwa dni później, nad ranem 17 marca, statek przypłynął do Aberdeen w Szkocji. Na pokładzie, oprócz zwykłej załogi, znajdowało się również sześciu ludzi z norweskiego ruchu oporu. Wszystkich uciekinierów Brytyjczycy poddali dokładnemu badaniu bez względu na to, czy działali w konspiracji, czy nie. Dlatego nie uszedł ich uwagi fakt, że niejaki Einar Skinnerland Pracuje jako inżynier w zakładach Norsk Hydro w Wehmorg. Jeszcze tego samego dnia oficer wywiadu rozmawiający z Norwegiem sporządził raport i wysłał go w trybie pilnym do centrali SIS przy Broadway Street w Londynie. Nie minęła doba, a Skinnerland w towarzystwie oficera SIS jechał pociągiem do Londynu. Skąd ten pośpiech? Otóż Treff chciał, że w tym samym czasie w kierownictwie operacji specjalnych SOE i wywiadzie SIS zastanawiano się, jak dobrać się do zakładów Norsk Hydro w Wehmorg.

8:11 · Aktywność norweskiego ruchu oporu 2

Produkcja ciężkiej wody trwała w Norwegii jeszcze przed wojną, kiedy w 1940 roku kraj zdobyli Niemcy, szybko opanowali nieuszkodzoną fabrykę i zmodernizowali produkcję. O tym wszystkim dowiedział się norweski ruch oporu i z końcem 1941 roku do Londynu wysłano pierwsze raporty wywiadowcze informujące o zwiększeniu produkcji ciężkiej wody z 500 do 5000 kilogramów rocznie. Ponieważ Brytyjczycy również zastanawiali się jak zbudować bombę atomową, bardzo dobrze wiedzieli do czego Niemcom jest potrzebna ciężka woda. Sprawa była nad wyraz poważna, dlatego o wszystkim poinformowano premiera Churchilla i gabinet wojenny. Mniej więcej w tym samym czasie, kiedy w Berlinie Heisenberg skarżył się z Perrowi na problemy finansowe badań atomowych. W Londynie premier Churchill nakazał dwóm rywalizującym ze sobą organizacjom SIS i SOE opracowanie akcji zniszczenia fabryki Norsk Hydro.

Kiedy przesyłka trafiła do siedziby SOE na Baker Street, przygotowania do akcji nabrały tempa. Oficerowie SOE poznali plan zakładów Norsk Hydro, drogi ewakuacji oraz to, co było dla nich najważniejsze – miejsce produkcji i przechowywania zapasów ciężkiej wody oraz rozmieszczenie posterunków wartowników. 18 października 1942 roku czterech norweskich komandosów wylądowało niedaleko Weimorg. Nasza misja polegała na przechwyceniu brytyjskich komandosów, którzy przylecą szybowcami i zaprowadzenie ich do fabryki. Łatwe i proste? Nic bardziej mylnego. Czwórka Norwegów musiała transportować sprzęt, nadajniki radiowe, akumulatory i jedzenie na cały miesiąc. Z takim obciążeniem po tygodniu marszu byli skrajnie wyczerpani, a do bazy dotarli po kolejnych dwóch tygodniach.

10:41 · Operacja zniszczenia fabryki 1

Błyskawicznie wycofali się z tunelu i ukryli wśród skał, a chwilę potem doszedł ich cichy odgłos wybuchu i głośniejszy od niego hałas tłukących się szyb. Wokół panował spokój. Tylko jeden strażnik wyszedł ze stróżówki. Omiód światłem latarki śnieg, zapewne w poszukiwaniu śladów, i zawrócił. Komandosi wysowywali się tak jak przyszli, wzdłuż torów, potem przekroczyli rzekę. W tym momencie nad zakładami Norsk Hydro zawyły syreny alarmowe. Kilka minut później z fabryki wyjechały patrole w poszukiwaniu sabotażystów, lecz na pogoń było już za późno. Komandosi ukryli się w górach. A po kilku dniach sześć ruszyło w długą drogę do Szwecji, po czym bezpiecznie wrócili do Wielkiej Brytanii. Reszta została, aby włączyć się w miejscowy ruch oporu. SOE uznało akcję za udaną. Według źródeł cały zapas ciężkiej wody został zniszczony.

15:51 · Koniec programu 2

Zniszczono również urządzenia służące do jej produkcji. Tymczasem już w kwietniu okazało się, że entuzjazm SOE był przedwczesny. Niemcy zreperowali maszyny i produkcję wznowiono. Do Londynu popłynęły nowe niepokojące raporty wywiadu. Niemal natychmiast po wznowieniu produkcji lotnictwo alianckie rozpoczęło serię nalotów na Norsk Hydro. W listopadzie 43 roku 143 bombowce B-17 zrzuciły na fabrykę 711 bomb. Po tym doświadczeniu Niemcy doszli do wniosku, że produkcja ciężkiej wody w zagrożonej ciągłymi nalotami Norwegii nie ma sensu. Zdecydowano się przenieść ocalałe zapasy do Niemiec i tam wznowić produkcję. Ostatni akt bitwy o ciężką wodę rozegrał się nocą 20 lutego 1944 roku na jeziorze Tincio. Komandosi, którzy pozostali w Norwegii po poprzedniej akcji, dostali nowe zadanie.

Należało wysadzić w powietrze prom, którym Niemcy będą transportować zapasy ciężkiej wody. Na dnie promu wzdłuż wstępki rozłożono 8 kilo materiałów wybuchowych. Zapalnik nastawiono na 6,5 godziny. Eksplozja nastąpiła, kiedy prom znajdował się w miejscu, gdzie głębokość jeziora przekraczała 300 metrów. Według historyka Davida Stafforda na tym skończyły się niemieckie marzenia o bombie atomowej. Szef SOE Hugh Dalton potwierdził tę opinię pisząc w pamiętnikach. To efektowne twierdzenie przyćmiewa opinia Alberta z PRA.

Pokazano wszystkie 6 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.