Mentionsy Mentionsy
Rozmawiamy
Rozmawiamy

Nie tylko przewrót. II Rzeczpospolita nierówności I Urszula Glensk

20.07.2026 ·1 godz 5 min · 11 rozdziałów

Maj 1926 roku to nie tylko data w podręcznikach – to trzy dni krwawych walk na ulicach Warszawy, w których zginęło 379 osób, a ponad 900 zostało rannych. W tym odcinku podcastu Rozmawiamy odwracamy perspektywę: zamiast spojrzeć na przewrót majowy oczami zwycięzców, oddajemy głos ofiarom tamtych wydarzeń.Rozmawiamy z prof. Urszulą Glensk z Uniwersytetu Wrocławskiego m.in o tym jak Piłsudski sprawnie wykorzystał prowokację wokół rzekomego ataku na willę w Sulejówku, by rozpocząć pucz przeciwko rządowi Wincentego Witosa, dlaczego przewrót majowy był w istocie krótką, ale krwawą wojną domową. Rozmowa demitologizuje wyidealizowany obraz dwudziestolecia międzywojennego i przypomina, że historia ma zawsze więcej niż jedną perspektywę.Urszula Glensk – profesor w Instytucie Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Wrocławskiego, badaczka literatury dokumentalnej i reportażu, skupiająca się na osobach słabych i wykluczonych. Autorka książki „Historia słabych. Reportaż i życie w Dwudziestoleciu (1918–1939)", nagrodzonej Nagrodą Historyczną „Polityki" (2015). W 2025 roku otrzymała tytuł Książki Reporterskiej Roku w konkursie Grand Press za „Pinezka. Historie z granicy polsko-białoruskiej", reportaż o granicy polsko-białoruskiej.

Wstęp i pretekst

Profesor Glensk przedstawia kontekst wydarzeń majowych 1926 roku oraz jej rocznicę.

3:26
Krótka historia wydarzeń

Opis zdarzeń majowych 1926 roku i ich konsekwencji dla mieszkańców Warszawy.

4:50
Perspektywa historyczna

Analiza perspektywy historycznej wydarzeń z punktu widzenia zwycięzców i ofiar.

5:10
Przewrót majowy - przyczyny

Przypomnienie o konkretnych wydarzeniach prowadzących do przewrotu majowego.

2:54
Rebelia i walki w Warszawie

Opis rebelii i walk na ulicach Warszawy podczas przewrotu majowego.

9:34
Konsekwencje i interpretacje

Analiza konsekwencji przewrotu majowego oraz jego interpretacji w prasie i historiografii.

11:15
Zakończenie rozmowy

Podsumowanie dyskusji i zakończenie rozmowy o wydarzeniach majowych 1926 roku.

5:05
Konsekwencje polityczne i społeczne przewrotu majowego

Rozmowa skupia się na konsekwencjach politycznych i społecznych przewrotu majowego, w tym role robotników i działaczy narodowych. Wyjaśniana jest sytuacja zaostrzająca dyskusje obyczajowe i polityczne.

8:22
Podrzutki i nierówność społeczna

Rozmowa omawia problem podrzutków, sytuację biednych w Polsce przed II wojną światową oraz wpływ nierówności na politykę rządów.

9:05
Działania rządów sanacyjnych i opresyjność

Opisane są działania rządów sanacyjnych, w tym zaostrzające się dyskryminowanie mniejszości narodowych oraz sytuacja pracowników Państwowego Zakładu Higieny podczas okupacji niemieckiej.

2:11
Zakończenie rozmowy

Rozmowa kończy się refleksją nad historią Polski i sytuacją polityczną przed II wojną światową, odwołując się do słów Delano Roosevelta o czterech filarach wolności.

3:05

Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.