Rezerwacja - 02.12
Gośćmi Katarzyny Janowskiej w "Rezerwacji" są: Maja Kleczewska, Gabriel Krauze i Grzegorz Słącz.
Rezerwacja dzisiaj, pardon, to tu, a naszymi gośćmi będą Maja Kleczewska, która w Teatrze Śląskim w Katowicach wyreżyserowała spektakl według głośnej powieści Johna Littela, Łaskawe. Ten spektakl już jest dyskutowany i rzeczywiście jest bardzo na czasie. Będzie też z nami Gabriel Krause. Tu będzie stał i tu będzie. Czyli autor książki, która stała się głośna na Wyspach Brytyjskich w Anglii, ale też w Polsce. Chłopak z korzeniami polskimi, który zszedł na dno, ale odbił się. Dobra lekcja. A także Grzegorz Słącz, czyli redaktor naczelny magazynu Kraków Culture. Magazynu, który jest rozdawany w Krakowie bezpłatnie. Bardzo pięknie zrobiony magazyn. Ta edycja nazywa się Zima.
Trudno się dziwić i opowiada o najważniejszych wydarzeniach kulturalnych, które w sezonie zimowym będą się działy w Krakowie. Bardzo serdecznie zapraszam. Startujemy. Katarzyna Janowska. W Teatrze Śląskim w Katowicach Maja Kleczewska. Witam cię Maju. Zrobiła spektakl według słynnej książki Johna Littela, Łaskawe. No właśnie, Maju, czy ty zabiłabyś podczas wojny? To długo rozmawialiśmy o tym na próbach. Bo to pytanie pada i pada do publiczności, pada ze sceny. Dlatego pomyślałam, odwróćmy sytuację. Właściwie obcując z bohaterem, właściwie pół roku z Maksymilianem Aue przebywając i wsłuchując się w to, co on mówi jakby do czytelnika, ale też do widza w spektaklu, nie jesteście ani lepsi, ani gorsi ode mnie.
Na moim miejscu zrobilibyście to samo. I im dłużej przebywaliśmy z nim, cały zespół, co nie było łatwe, A nieprzyjemne. Tym bardziej dochodziliśmy do wniosku, że to jakieś immanentne zło, ten impuls morderczy jest w każdym człowieku. I jeżeli my mamy takie dobre samopoczucie, taką ocenę moralną, o no to są źli, straszni ludzie, mordercy, ale my jesteśmy lepsi, my byśmy nigdy tego nie zrobili, to my nigdy wtedy nie... Nie zbliżamy się do istoty, jakby kim jest człowiek. Co chwilę jesteśmy zaskakiwani. Wojna w Ukrainie, agresja rosyjska i myślimy sobie, kto tam... Ci młodzi chłopcy rosyjscy, którzy są wrzuceni w wojnę bez żadnego przeszkolenia czy z minimalnym przeszkoleniem i zmieniają się w bestie nagle, prawda?
Przed chwilą mieli jeszcze, z mamą mieszkali albo z żoną, mieli dzieci, albo właśnie jedli sobie miłe śniadania niedzielne z rodziną. Nie do wyobrażenia, co się w nich dzieje, ale śledząc jakby, idąc za Ałę, za tym bohaterem, możemy powiedzieć, że wszystko jest właściwie możliwe, dlatego że w człowieku Ten obszar, po pierwsze właśnie ten morderczy impuls jest bardzo silny, a po drugie te procesy poznawcze, które robią taką obróbkę rzeczywistości. Niesamowitą. I racjonalizacja różnych sytuacji. Tak, wyparcie, ale też postrzeganie na poziomie samej percepcji, że na przykład Aue nigdy nie widzi twarzy ofiar.
Widzi palec, nogę, kawałek ucha. A nie całego człowieka. I nigdy nie widzi twarzy. Nigdy nie widzi właściwie wyrazu twarzy. Może raz mu się to zdarzyło, ale potem od razu nastąpiła dysocjacja, że jemu ręka uciekała, to nie on strzelał, tylko ręka po prostu oderwała się od ramienia i gnała po prostu zabijając ludzi, że to są też mechanizmy obronne. Czyli on po prostu mówi, to nie ja. Wycinki rzeczywistości. To nie ja, to moja ręka i nie widzę osoby, która... Właściwie tam w całej przecież prawie tysiącstronicowej książce nie występuje tam żadna ofiara z imienia i nazwiska, którą poznajemy. No może taki chłopiec Jakow, to właśnie o Jakow znamy jego imię. On żyje bardzo krótko, zaraz jest zabity, taki mały chłopiec muzyk, ale poza nim...
