Finansowanie obronności z NBP? Prof. Grzegorz Kołodko: Prezydent chciał poznać moją koncepcję

Dziewięć minut po godzinie dziewiątej, Radio RMF24, a my już teraz. Czyżbyśmy byli na wykładzie prof. Grzegorza Kołodki, byłego wicepremiera, ministra finansów, dzisiaj wykładowca Akademii Leona Koźmińskiego. Dzień dobry, panie profesorze. Prof. Grzegorz Kołodko Dzień dobry państwu. Czy jesteśmy w trakcie pańskiego wykładu? Tak, tak, moi studenci też słyszą, co pan redaktor mówi. Cudownie, bardzo się cieszę, to jeśli pan pozwoli, zacznę od cytatu. Zamiast zadłużać państwo i podnosić podatki, lepiej zapłacić za zbrojenia z pieniędzmi z NBP. Tak mówił pan, panie profesorze, u nas na naszej antenie w sierpniu zeszłego roku, to było Radio RMF24. Pytanie w związku z tym, po tej propozycji z wtorku ostatniego, Czy ktoś z Kancelarii Prezydenta, albo może ktoś z Banku Centralnego konsultował się z panem przed przedstawieniem tych propozycji przez prezydenta i przez prezesa Glapińskiego?

Prof. Grzegorz Kołodko, Narodowy Bank Polski, Akademia Leona Koźmińskiego, RMF24. Prof. Grzegorz Kołodko, Narodowy Bank Polski, Akademia Leona Koźmińskiego, RMF24. Prof. Grzegorz Kołodko, Narodowy Bank Polski, Akademia Leona Koźmińskiego, RMF24. Poznać się z moją koncepcją, którą ogłosiłem wcześniej publicznie, wypowiadając się kilka razy m.in. na forum ekonomicznym w Karpaczu, a potem publikując artykuł pt. Jeszcze nie jest za późno na portalu many.pl. Przedstawiłem swój punkt widzenia odnośnie do sytuacji finansów publicznych, a także dyskusji toczących się wokół wydatków zapewniających bezpieczeństwo państwa polskiego. I jak sądzę, w ślad za tym poszły dalsze przemyślenia prezydenta i jego współpracowników we współpracy, jak się dowiadujemy, z prezesem Narodowego Banku Polskiego, prof. Klapińskim.

W końcu zasobami finansowymi w postaci rezerw walutowych, które Przetrzymuje, którymi administruje, którymi zarządza Bank Centralny, Narodowy Bank Polski, jest państwo polskie, jest naród polski i jego interesom mają one służyć. Wobec tego być może, że trzeba dokonać jakichś zmian, niekoniecznie w konstytucji, ale może jest potrzebna, sądzę, że chyba jednak tak. Specustawa, a więc specjalna ustawa. Wobec tego jest konieczne porozumienie polityczne ponad podziałami pomiędzy rządem, większością parlamentarną w Sejmie i w Senacie, prezydentem i Narodowym Bankiem Polskim. Pytanie, jakie dzisiaj wyraźnie trzeba postawić, ono już stoi, to czy ta polska klasa polityczna jest w stanie dojść w tej sprawie do porozumienia?

Natomiast to, co przedstawił prezes Glapiński, prezes banku centralnego, To jest nieco inna koncepcja, bo on kilkakrotnie powtórzył i wczoraj i przedwczoraj, że wyniki operacji tak jak on sobie ją wyobraża, nie stopniały, nie zmniejszyłyby się rezerwy, tylko mają to być inne posunięcia, które też opisuje w wspomnianym artykule, o których teraz zgłaszam. A więc sprzedaż części rezerw przechowywanych w postaci złota po cenach, które bardzo wystrzeliły. One poszły w górę w ciągu ostatnich 2 lat i 2 miesięcy aż o 160% i w ten sposób zysk olbrzymi, który Narodowy Bank Polski by osiągnął i zrealizował, bo na razie on jest nominalny na papierze, zgodnie z ustawą o zastęp obowiązującym.

