Saamowie. Wyrzut sumienia Skandynawii. Odcinek 1: Północność

06.08.2025 ·37 min 4 s

Anna Dudzińska podróżuje do Lakselvbukt, położonego 70 kilometrów od Tromso, by spotkać się z Katarzyną – Polką, która zafascynowana saamską kulturą, od lat uczy Saamów ich własnego języka. To właśnie ona i jej rodzina stają się przepustką do świata tych, którzy przez dziesiątki lat doświadczali dyskryminacji ze strony Norwegów i Szwedów, choć na Północy pojawili się jako pierwsi. Jak Saamowie postrzegają północność, naturę, gościnność i własną, niemal utraconą tożsamość? Córki Katarzyny i jej znajomi, m.in. saamska literaturoznawczyni Lill Tove Fredriksen, opowiadają o utracie języka, wstydzie i niepewności co do tego, kim są. Przestrzenią do rozmów staje się nie tylko odosobniony dom Kasi, ale też farma owiec. „Saamowie. Wyrzut sumienia Skandynawii” to Audioserial Pisma składający się z 6 odcinków, publikowanych tydzień po tygodniu. Pierwszy odcinek podcastu udostępnimy bezpłatnie. Kolejne będą dostępne tylko dla osób posiadających prenumeratę lub subskrypcję „Pisma” albo Audioteka Klub.Zamów dostęp online do „Pisma” w promocyjnej cenie, by posłuchać najnowszego audioserialu „Saamowie. Wyrzut sumienia Skandynawii”. Wypróbuj, rezygnujesz kiedy chcesz.magazynpismo.pl/prenumerata/miesieczny-dostep-online-saamowie/Producentem audioserialu Saamowie. Wyrzut sumienia Skandynawii jest Piotr Nesterowicz (Fundacja Pismo).Koordynacja projektu: Iga GromskaWeryfikacja faktów: Marcin CzajkowskiIlustracje: Aleksandra CzudżakMuzyka: Artur GiordanoLektorzy: Anna Dudzińska, Agata Turkot i Kamil PrubanMontaż i realizacja dźwięku: Jacek KurkowskiPartnerem strategicznym jest Audioteka.Dowiedz się więcej o Audioserialu Pisma „Saamowie. Wyrzut sumienia Skandynawii” na magazynpismo.pl/saamowie

To co, naddacie w ten sposób? Chciałaby coś zjeść, na pewno. Witam! Jak się masz? Słyszałam, że przyjechałaś z Polski. Nazywam się Walborg. Często im pomagam. A ja przygotowuję reportaż o samach. Aha. O ludziach i ich tradycjach, tak? A ty jesteś samką.

Moi przodkowie byli. Zapytam Kasi, jak to przetłumaczyć. Walborg może głosować na tych, którzy zasiadają w samskim parlamencie. To w takim razie jesteś samką. No nie. Albo tak. Może raczej moi przodkowie byli.

Old people didn't want to speak about it, they just went out of the room. Ja myślę, że to było tak, że te starsze pokolenie dziadków na przykład, albo rodziców Walburg zostało tak wychowane, że bycie samym było czymś, czego należało się wstydzić, czymś prymitywnym, czymś starodawnym. więc oni przestali się identyfikować jakby oficjalnie jako samowie, przestali mówić swoim językiem, a z drugiej strony przecież byli samami, mieli to w sobie i o tym się nie mówiło, nie? Mogłoby zaboleć, mogłoby wywołać awanturę rodzinną, stłumione, jakieś tabu, dokładnie.

Co ja narobiłam? Zadaję pytania, których siedemdziesięcioletni Walborg nikt dotąd nie zadał. Czy otwieram rany, których nie chciały dotknąć jej własne dzieci? Oni nie pytają, czy ich mama jest samką. Może przestraszyłaby ich odpowiedź. Skoro mama jest, to i oni są. I co, już? Jesteśmy gotowi? Już jesteśmy gotowi. Zmknięte są na pastisku. Witają się ze swoimi ziomkami.

Pokazano wszystkie 4 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.