Czy kim my jesteśmy? Spowiednikami? Powiernikami? Przyjaciółmi? Kim właściwie? I dlaczego my mamy cztery godziny wysłuchiwać byłego oficera SS i jego zwierzeń? Że istnieje coś takiego, ja też czuję w widowni takie napięcie, znaczy na ile ten kredyt jeszcze można zaciągnąć, a na ile on już się wyczerpuje, kiedy ta widownia mówi już mamy dość. To znaczy, to jest twoje życie, sam sobie je przeżywaj, bez naszego... Nie szukaj rozgrzeszenia. Nie szukaj rozgrzeszenia i jakby nie przerzucaj tej winy, nie czyń nas współodpowiedzialnymi za to. Ale oczywiście ta postać, to jest jakaś zasadzka przez Littela, jakby zastawiona na czytelnika.
Bardzo sprytna. Że właśnie my najpierw jesteśmy znajomymi, potem kolegami, potem właściwie najbliższymi przyjaciółmi głównego bohatera, że on nas wciąga w zakamarki swojej psychiki. Stajemy się jakimś takim pamiętnikiem, któremu on się zwierza z każdej sekundy swojego istnienia, ale też Ale właśnie Sławoj Żyżyk mówił, że na tym właśnie polega pornografia tej książki, pornografia zbrodni, że my oglądamy świat z punktu widzenia nie ofiar, tylko zbrodniarza i siłą rzeczy no jakoś przyjmujemy jego optykę. Nie miałaś takich zahamowań przed tą książką i przed realizacją, że dajesz głos komuś, kto popełnia straszne zbrodnie?
Miałam, znałam tę wypowiedź Rziszka i właściwie się z nim zgadzam. Jest druga wypowiedź Tokarskiej-Bakir o tym, że to jest moralitet. Więc te dwie narracje właśnie między pornografią a moralitetem ze sobą walczą. I oczywiście, jak pomyślałam sobie, zgodziłam się właściwie nie wiedząc na co się godzę. Książkę czytałam dawno i rozmawiając z rektorem Robertem Talarczykiem mówimy, że to jest świetna powieść. Właściwie jedna z najlepszych powieści XXI wieku. Koniecznie trzeba ją zrobić. Wybuchła wojna, róbmy o sprawcach. Taka była rozmowa, ale w połowie pracy, obcując dziesięć godzin dziennie, dwanaście godzin dziennie ze sprawcami, budząc się rano i o dziesiątej się trzeba spotkać z Himmlerem, z Eichmannem, z Globocznikiem na Majdanku, że to są koszty, które odczuwaliśmy z aktorami.
Osadzają się też w was, w twórcach. Bo to są też koszmarne sny, albo bezsenność, różne objawy miały różne osoby. Po prostu ja też na początku powiedziałam aktorom, że jeżeli ktoś nie jest w stanie wytrzymać tego, to rozumiem, że można było jakby zrezygnować z udziału w spektaklu, bo ja też czułam, że to wymaga jakiejś ogromnej determinacji, ale też odwagi i siły, żeby przez te próby... W tym, co jest takim piekłem właściwie, mając jednocześnie tuż kilkaset kilometrów czy kilkadziesiąt. To samo, prawda? To nie jest abstrakcja. Wy nie opowiadacie tylko i wyłącznie o II wojnie światowej. Wy opowiadacie o tej bestii, która budzi się co jakiś czas.
