Rhoda Roberts AO - kobieta, która zmieniła naród

rdzennych mieszkańców oraz kobiety z ludu Widjabaluaba, która zmarła w wieku 66 lat. Jej krótka walka z bardzo rzadkim typem raka jajnika zakończyła się w sobotnie popołudnie 21 marca. Rhoda zmarła na swojej ziemi, w otoczeniu rodziny. Uhonorowana wieloma nagrodami pisarka, aktorka i reżyserka została odznaczona Orderem Australii w 2016 roku za zasługi dla sztuk performatywnych oraz ogromny wpływ jaki wywarła swoją działalnością zarówno na scenie jak i poza nią. Rodzina Rody Roberts wyraziła zgodę, aby SBS emitowało jej wizerunek i nagrania audio, by uczcić i celebrować jej życie oraz trwałe dziedzictwo.

Nadługo zanim otrzymała zaszczytny tytuł ciotki, Rhoda Roberts zawsze wiedziała, że będzie musiała wybrać własną drogę. 50 lat temu, gdy miałam 16 lat, zapytano mnie o moje marzenie. Powiedziałam, że chcę zostać pisarką, dziennikarką. Powiedziano mi wtedy, że jestem marzycielką. Rodzina Rhody obawiała się, że rasizm sprawi, iż jej marzenia okażą się niemożliwe do spełnienia. Wtedy jeszcze nie wiedzieli, że dla Rhody Roberts nic nie będzie niemożliwe.

I że pewnego dnia ich córce podziękuje sam premier Australii. Pod koniec 2025 roku, w grudniu, Anthony Albanese nie był pierwszym australijskim przywódcą, który ją docenił. Rhoda, dziękuję bardzo. Rhoda, bardzo Ci dziękuję za wszystko, co stworzyłaś, czym inspirowałaś i czym się dzieliłaś. Oddajemy hołd Twojej niezwykłej karierze i ścieżce, którą wybrałaś dla wszystkich, którzy podążają za Tobą. Na długo przed tym, w latach 70., kształciła się jako pielęgniarka. Potem Rhoda pracowała w Londynie na początku lat 80., zanim wróciła do Sydney, aby studiować sztuki performatywne.

Wkrótce potem pojawiły się role aktorskie w serialach telewizyjnych i spektaklach. Te lata zapoczątkowały jej karierę jako producentki, reżyserki i aktorki. Zarówno na ekranie, jak i na scenie. A jedno marzenie prowadziło do kolejnego. Zanim w 1989 roku została pierwszą abrygańską prezenterką telewizyjną w Australii w czasie najwyższej oglądalności. Dobry wieczór, tu Rhoda Roberts, a ja jestem Michael Johnson. Witamy w First in Line. Gdy marsze dotarły do biura lokalnego posła Barrego Stegalla, stało się aż nazbyt jasne, że w Swan Hill doszło do rasistowskich postaw i podziałów rasowych wokół terenu inwestycji.

Ciotka Rhoda rozmawiała z SBS z okazji 50-lecia stacji, wspominając swoje początki. Słuchając pierwszych audycji radiowych SBS, a potem wejście do biura w Milson Point i studia, gdzie powstawało tak wiele przełomowych programów, było czymś niesamowitym. Ta znacząca rola była pierwszą z wielu pierwszych w życiu, które przeczyło oczekiwaniom, a jej życie naznaczone było także tragedią. W 1998 roku siostra bliźniaczka Loes została zamordowana w Lismore na środkowo-północnym wybrzeżu Nowej Południowej Walii. Zaginęła podczas jazdy autostopem.

Personalia jej zabójcy nigdy nie ustalono. Matka Aloes oraz Rhoda wychowywały później jej dzieci. Ciotka Rhoda była współzałożycielką pierwszego w Australii Narodowego Teatru Aborygenckiego. Stworzyła i kierowała festiwalem Dreaming oraz przez dekadę była szefową programów First Nation w Sydney Opera House. Jej talent zdobył międzynarodowe uznanie dzięki produkcji The Awakening, występu choreograficznego przygotowanego na ceremonię otwarcia Igrzysk Olimpijskich w Sydney. Rhoda pozostała marzycielką i dzieliła się swoimi marzeniami oraz marzeniami swojego ludu ze światem. Jako dumna kobieta z ludu Widjabul Aboriginal Banja Lung swoje dziedzictwo stawiała w centrum wszystkiego co robiła, także jako reżyserka.

Mogłam zatrudnić tłumaczy językowych i przetłumaczyć jedną z najbardziej znanych sztuk świata zachodniego na język Banja Lung. Dla mnie było to coś, czego nigdy wcześniej nie zrobiono. Trudno było wymienić wszystkie sytuacje, w których przełamywała kulturowe bariery, zarówno przed, jak i po 2016 roku, kiedy otrzymała Order Australii. Przypisuje się jej zapoczątkowanie tradycji uznania kraju podczas wydarzeń publicznych oraz stworzenie terminu Welcome to Country. Ceremonia ta odbywa się na początku wydarzeń i jest prowadzona przez tradycyjnych opiekunów ziemi, aby oficjalnie powitać gości. Powstała w latach 80., gdy Rhoda kierowała Aboriginal National Theatre Trust,

I chciano wprowadzić ten zwyczaj ze społeczności do świata sztuki. Rhoda Roberts była również przedstawicielką starszyzny w SBS. W 2022 roku mówiła w Night TV o nowej erze dla rdzennych Australijczyków. Wreszcie jesteśmy słyszani, mamy platformy, na których możemy wyrażać swoje opinie. Chcieliśmy przekazywać wiadomości jak każdy inny serwis, z dystansem i równowagą, ale dziś coraz więcej Australijczyków zaczyna rozumieć, że kultura pierwszych narodów jest żywa, jest starożytna, ale jednocześnie ma swoje miejsce. 50 lat minęło jak powiedziała, że chce zostać pisarką i dziennikarką.

W 2025 roku ciotka Rhoda nadal realizowała liczne projekty, w tym monodram My Cousin Frank. Spektakl był hołdem dla innego wyjątkowego członka jej rodziny. It means so much to this. To bardzo wiele znaczy dla naszego ludu i dla naszej rodziny. Mama zawsze powtarzała, bądź życzliwy. Czasem mówiłam, nie, musisz się postawić.

Ale teraz widzę, dokąd doprowadziła ją ta dobroć. To piękna sztuka. Te aborygańskie historie są niesamowite. Nie mogłabym być z niej bardziej dumna. Chairman SBS dr Nicholas Pappas powiedział, że Rhoda Roberts była liderką odważną, wizjonerską, kierującą się przekonaniem i głębokim poczuciem odpowiedzialności kulturowej. Wniosła trwały ślad w życie artystyczne i kulturalne Australii. Dodał, że jej wkład wyznaczył zasady oparte na kulturze, uczciwości i celu. Podkreślił również, że wzmocniła więź między kulturami pierwszych narodów, a współczesną wielokulturową Australią i zawsze będzie zajmować szczególne miejsce w SBS.