Rosyjska edukacja na linii frontu [ZACHĘTA]

Dzień dobry. Włączyli Państwo krótkie wydanie podcastu Czytamy po rosyjsku na kanale Sprawy Wschodu nagrane 4 października 2026 roku. To Zachęta wydania 269 w pełnej godzinnej analizie dostępnej dziś wyłącznie dla patronów rozwijamy temat rosyjskiej edukacji od przedszkola aż po studia. A dziś krótko o dniu, w którym Kreml powiedział wprost, że rosyjskie dzieci są celem w wojnie z Zachodem, a przedszkole jest pierwszą linią frontu. Przed mikrofonem Bartosz Gołąbek. Zapraszam do słuchania. 18 września w Moskwie w sali koncertowej Zaradie odbyło się pierwsze ogólnorosyjskie forum pracowników edukacji przedszkolnej.

Przyjechało do Moskwy około tysiąca wychowawczyn i dyrektorek z przedszkoli z całego kraju. Ministerstwo Oświecenia ogłosiło ten rok Rokiem Edukacji Przedszkolnej. To impreza branżowa, raczej niszowa i zdawałoby się mało polityczna. Konferencja o pracy z dziećmi, które nie skończyły jeszcze siedmiu lat. Tym bardziej uwagę zwraca to, kto przyszedł tam mówić. Po hymnie, który zaśpiewał dziecięcy teatr muzyczny, na scenę wszedł Siergiej Kirijenko, pierwszy zastępca szefa administracji prezydenta. To on kieruje międzyresortową grupą roboczą do spraw wychowania dzieci i młodzieży. Po nim przemawiali doradczyni prezydenta, minister oświecenia, czyli edukacji i rzeczniczka praw dziecka. Tak wysokich urzędników rzadko widuje się na takiej konferencji.

Czy zdołamy przekazać dzieciom swoje przekonania, wiarę, marzenia i tradycje? To też jest linia frontu, a wy jesteście na niej pierwsi, bo wychowanie zaczyna się w najwcześniejszym wieku. Sama formuła trzech wojen nowa nie jest. Kirienko użył jej już w październiku 2022 roku na forum wychowawców klas. Co relacjonował wtedy dziennik kamiersant? W lutym 2023 roku według portalu Lientaru powiedział nauczycielom, że ich praca to linia frontu o przyszłość. Wtedy mówił jednak do szkoły i o szkole. Teraz, o ile udało mi się ustalić, Kreml po raz pierwszy mówi to tak dosadnie, tak jednoznacznie. Celem w tej wojnie są dzieci, a pierwsza linia frontu przebiega w przedszkolu, w sali przedszkolnej.

W cztery lata front przesunął się z klasy szkolnej do sali przedszkolnej. I nie mówi tego, jak państwo słyszą, publicysta ani deputowany, tylko pierwszy zastępca szefa administracji prezydenta. Bardzo wpływowa w Rosji postać. Nie na wiecu, nie w orędziu, tylko na branżowej konferencji dla opiekunek, dla wychowawczyń, dla wychowawców przedszkolnych. Te fragmenty, których wysłuchaliśmy składają się w jedną instrukcję. Pierwsze mówi, z kim Rosja walczy. Nie z Ukrainą, lecz z Zachodem. Z całym Zjednoczonym Blokiem NATO. Wojna w Ukrainie jest w tym obrazie tylko jednym z trzech frontów. Dziecko nie jest przede wszystkim kimś, kogo się uczy i chroni. Jest celem. A skoro dziecko jest celem, wychowanie staje się obroną. W obronie zaś nie ma miejsca na neutralność.

Kolejny fragment dotyczy dorosłych, o patriotyzmie. Dorosłego świadczy to, co myślą jego dzieci. Rozliczani są z tego rodzice, wychowawczynie i nauczyciele. A trzeci wskazuje miejsce. Za słowami oczywiście idą decyzje. Wiceminister oświecenia, czyli edukacji w naszych warunkach Olga Kołdarowa zapowiedziała na tym samym forum nowy federalny standard edukacji przedszkolnej od września 2027 roku. Mniej nauczania, na pierwszym miejscu wychowanie. Program Orlęta Rosji dostał wersję dla przedszkoli. Orlęta Przedszkolaki. Ruszył konkurs Rodzima Ojczysta Zabawka ogłoszony na polecenie prezydenta. Kirijenko tłumaczył po co tak się dzieje.

W sklepach wszystkie zabawki według niego są z amerykańskich kreskówek. A jak na takich zabawkach wychowywać w tradycyjnych rosyjskich wartościach? Wojna z Zachodem dociera w ten sposób aż do pudła z zabawkami. Przez cały ranek ministrowie powtarzali, że trzeba nie szkodzić, działać delikatnie i w formie zabawy. Tego samego dnia, podczas wręczenia nagród, pokazano też krótki film z dziećmi. Jedno z nich mówi do kamery, już nie jestem maluchem, tylko orlątkiem. Na tym kończymy dzisiejszą krótką odsłonę Czytamy po rosyjsku. Liczę, że Państwa zachęciłem do tego, żeby wysłuchać więcej, bo przedszkole to dopiero początek tej linii. W pełnym wydaniu przygotowanym dla patronów idziemy nią dalej, krok po kroku.

Zaczynamy od mapy urzędów i organizacji, które odpowiadają za rosyjskie dziecko i pokazujemy, że system ten powstał jeszcze przed 2022 rokiem. Potem idziemy do szkoły, poniedziałkowy apel z flagą, nowe podręczniki historii i wiedzy o społeczeństwie, obowiązkowe szkolenie wojskowe, a po lekcjach organizacje, które prowadzą dziecko dalej. Osobno przyglądamy się uczelniom, wyborowi po dziewiątej klasie, w którym liczy się także odroczenie od wojska i temu, co wojna i sankcje zrobiły z rosyjską nauką. Mówimy o tym, czego szkoła nie dostrzega także, o dzieciach wywiezionych z Ukrainy i o szkole na okupowanych terytoriach. Na koniec proponujemy siedem wskaźników, po których będzie można poznać jakimi dorosłymi te dzieci się staną w przyszłości.