Oglądaliśmy to wszystko, przeżywaliśmy te spektakle. I nie tylko ty. I za chwilę wybucha to, co wybucha. Ale mam też takie wrażenie, że jednym tematem faktycznie się nie zajmowaliśmy. Zajmowaliśmy się zazwyczaj Ale sprawcami to my się albo nie zajmujemy, albo niezwykle rzadko. A może właśnie to jest moment i czas, żeby się przyjrzeć, tylko właśnie zawiesić na moment ocenę moralną, zawiesić na chwilę takie łatwe właśnie oddzielenie, to ja bym tak się nie zachował, to nie ja. Tylko przyjrzeć się, że powiedzieć tak, no oto człowiek, taki też jest człowiek i z tym jakimś atawistycznym być może, pierwotnym impulsem, jakimś morderczym być może my powinniśmy o nim mówić, próbować go nazwać w ogóle, dopuścić jakby do dyskursu, że on jest obecny.
I my go rozpoznajemy i znamy i możemy oczywiście różnie nim zarządzać, gospodarować, myśleć, ale on jakby zepchnięty, nieujawniony, wybucha nagle w czasie wojny w sposób jakiś niebotyczny, że my nie rozumiemy, co się dzieje. Oto po prostu jest cała armia po prostu morderców, a tak jak mówi Aue, zwyrodnialców, jakby ludzi psychopatycznych. To jest bardzo mały procent społeczeństwa. Dla człowieka groźny jestem ja, jesteście wy. Mówi zwykły człowiek. Zwykli ludzie. Tak, to zwykli ludzie są najbardziej niebezpieczni dla innych. Ale jakbyśmy się przyjrzeli bardziej tej, bo nam też jest nie na rękę się temu przyglądać, niewygodnie, nieprzyjemnie.
No nieprzyjemnie, tak? Nieprzyjemnie. Ale gdybyśmy... Ja mówię o takim dyskursie jakby i w kulturze, ale też w psychologii, w socjologii, żeby w ogóle to było poddane namysłowi, żeby sobie powiedzieć, tak, tacy też jesteśmy, czy też bywamy, czy też możemy być potencjalnie. I żeby się zastanowić, jak się obchodzić z takim impulsem, ale nie zaprzeczać mu i nie zamiatać go pod dywan, nie udawać, że go nie ma. Tylko z nim pracować, że może to jest taki klucz do tego, żebyśmy się nagle znowu nie zdziwili, że wybucha jakaś straszliwa wojna, że ludzie mordują w bestialski sposób. Była taka książka po II wojnie światowej
Tu chodzi też o jakąś prawo. No właśnie, o działanie zgodnie z prawem. O praworządność. Dzięki wielkie. No i doczekałam się, że jest w rezerwacji Gabriel Krause. Witaj bardzo serdecznie. Autor książki Tu byli, tak stali. Bestseller w Anglii, ale też wielkie wydarzenie w Polsce. Pamiętam na Big Booku, na festiwalu do ciebie ustawiały się kolejki zachwyconych twoją książką po autografy i tą historią. Ja sama pisałam recenzję do Forbes Women, gdzie też zachwycałam się językiem, rytmem. Dla tych, którzy jeszcze nie czytali, powiem, że to jest opowieść, która dzieje się na jednym z londyńskich osiedli, gdzie wielkie bloki nazwane są takimi ikonicznymi nazwiskami twórców literatury angielskiej.
Bronte, Dickens, Blake, takie nazwy. Ale między blokami absolutna proza życia się toczy. I ta historia młodego chłopaka, który wchodzi w świat gangsterski, przystępuje do gangu, to jest historia inspirowana twoim życiem, czego nie ukrywasz. Snupiacz to ty? Jest całkowicie inspirowany przez moją życie i główny charakter jest praktycznie całkowicie sam, jak byłbym wtedy. Prawie pomiędzy wiekiem 18 i 23. Czuję, że żeby pisać o tym świecie i pisać o nim dokładnie, musiałem powiedzieć prawdę.
W związku nie tylko z prawdziwą prawdziwą prawdziwą prawdziwą prawdziwą prawdziwą prawdziwą prawdziwą prawdziwą prawdziwą prawdziwą prawdziwą prawdziwą prawdziwą Rezerwacja I to się udało, ale powiedz, bo ty pochodzisz z rodziny polskich emigrantów, ojciec rysownik, rysował dla wielu gazet i w Polsce i w Wielkiej Brytanii, znane nazwisko Krause.
