Mentionsy Mentionsy
STREFA MROKU - PODCAST KRYMINALNY
STREFA MROKU - PODCAST KRYMINALNY

CZY PIEKARZ I MŁYNARZ ŚWIADOMIE OTRULI MIASTO?

04.02.2026 ·8 min 54 s · 4 rozdziały

Sierpień 1951 roku. Małe francuskie miasteczko Pont-Saint-Esprit zamienia się w scenę z najgorszego koszmaru. Ludzie rzucają się z okien, krzyczą, że ich ciała płoną, a dzieci próbują dusić własne babcie. Oficjalna diagnoza: zatrucie mąki sporyszem. Ale czy na pewno? Po latach na jaw wychodzą dokumenty, które rzucają cień na amerykański wywiad. Czy mieszkańcy Pont-Saint-Esprit byli nieświadomymi królikami doświadczalnymi w tajnym projekcie MKUltra?

0:00 · Wprowadzenie do historii Pont-Saint-Esprit 2

Francja, sierpień 1951 roku. Wojna skończyła się 6 lat temu, ale w małym miasteczku w Departamencie Garde rozpętuje się nowe piekło. Tym razem jednak to nie bomby, lecz chleb powszedni staje się narzędziem śmierci, zmieniając spokojną osadę w scenę rodem z obrazów Hieronima Boscha. Pont-Saint-Esprit to malownicze miasteczko, brama do Prowansji. W 1951 roku życie toczy się tu powoli, rytmem wyznaczanym przez kościelne dzwony i zbiory winogron. Mieszkańcy wciąż pamiętają smak wojennego głodu. Choć oficjalne kartki na żywność powoli znikają, jakość jedzenia pozostawia wiele do życzenia.

Chleb, świętość na francuskim stole wciąż bywa szary, gliniasty, pieczony z mąki, której pochodzenia lepiej nie dociekać. Nikt jednak nie przypuszczał, że bagietka kupiona w zaufanej piekarni przy Grand Rue stanie się biletem do szpitala psychiatrycznego. Wszystko zaczyna się niepozornie. Lato 1951 roku jest wyjątkowo wilgotne, co sprzyja psuciu się zbóż. W powojennej Francji system dystrybucji mąki jest scentralizowany i zbiurokratyzowany. Piekarze nie mają wyboru, biorą to, co przydzieli im Union Meunier. Roch Briand, szanowany piekarz z Pont-Saint-Esprit, otrzymuje partię mąki, która budzi jego wątpliwości.

2:52 · Zdarzenie w piekarni Rocha Brianda 1

Nie chciałem jej sprzedawać moim sąsiadom. Wysłał truciznę na drugi koniec kraju do Pont-Saint-Esprit, licząc, że sprawa się rozmyje. Młynarz i jego wspólnik trafiają do więzienia, oskarżeni o nieumyślne spowodowanie śmierci i fałszowanie żywności. Choć winni zaniedbań zostali wskazani, nauka przez dekady głowiła się nad tym, co dokładnie znajdowało się w mące. Najbardziej oficjalna wersja mówi o zatruciu sporyszem, pasożytniczym grzybem rosnącym na życie. Zawiera on alkaloidy, z których wywodzi się LSD. Choroba ta, w średniowieczu zwana ogniem świętego Antoniego, wywołuje halucynacje i uczucie palenia w kończynach.

5:24 · Zarazę i jej objawy 3

Pasuje to do opisów ognia w ciałach ofiar, jednak krytycy zauważają, że ergotyzm zazwyczaj powoduje gangrenę i odpadanie kończyn, co w Pont-Saint-Esprit zdarzało się rzadziej niż gwałtowne psychozy. Inna hipoteza sugerowała zatrucie fungicydem na bazie rtęci używanym do konserwacji ziarna. Jednak objawy się nie zgadzały. Rtęć niszczy nerki i powoduje inne reakcje sercowe niż te obserwowane u ofiar. Ta teoria została naukowo obalona w latach 60. Mówiono też o nielegalnym wybielaniu mąki za pomocą trichloraminy, która może wywoływać drgawki, histeria psia, ale rzadko prowadzi do tak skomplikowanych halucynacji u ludzi.

Najbardziej sensacyjna teoria wypłynęła dopiero w XXI wieku. Dziennikarz śledczy H.P. Albarelli Jr. w 2009 roku opublikował książkę, w której twierdzi, że Pont-Saint-Esprit padło ofiarą tajnego eksperymentu CIA. Według tej teorii, w ramach zimnowojennych testów broni psychochemicznej, Amerykanie mieli rozpylić LSD w powietrzu lub dodać je do lokalnej żywności, by sprawdzić czy można wywołać masową histerię wrogiej populacji. Albarelli powołuje się na odtajnione dokumenty związane ze śmiercią biochemika Franka Olsona, w których rzekomo pada zdanie, sekret Pont-Saint-Esprit to nie sporyż, to dietyloamid.

Naukowcy są sceptyczni. LSD jest substancją niestabilną termicznie. Pieczenie chleba by ją zniszczyło. Ponadto nie wywołuje fizycznych objawów takich jak wymioty czy problemy z krążeniem, które były powszechne w Pont-Saint-Esprit. Mimo to dla wielu zwolenników teorii spiskowych Le Pen-Modi pozostaje dowodem na mroczne działania służb specjalnych. Niezależnie od tego, czy był to nieszczęśliwy wypadek spowodowany chciwością młynarza, czy tajny eksperyment, w co przyznam nie do końca wierzę, Pont-Saint-Esprit nigdy nie wróciło już do swojej dawnej beztroski. Rodziny zostały rozerwane, a zaufanie społeczne zniszczone.

Pokazano wszystkie 6 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.