Co wiemy o Górnym Śląsku?

Dzień dobry, tutaj jest Sebastian Pypłacz i Śląska Opinia. Dzisiaj moim gościem jest dr Krystian Węgrzynek, zastępca przewodniczącego Komitetu Głównego Olimpiady Wiedzy o Górnym Śląsku. Dobry. Z Krystianem mamy taką tradycję, że spotykamy się właściwie Co roku i co roku o tej porze rozmawiamy o olimpiadzie i o zbliżającym się finale. To już dwunasty raz. To już dwunasty raz, chociaż dwanaście razy się nie spotkaliśmy. Ale właśnie to takie podstawowe pytanie, które zawsze ci zadaję na początku, czyli o czym w tym roku młodzi mogli pisać i mówić, a o czym, jak szczegółowo w te zagadnienia wyszli. W tym roku, w roku stulecia województwa śląskiego, nasz konkurs przybrał tytuł, czy będziemy się kierować tematem Górny Śląsk w latach 22-39, czyli 100 lat województwa śląskiego, chociaż tytuł Górny Śląsk w latach 22-39 sugeruje też, że chcemy chociaż wspomnieć o tych częściach Śląska, które się znalazły poza Polską.

Pytałeś o te tematy, które uczniowie podejmowali. Jak państwo, którzy sympatyzują z naszym konkursem wiedzą, mamy tematy w różnych dziedzinach. To jest geografia, historia, literatura, sztuka i dziedzictwo kulturowe. Tak, chyba to jest w ogóle najlepsze w tej olimpiadzie, że on naprawdę ten Śląsk traktuje całościowo. Tak, tak. I jeszcze w dodatku mamy temat interdyscyplinarny, czyli łączący. I od tego bym chciał zadbać, bo tu jest na przykład taka praca, przeczytam państwu tytuł. W sukni balowej, w jakli i w kietce, w narciarskim kombinezonie. Między tradycją a nowoczesnością, czyli jak ubierały się Ślązaczki w latach międzywojennych. Refleksje nad fotografiami z rodzinnych albumów. Mnie się ten temat bardzo podobał.

Dostaliśmy parę prac, których akurat uczestniczki przeglądały rodzinne albumy, oglądały zdjęcia zazwyczaj swoich babć, raczej prababć. I próbowały to odnieść do mody, która wtedy panowała i to także tej mody takiej okolicznościowej albo takiej specyficznej jak sportowa. W tym roku szli uczniowie, których właśnie taki im temat podaliśmy. Jest też temat Śląska Rodzina w powieści, jest też dużo o Beskidzie Śląskim. Tak, bo te tematy, które podajesz, to jeden to jest temat z literatury, drugi to jest temat z geografii i rzeczywiście, jeśli popatrzymy na to, co uczniowie wybierali, to wybierali między innymi te tematy,

I też nas cieszy, bo tematy z historii to były tematy też troszkę podobne do tego, które podałem, czyli mieli uczestnicy znaleźć jakieś obiekty, które powstały 100 lat temu, na przykład jest taki temat Szyb Prezydent w Chorzowie, Mosty Kolejowe w Wiśle i mieli prześledzić jakby losy tego obiektu, który ma 100 albo niecałe 100 lat. Albo, w jaki sposób rozwijała się turystyka w okresie międzywojennym, a jak na przykład te szlaki czy schroniska, które wtedy powstawały, a czasami jeszcze wcześniej, wyglądają dzisiaj. Czy komisja w tym roku była tak nad wyraz zaskoczona? Byliśmy zaskoczeni po pierwszym... Właśnie, właśnie.

Proszę Państwa, 323 uczniów 153 dopuściliśmy do drugiego etapu. Z tego dostaliśmy 38 prac, ale za to w finale mamy 25 miejsc i co tylko w szczególnych wypadkach. Zazwyczaj mamy 20 finalistów, także komisja jest bardzo mile zaskoczona ilością prac i ich poziomem. Poziom na pewno jest wyższy niż w latach minionych. Mówimy o poziomie prac. Zobaczymy jak uczniowie będą bronić swoich prac publicznie.