Ta książka oprócz tego, że jest taką historią o dojrzewaniu, jest historią o nierównościach. To jest bardzo silnie o nierównościach społecznych. To bardzo silnie się pojawia w twojej książce i tak właściwie na początku. Grupa młodych chłopaków, która próbuje napaść na kobietę, widzi gdzieś tam przez strzelinę wnętrze domu i takie mają poczucie, że nigdy tego nie osiągną, że nigdy tych białych dywanów i pięknych mebli, że to nie będzie w ich zasięgu. No ale tobie się udało jednak wyrwać. To nie jest tak, że te drzwi są zatrzaśnięte na zawsze. Ale jest szansa.
Jest zdecydowanie szansa. Ale to też ma zamiar dodać się do tego, że niektórzy ludzie są o tym bardziej oczekiwani. I to poczucie nieodzienności, które pojawia się od tego, że nie mamy tych rzeczy, które widzimy, które inne ludzie mają. I Londyn jest trudną miasteczką. Na jednej stronie możesz czuć, że jesteś w centrum świata, kiedy jesteś w Londynie, ale jednocześnie, jeśli w Londynie się trudnisz, to jest bardzo trudne, bo ciągle się przypominasz o tym, że nie możesz dawać sobie tego, co chcesz, i ciągle jesteś poświęcony tym obrazom, Rezerwacja, rezerwacja.
Rezerwacja, rezerwacja Dla mnie uderzające w tej książce, która zresztą była nominowana do nagrody Bookera, więc może białego dywanu nie masz, ale masz za to coś, czego ci, którzy mają białe dywany, nie mają, czyli uznanie w środowiskach literackich i wśród śmietanki intelektualnej. Na mnie było bardzo ciekawe to zderzenie chłopaka, który z jednej strony wieczorami dealuje i napada na typiary, a z drugiej strony w ciągu dnia chodzi na zajęcia z literatury, tłumaczy filozofię niczego i Szekspira swoim kolegom.
Jak te dwie ścieżki się spotykały w twoim życiu? Wszyscy patrzą na to jako dwójkę życia. Wszyscy to nazywają dwójką życia. A powodem tego jest to, że to jest jedyny sposób, w jaki oni mogą to zrozumieć. Bo oni nie mogą wierzyć, że osoba może być zaangażowana w robocznie w lądach wschodnich, a jednocześnie być zainteresowana literacją i chcąc iść na wszystkie jego lekcje i seminary. Ale to była po prostu ja, więc nie żyłem dwutlennym życiem. Nie włożyłem maski, żeby iść do uniwersytetu i do lektury. Byłem tylko sobą, tak jak byłem sobą z moimi przyjaciółmi w Słowackim Kielbinie, gdzie wiedzieli, że studiuję angielską literaturę i wiedzieli, że chcę być pisarzem.
Więc kiedy wydano książkę, wielu z nich było bardzo szczęśliwi i mówili, że zawsze powiedziałeś, że piszesz tę książkę. Ale twoi koledzy z uniwersytetu chyba nie wiedzieli co robisz i twoi profesorowie. Nie, naprawdę nie. Był jakiś czas, kiedy niektórzy z moich profesorów zrozumieli, co się dzieje, kiedy zostałem odzyskowany z kursu na uniwersytecie, bo bardzo krótko pojechałem do więzienia. I podczas więzienia nie przyjechałem do uniwersytetu, więc odzyskowali mnie z kursu i musiałem je zapytać.
Jak tobie się udało wydostać? Napisałeś książkę i co? Wszyscy koledzy z tego świadka się cieszyli, bili brawo. Gabriel, opisałeś nas. Super facet z ciebie. So I had some friends who were annoyed with me that I'd changed their names for the book. And they were like, why didn't you put my name in the book? And I'm like, because look what I'm writing about what you're doing. And they were like, I don't care, I want to have my name in the book, which is funny to me. Wiesz co to jest? To jest to, o czym piszę. Byłem bardzo ostrożny z tego, jak piszę o tym świecie. Byłem bardzo ostrożny w sensie tego, co odkrywam, ale też bardzo ostrożny w sensie tego, jak przychodzę do rzeczywistości. I największą rzeczą, dla której w tym świecie otrzymujesz respekt, jest to, że jest to prawdziwe, że jest tam 100%.
