Kto odpowiada za Odrę? Gość: Robert Rient

Więc uznanie natury albo części natury za podmiot prawa, inaczej za osobę prawną, za osobowość prawną gwarantuje jej szansę na chronienie jej praw. To będę adwokatem diabła. Pewnie ktoś złośliwy mógł powiedzieć, no ale przecież już teraz chronimy środowisko, rzeki, lasy są pod ochroną prawną. Co to zmieni tylko formuła tej ochrony? Jasne. I to jest słuszny argument. No to w takim razie konkrety. Nie wiem, czy pan wie, pod jakie ministerstwo w Polsce podlega środowisko, natura na przykład rzeki. To nie jest Ministerstwo Środowiska, tylko... Rzeki podlegają pod Ministerstwo Infrastruktury, którymi zarządza około 17 organizacji.

Kara za kilogram soli zrzucanej do rzeki to jest 5 groszy. I na przykład jak tych kar jest 30 milionów albo więcej, to jedna organizacja je nakłada, a inna je anuluje. Więc obecnie działające systemy ochrony środowiska tak naprawdę prawie zawsze mogą być unieważnione i priorytetowo traktowane są potrzeby biznesu, rządu, który obecnie rządzi. Lub tych, którzy na przykład mają kopalnie i potrzebują nie inwestować w technologie odsalające ścieki, ale dewastować naturę dla zysków. Więc mamy systemy ochrony środowiska i to dobrze, że one są. Ta różnica między ruchem praw natury a ochroną środowiska jest trochę taka jak różnica pomiędzy Szanowaniem natury, a próbą uchronienia natury.

Różne kraje, w różny sposób to regulują. Prawie zawsze jest reprezentacja. Na przykład w Nowej Zelandii jest przedstawiciel rządu i przedstawiciel narodu Maori, czyli rdzennej ludności, która domagała się uznania rzeki Wanganui za osobę prawną. Co ciekawe w Nowej Zelandii po rzece, później po góra Taranaki otrzymała tę osobowość prawną. Rzeka Mekpei na przykład w Kanadzie otrzymała 9 praw i 9 reprezentantów, które pilnują przestrzegania tych praw. Ustawa o uznaniu rzeki Odry za osobę prawną mówi o piętnastoosobowym komitecie, trochę na zasadzie stowarzyszenia, ale w którym są przedstawiciele organizacji pozarządowych, rządu, środowiska, rolnictwa, gmin, przez które przepływa rzekę i do tego jest grono naukowe, które wspiera. Ale ponieważ tych inicjatyw, kiedy rozmawiamy teraz, jest ponad już siedem tysięcy, a w sumie za chwilę to

...prawdzę i powiem dokładnie, na całym świecie i prawo trochę nie nadążało, więc powstała ta europejska inicjatywa, oddolna europejska inicjatywa uznania praw natury. Na całym świecie jest dokładnie 707 inicjatyw w 66 krajach i większość ich jest w Europie, Ameryce Południowej, Północnej. Inicjatywa Ruch Praw Natury, czyli Europejska Inicjatywa Obywatelska wystartowała 13 października po to, żeby zebrać milion podpisów i właśnie po to, żeby odpowiedzieć w praktyce na pana pytanie, czyli umożliwić obywatelom podejmowanie działań na rzecz ochrony ekosystemów, czyli wesprzeć osoby, które chcą ochronić określony ekosystem, ponieważ obecnie działające prawo ochrony środowiska tego nie robi albo przyzwala na dewastowanie i nieponoszenie konsekwencji.

Oni powołali tą inicjatywę tylko w Hiszpanii, zebrali ponad 600 tysięcy podpisów, no i tym samym Laguna Mar Menor otrzymała osobowość prawną. I znowu chcę podkreślić, nie stałaś się kimś, kim nie jest, ale można objąć ją bardziej profesjonalną ochroną. Jeśli chodzi o ochronę środowiska, no to jak sobie pomyślimy o takim najbardziej kompleksowym i w moim poczuciu też uczciwym narzędziem do chronienia przyrody jest uznanie prawa. Po to mądre prawo ewoluuje, zmienia się, więc ruch praw natury mówi o tym, że chroniąc naturę chronimy człowieka, że to jest w interesie człowieka, przyszłych dzieci, naszych dzieci. Ja pamiętam, ponieważ rozmawiamy dla Śląska, jak robiliśmy wielki marsz dla Odry, 44 dni, 230 osób, od źródła Odry do ujścia i szliśmy Śląską ziemią.