Prof. Grzegorz Kołodko, Narodowy Bank Polski, Akademia Leona Koźmińskiego. Panie redaktorze zauważył, zgodne z Konstytucją. Było nie było, to był mój pomysł, ale nie oryginalny, tylko odnośnie do polskiej polityki, polskich reform. Jak byłem wicepremierem, ministrem finansów... Po raz pierwszy w rządach premierów po kolei Pawlaka, Oleksego i Cimoszewicza, żeby zagwarantować ustawowo, w tym również konstytucyjnie, niezależność Narodowego Banku Polskiego, Banku Centralnego.

To znaczy, żeby on był niezależny od politycznych decyzji zarówno rządu, jak i parlamentu, jak i prezydenta. Ale przy innych okazjach Kiedy uczestnęła Pani Prezes, nie za bardzo znając się na polityce pieniężnej, popełniała różne błędy, to też powiedziałem, może niektórzy z Państwa pamiętacie takie powiedzenie, że niezależność nie oznacza, że się odpowiada tylko przed Bogiem i historią. Natomiast co do tej odpowiedzialności, to Bóg im tego nie powinien wybaczyć, bo grzechów się tak łatwo nie wybacza, a co do odpowiedzialności, to trzeba ją ponosić. Otóż Bank Centralny ma być niezależny i dlatego w sytuacjach trudnych, które występowano, nie sięgano i nigdy to nie miało u nas miejsca, poza może jednym, jedynym wyjątkiem.

Kiedyś tam w roku 2002 bodajże wykupiliśmy część długu, który mieliśmy jeszcze z dawnych czasów wobec Brazylii i od strony inżynierii finansowej także polegało na sięgnięciu Ręką rządową do pieniędzy, którymi administrował Narodowy Bank Polski, powtórzę jeszcze raz, właścicielem tych pieniędzy jest państwo, społeczeństwo, naród polski. Natomiast rezerwy, jak sama nazwa mówi, panie redaktorze, zarówno w domu, czy w firmie, ale i w państwie, rezerwy mamy... Na okoliczności szczególne, na tzw. ciężkie czasy. Skoro polityka twierdzi, że są ciężkie czasy, bo mamy wojnę u naszego wschodniego sąsiada, bo trzeba naprężać swoje muskuły militarne, to jeśli nie teraz, to kiedy?

To jednak wymaga zawieszenia innej wojny. Zimnej wojny domowej, polsko-polskiej. Czy na to stać obecnie rządzące kręgi i ich opozycje? Mam co do tego wątpliwości. Natomiast to, co sobie cenię w propozycji prezydenta i prezesa, Pan popyślił przez chwilę, a co by było, gdyby z takim pomysłem wyszedł rząd. Przecież bylibyśmy teraz, bez przerwy byśmy słyszeli, że to jest zamach na niezależność banku centralnego. A w tym razie to nie jest zamach na niezależność tego banku, bo ten bank jest współautorem tej koncepcji, która została przedłożona. Więc dobrze by było, żeby Dopracować ją do końca od strony technicznej, ekonomicznej, inżynierii finansowej i wykorzystać ten pomysł, który kiedyś zgłosiłem.

Czy to idzie w tą stronę? Obawiam się, że nie. Jeszcze jedno pytanie, bo zastanawia mnie, czy w ten sposób nie uchylamy drzwi W pewnego rodzaju prowadzeniu, w prowadzeniu polityki fiskalnej, w prowadzeniu polityki wobec Narodowego Banku Polskiego czy Banku Centralnego i nie będzie potem takiej ochoty ze strony różnych rządzących, żeby sięgać po rezerwy, które gromadzi Bank Centralny. Prof. Grzegorz Kołodko Tak, to jest kolejne dobre pytanie. Na nią odpowiedziałem tak, że Pytanie będzie powtarzane. Mówimy o tym tzw. moralnym hazardzie, że jak się robi coś nieortodoksyjnego, nietypowego, to mogą być próby powtarzania tego kiedyś.

