Audycja dla polskich seniorów - odc. 325

Słuchasz SBS po polsku. Więcej ciekawych historii znajdziesz na stronie sbs.com.au. Dzień dobry drodzy słuchacze. Wita Was Małgosia Żuchowska z Polskiego Biura Opieki Polker w Mount Waverly. Zapraszam na drugą część audycji o Evie Curie. Czyli pannie o oczach, co lśnią radem. W latach 30. XX wieku Eva Curie miała we Francji ugruntowaną pozycję zdolnej pisarki i dziennikarki. W styczniu 1940 roku udała się do Stanów Zjednoczonych.

Zamierzała wygłosić tam serię odczytów zatytułowanych Nauka i Pewna kobieta. Ich celem była popularyzacja sylwetki matki na podstawie napisanej biografii oraz zwrócenie uwagi tamtejszego społeczeństwa na zagrożenie demokratycznych państw w Europie. W związku z narastającym zagrożeniem wybuchem wojny cała rodzina Curie zaangażowała się w potępienie działań podejmowanych przez hitlerowskie Niemcy. Ewa w USA uczestniczyła w wielu oficjalnych spotkaniach, podczas których apelowała o włączenie się Ameryki do wojny. O jej pozycji najlepiej świadczy fakt, że została przyjęta m.in. przez żonę prezydenta Roosevelta, Eleonor Roosevelt, na kolacji w Białym Domu.

Po zajęciu Francji przez Niemcy, w przeciwieństwie do pozostałej rodziny, zdecydowała się ewakuować do Anglii. W czerwcu 1940 roku wraz z innymi uchodźcami znalazła się na Wyspach. Tam przeżyła bombardowania Londynu w czasie Bitwy o Anglię. Prowadziła wówczas antyhitlerowskie audycje radiowe. Na początku następnego roku ponownie wyjechała z odczytami do USA. Eva Keary była wówczas znaną intelektualistką i pisarką. Pochodziła przecież z bardzo rozpoznawalnej rodziny naukowców o światowym znaczeniu. Dzięki tej pozycji spotykała się z najwybitniejszymi postaciami ówczesnego świata. Nic więc dziwnego, że jej głos był z uwagą odbierany w debacie publicznej, a media nagłaśniały jej wypowiedzi.

Jej stanowisko potępiające działania wojenne hitlerowskich Niemiec i apele do stawiania oporu ich barbarzyńskiej polityce miały niewątpliwie duży wpływ na opinię publiczną. Po zaatakowaniu przez Niemcy Związku Sowieckiego i zaangażowaniu się Ameryki w pomoc Rosjanom, Eva Curie udała się w wielomiesięczną podróż do Afryki i Azji jako korespondentka wojenna. Przemierzyła ponad 60 tys. km. Plonem tej ekspedycji miały być pisane do gazet reportaże z pola walki oraz książka Podróż wśród wojowników. Pierwszym etapem podróży był znajdujący się w rękach Brytyjczyków Egipt. Podczas jednej z wypraw na pustynię blisko linii frontu Ewa przeżyła bombardowanie wojsk niemieckich oraz przeprowadziła wywiady z alianckimi pilotami.

Był to bardzo aktywny zawodowo okres w jej życiu. Jej książka, reporterski zapis wielomiesięcznej podróży spotkała się z entuzjastycznymi recenzjami krytyków. Nie szczędzili jej pochwał, pisząc m.in.: Nigdy dotąd cała panorama świata pogrążonego w wojnie nie została odmalowana tak umiejętnie i pięknie. Po powrocie do Ameryki będąc u szczytu sławy zawiesiła działalność pisarską. Następnie wyjechała do Wielkiej Brytanii i wstąpiła do działającego tam korpusu walczących Francuzek, paramilitarnej organizacji kobiecej, w której panie pełniły służbę pomocniczą. W Londynie Eva Curie zgłosiła się do pracy w charakterze kierowcy. W jednym z wywiadów tak przedstawiła swoje motywacje.

Kiedy nadejdzie czas powrotu do Francji, pojedziemy tam z najwyższą pokorą, prosząc niemal o wybaczenie tych, co zostali. My jedliśmy, gdy oni głodowali. Nam było ciepło, gdy oni drżeli. My mogliśmy swobodnie działać, gdy oni musieli mieć odwagę, by wytrwać pod obcą dominacją i okupacją. Służyła w kobiecym korpusie medycznym, awansując na stopień porucznika. Brała udział w kampanii włoskiej i walkach we Francji. Po zakończeniu wojny Eva Curie wróciła do wolnej Francji. W przeciwieństwie do reszty rodziny prezentowała poglądy centroprawicowe i piętnowała zauroczenie tamtejszych elit intelektualnych komunizmem.

W 1954 roku wyszła za Amerykanina, wysokiego urzędnika ONZ i dyplomatę. Podróżowała z nim po całym świecie, wspierając go w pracy na rzecz pomocy uchodźcom. Jako dyrektor UNICEF-u odebrał on w 1965 roku pokojową Nagrodę Nobla przyznaną tej organizacji. Do Oslu pojechał wraz z żoną. Była więc Ewa kolejnym przedstawicielem rodziny Curie, który uczestniczył w uroczystościach noblowskich, tym razem jako osoba towarzysząca. W okresie powojennym dwa razy odwiedziła także Polskę. W 1967 roku otwierała Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie, a w 1999 uczestniczyła w stolicy w uroczystościach odsłonięcia Pomnika Armii Krajowej.

Po śmierci męża Ewa zamieszkała w Nowym Jorku. Dożyła stu dwóch lat, co potwierdza tezę, że krótkie życie pozostałych członków rodziny wiązało się z długotrwałym przebywaniem wśród pierwiastków promieniotwórczych. W 2006 roku prezydent Lech Kaczyński odznaczył Ewę Curie Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski w uznaniu za zasługi dla Polski całej rodziny noblistów. Wcześniej otrzymała francuską Legię Honorową za działalność na rzecz UNICEF-u. Powiedziała wówczas, czuję się zaszczycona i dumna. Jestem odrobinę zakłopotana, ponieważ nie sądzę, żebym zasłużyła na wszystkie te wspaniałe komplementy, więc nie do końca wiem, jak powinnam się zachować.