S04E06: Moje filmy wszech czasów (pozycje 100 --> 91)

Jak to możesz powiedzieć? Masz rację. Może nie była wiosną. Na miejscu 97 mojej listy Metropolitan, rok 1990, reżyseria i scenariusz Whit Stillman. To bardzo niezwykły film, pierwsza część trylogii Whitta Stillmana, którą napisał i wyreżyserował. Należą do trylogii także Barcelona z roku 1994 i Rytmy nocy z 1998 w oryginale The Last Days of Disco. Ten film, stanowiący debiut Stillmana, jednocześnie film, który przyniósł mu nominację do Oscara za scenariusz oryginalny, co prawda przegraną w tym roku na rzecz Uwierz w ducha, ten film jest absolutnie odrębnym stworzeniem w pejzażu kina amerykańskiego.

W zasadzie nie da się go porównać z niczym innym, jeżeli byśmy szukali jego odpowiednika, musielibyśmy sięgnąć do kina hollywoodzkiego epoki klasycznej i wskazać na taki film chociażby jak filadelfijska opowieść Georgia Cukora z roku 1940. Metropolitan opowiada o grupie młodych ludzi należących do wyższych nowojorskich sfer, tzw. urban haute bourgeoisie, czyli wyższej burżuazji miejskiej, w skrócie UHB, albo jak mówią sami bohaterowie, Którzy spędzają czas w czasie bożonarodzeniowym na tak zwanych imprezach dla debiutantów. Debiutantów w znaczeniu młodych ludzi, którzy opuszczają domowe pielesze

I debiutują na scenie społecznej nowojorskiej elity finansowej w właśnie już pełnej, dorosłej odsłonie. Jeżeli przypomnicie sobie wiek niewinności Martina Scorsesego portretujący arystokrację nowojorską końca wieku XIX, Metropolitan jest poniekąd wariacją właśnie na temat takiego świata opisywanego w powieściach Edith Wharton, tyle że W kontekście Nowego Jorku bliżej nieokreślonego okresu, ale zawieszonego gdzieś między latami 60. i 80. wieku XX. Grupka młodych ludzi tutaj chodzi w W rakach, płaszczach, odbijają się gdzieś między hotelem Plaza a Piątą Aleją, przebywając głównie na tzw. Upper East Side, ale w pewnym momencie trafia do nich outsider, młody człowiek Tom Thousand,

Whit Stillman jest absolutnym mistrzem dialogu. Nikt nie pisze takich dialogów jak Whit Stillman, albowiem Whit Stillman stworzył w zasadzie swój dialogowy idion. Złożony z takich aforyzmów, zaskakujących zderzeń zdań, ten film wydaje mi się w pełni docenią osoby, które władają językiem angielskim i są w stanie docenić elegancję i niebywały dowcip tych dialogów. Wilta Stillmana porównuje się czasami do Jane Austen, która także stworzyła portrety właśnie takich zamkniętych społeczności i ich rozmaitych miłosno-matrymonialnych zawirowań i nic dziwnego, że w samym Metropolitan jest mnóstwo nawiązań właśnie do Jane Austen, która w zasadzie jest niemalże równorzędną bohaterką tego filmu.

Luke Sante zestawia film Metropolitan z filmem amatorski. Gang żona Lika Goddarda i mówi, że Metropolitan jest najlepszym przykładem tego, co wydarzy się, kiedy grupa Utalentowanych przyjaciół raczej bez pieniędzy spotka się razem i stworzą wybitny film z takim mikroskopijnym budżetem, ale wykorzystując całą swoją wyobraźnię i talent. W dialogach Stillmana pobrzmiewa także na pewno Billy Wilder, na pewno chyba jeszcze nawet bardziej Preston Sturgess. Film w zasadzie prezentuje te same miejsca i te same klasy społeczne, które tak chętnie portretował na ekranie Woody Allen, ale wyrasta z całkowicie innej tradycji. Rzeczywiście czujemy się tak, jakby to Jane Austen zabłąkała się w Nowym Jorku późnych lat 80., wczesnych 90. i z ironicznym uśmiechem Giacondy spisała czyny i rozmowy i właśnie w ten sposób dostaliśmy Metropolitan.

Moja ulubiona scena w filmie to rozmowa pod koniec, kiedy bohaterowie rozmawiają Jednym z przypadkowo spotkanych mężczyzn właśnie z tej wyższej klasy burżuazji miejskiej, który opowiada, że największe poty na plecach, największy lęk wywołuje w nim majętnym i wykonującym pracę cieszącą się społecznym poważaniem. Otóż największe lęki wywołuje w nim pytanie znajomych, a czym się zajmujesz? Metropolitan to film bardzo wyjątkowy, nadal wciąż za mało znany u nas. Bardzo serdecznie Wam go polecam. Gdybym miał wskazać na film z najlepszymi dialogami w historii kina, to na pewno Metropolitan znalazłby się na takiej liście.

Ale tak naprawdę, jak wskazała Pauline Kael, głównym bohaterem jest to, jak bohaterowie mówią, w jaki sposób cudownie angażują swoje włoskie korzenie i włoskie kadencje w wypowiadanie długich, niemalże operowych tyrat, I w jaki sposób codzienność Brooklynu i tych sercowych dylematów takiej chociażby wdowy jak Loretta zostają wplecione w tło wielkich namiętności operowych, tutaj rozgrywających się na scenie Metropolitan Opera w postaci opery Cyganeria Pucciniego, która jest pięknie wpleciona w całość filmu. Więcej o tym filmie tutaj nie powiem, poza tym, że już rozklejam się na samą myśl o nim i na myśl o tej wspaniałej scenie, kiedy Cher policzkuje Nicolasa Cage'a i mówi mu snap out of it, ale jeżeli chcecie o Wpływie Księżyca więcej posłuchać, zapraszam Was do odcinka Spoilermastera numer S03E06.

Film na miejscu 97 to Metropolitan, reżyseria Whit Stillman, niedostępny obecnie w polskich streamingach, dostępny na używanych płytach DVD na Amazonie brytyjskim i amerykańskim. Miejsce 98, pierwszy krok w kosmos, reżyseria Philip Kaufman, film dostępny w Polsce w streamingach na Chili i Apple TV. Miejsce 99. Jeden fałszywy ruch. Reżyseria Carl Franklin. Film dostępny w polskim streamingu na Apple TV. I miejsce 100. An Englishman Abroad Johna Schlesingera. Tu film trudno dostępny, krążący po YouTubie. Ja mam go na DVD wydanym przez BBC, zakupionym na brytyjskim Amazonie.