Ale powiedziałam już wyraźnie, to jest absolutnie wyjątkowa sytuacja i to trzeba zrobić. Tylko raz. Pierwszy i ostatni. I dlatego lepiej by było, gdyby to było gwarowane ustawą przyjętą przez większość Sejmu i Senatu i zaakceptowaną przez Prezydenta i niekwestionowaną przez Zarząd i Radę Polityki Pieniężnej Narodowego Banku Polskiego, niekwestionowaną przez... Trybunał Konstytucyjny z wyraźnym podkreśleniem, że to jest tylko raz. A to, że będą niektórzy krytycy tej koncepcji podnosić ten argument, a jakie mamy gwarancje, że za lat pięć albo piętnaście ktoś nie wyjdzie z pomysłem, żeby sięgnąć, no ja wiem, znowu do rezerw Banku Centralnego, bo nie ma pieniędzy na żłobki albo na budowę, ja wiem, schronić dla bezdomnych psów.

Otóż to są też sprawy, które trzeba w sposób właściwy finansować. Natomiast teraz mówię o rzeczy zupełnie nadzwyczajnej. Polityka twierdzi, że grozi nam niebezpieczeństwo i od tej strony musimy zwiększyć wydatki na obronność. Budżet jest poważnie zadłużony i to jest wielkie niebezpieczeństwo, że pogłębia się nierównowaga finansowa państwa, rośnie dług publiczny, rząd sobie z tym nie radził, ani poprzedni, ani ten i kontynuacja tej polityki to jest, nie powiem, że już poruszanie się pochyła, ale to jest moim zdaniem większe zagrożenie dla interesów polskiego państwa, społeczeństwa. Prof. Grzegorz Kołodko, Narodowy Bank Polski, Akademia Leona Koźmińskiego, RMF24

Niebezpieczeństwa i jakiejś recydywy, że to będzie powtarzane w przyszłości. Na pewno od czasu do czasu ktoś powie, no tak, a w roku 26 prof. Kołodko proponował takie rozwiązania, dlaczego do niego nie sięgnąć. To jest nadzwyczajne. Rozwiązanie, ale ono jest bardziej ekonomiczne niż inne tzw. alternatywne projekty. Wobec tego warto byłoby je dopracować i warto szukać porozumienia politycznego w tej sprawie, bo to się po prostu ludziom opłaca. To się naszym słuchaczom opłaca. Wobec tego nie będzie podnoszenia podatków, do którego trzeba będzie ewentualnie sięgać, jeśli teraz nie zastosujemy tego instrumentu. Nie będzie takich ograniczeń wydatków na ochronę zdrowia czy na edukację i nie będziemy obciążać następnych pokoleń Prof. Grzegorz Kołodko, Narodowy Bank Polski, Akademia Leona Koźmińskiego, RMF24.

Jeżeli byśmy teraz przyjęli ustawę, przyjęli ten pomysł i on by wszedł w życie, to te pieniądze de facto trafiłyby do budżetu w połowie 2027. Czy to nie za późno? Tak, na to pytanie też odpowiedziałem w artykule wspomnianym w many.pl. Gdyby stać na gruncie, a stać musimy na gruncie prawa, tak jak on obowiązuje w tej chwili, to jest dokładnie tak, jak pan redaktor powiedział. Wpierw musi być zweryfikowany bilans banku centralnego, A więc trzeba i to co do drugiego miejsca po przecinku wszystko dokładnie obliczyć, a potem zysk z tego, 90% tego zysku trafiłoby do budżetu państwa, byłoby to już lato przyszłego roku.

Wielka walka pomiędzy rządzącymi i opozycją, która chciałaby tę władzę przejąć. Niestety dyskusja na ten temat jest bardziej polityczna niż merytoryczna. Wszystkie problemy, o których Pan mówi, można rozwiązać. Wszystkie muszą być rozwiązywane w ramach regulacji prawnych. Jeśli te regulacje uniemożliwiają jakiś sensowny, ekonomiczny i korzystny społecznie ruch, Prof. Grzegorz Kołodko, Narodowy Bank Polski, Akademia Leona Koźmińskiego, RMF24. Prof. Grzegorz Kołodko, Narodowy Bank Polski, Akademia Leona Koźmińskiego, RMF24. Prof. Grzegorz Kołodko, Narodowy Bank Polski, Akademia Leona Koźmińskiego, RMF24.