Nie zapytam o konkretne pytania, ale czytając już te pytania z łatwością układają się do uczniów i uczestników? Mamy kilka komisji, bo mamy kilka dziedzin. I myśmy już dyskutując nad pracami, które mają być dopuszczone do etapu finałowego, już się wstępnie zastanawialiśmy. Często są to takie pytania, bo często te prace idą właśnie od tradycji rodzinnej do tradycji takiej dużej, czy historii dużej. No i chcemy zapytać o te źródła rodzinne i o to, w jaki sposób wiązał autor, badacz to miejsce, bo to na przykład są także dzieła architektoniczne, które mają te już sto lat, w jaki sposób wiązał to miejsce, jak je widział w epoce międzywojennej, jakie materiały na ten temat znalazł, jak je widzi dzisiaj i te obserwacje są czasami

Także pesymistyczne, że to miejsce 100 lat temu wyglądało ładniej niż teraz. Ale są i takie odwrotne, że miejsce, które było zupełnie nieciekawe albo niezagospodarowane, nagle wygląda dostojnie. No patrz, plac Sejmu Śląskiego. Nieużytek w zasadzie, a w tej chwili to jest centrum województwa. I to jest przestrzeń, która się zmieni długo. I zmieni się, i się zmienia, i przecież nazwa tego placu się zmieniała, cały czas się zmienia. Katowice to jest w ogóle taka przestrzeń, chociaż my nie tylko o Katowicach, która się rzeczywiście jak Kameleon zmienia. To zależy od różnych okoliczności historycznych, politycznych. Czy potrzebna jest literatura, to po jaką literaturę młodzież sięga?

Sięga po literaturę, którą myśmy sugerowali, czyli utwory powstające w czasie międzywojennym, na przykład powieści Gustawa Morcinka czy Poli Gojawiczyńskiej. Ale znowu się ucieszę. Po raz pierwszy mamy powieść śląską, niemieckojęzyczną. Jest to słynna książka Augusta Szoltisa, Wiatr od wschodu. Bardzo się cieszymy, że nasi uczestnicy widzą ten Śląsk także szerzej. Powstało bardzo wiele ciekawych dzieł architektonicznych i dzieł sztuki i literackich właśnie pisanych przez Ślązaków ducha niemieckiego. To zmierzając do finału naszej rozmowy, ale też do finału olimpiady.

Kiedy? Bo to jest bardzo niedługo. Tak, tak, to bardzo niedługo. To będzie w piątek 9 grudnia. Finał będzie się odbywał w formie niestacjonarnej. Będziemy się spotykać online na platformie Zoom. Mówię o komisji i uczestnikach, natomiast Państwo mogą oglądać te zmagania na portalu Facebook, będzie transmisja na żywo, a potem dla tych, którzy by nie mogli, bo będzie to trwało, mamy tylu uczestników, będą te przesłuchania trwały od dziewiątej do piętnastej, można w dowolnym momencie się włączyć, zobaczyć sobie jaki jest harmonogram, na przykład zajrzeć, włączyć się na konkretną prezentację. No i rozdanie nagród będzie i uhonorowanie naszych olimpijczyków będzie gdzieś około szesnastej pewnie.

I chciałem powiedzieć, że konkurs, zapraszamy na ten konkurs niezmiennie, mamy dwóch organizatorów, Instytut Badań Regionalnych Biblioteki Śląskiej i w tym miejscu prosimy szukać transmisji i Związek Górnośląski. Ci dwaj organizatorzy od samego początku Związek Górnośląski, bo to inicjatywa Świętej Pamięci Łucji Staniczkowej, a od mniej więcej ośmiu bodajże lat to już także inicjatywa wspólna, czyli Biblioteki Śląskiej. Także jeśli ktoś z Państwa będzie chciał oglądać, to proszę zaglądać też na strony organizatorów. Dzięki bardzo. Dziękujemy.