Nie sądziłem, że byli tak zaskoczeni przez wiele rzeczy, które przeczytali, ponieważ wiesz, że wiedzieli, że się z nimi złączyli. Wiesz, że mieli policjantów, którzy walczą w domu o 3 wieku i tak dalej, szukając mnie, kiedy byłem dzieckiem, kiedy miałem 18-19 lat. Więc nie sądzę, że byli zaskoczeni. Myślę, że byli zaskoczeni o niektórych rzeczach, o niektórych rzeczach, o niektórych detaliach. Ale nieszczęśliwie, przywołałem ich do kontaktu z tym światem, z życiem, w którym mieszkałem, więc nie było to dla nich totalnym zaskoczeniem. W tej książce jest dużo też miłości, którą dostałeś, może najbardziej, przynajmniej ja tego czytałam, od ojca, który właściwie wszystko ci wybaczał, wspierał, bo mama chyba trochę inaczej to przeżywała, ale ojciec był taką opoką, wydaje mi się, dla ciebie, że jest ktoś, kogo możesz się uchwycić.
Wydaje mi się, że to nie jest kwestia kogoś, którego kocham zawsze i na którą mogę wierzyć, ponieważ mój ojciec zdecydowanie nie wierzył się w ten rodzaj życia. I zdecydowanie go to straciło, że jestem w nim zaangażowany. Ale chodzi o to, że rodzice kochają, co jest nieustannie, mimo wszystko, co robisz. Mimo wszystko, co robisz w swoim życiu, co jest przeciwko im. Można powiedzieć, że mój rodzaj życia jest przeciwko im. Snupiacz, kto ci nadał ten pseudonim, twardy gość, ostry gość, sam się tak nazwałeś?
Nie, nie znam tego. Myślę, że miałem taką nazwę, kiedy miałem 13 czy 14 lat i nie pamiętam dokładnie. Myślę, że to miało coś z powodu tego, kiedy rapowaliśmy, kiedy wszyscy zaczęliśmy rapować w okolicach 13 czy 14 lat i wszyscy mieli nam nazwiska. A w Lidze Północnej w szczególności, w pewnym momencie były nazwiska po tytułach kartonowych, a w Lidze Północnej, Ta książka jest też napisana w specjalny sposób, narracja, ale język, który jest mieszanką chyba slangów różnych, londyńskich. Ktoś mi powiedział, że to jest specjalny język mafii, chyba nie latynoskiej, no jakiś tam właśnie specjalny, specjalna odnoga językowa, to pewnie wyjaśnisz i świetnie przetłumaczona na polski przez Tomasza Gałązkę.
Przede wszystkim nigdy, myślę, że są dwa okazje w całym książce, w których ja jako pisarza wyjaśnię, co znaczy słowo. Ok. A oprócz tego nigdy nie wyjaśnię. I to powinno reprezentować, jak nieprzyjemny ten świat jest. Nie jest to świat, który jest otwarty na każdego. Ale inna rzecz w pisaniu tego języka, Kolejną rzeczą, którą skończyłem pisaniem w tej języce, jest to, że powinno brzmieć tak, jak mnie i moich przyjaciół mówią. Powinno to być moją głosem, tak, że kiedy zaczynasz czytać książkę, to nie czujesz się, jakbyś od razu został prowadzony do historii przez pisarza. Nie, to jest tak, że wchodzisz do kamery, a ja cię zabrałem i zatrzymałem cię, i po prostu musisz słuchać tej historii teraz. Nie masz wyboru, ale musisz słuchać tej historii. I to, co zrozumiesz z tej historii, to zrozumiesz, a to, co nie zrozumiesz, to nie jest dla ciebie.
Pokazano pierwszych 25 dopasowań — doprecyzuj frazę, aby zawęzić wyniki. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Maja Kleczewska opowiada o spektaklu opartym na książce Johna Littellego, w którym omawia się zło w ludziach i jego potencjał. Rozmowa skupia się na moralności i przemianach bohatera.
Katarzyna Janowska omawia wpływ wojny w Ukrainie na zachowanie młodych ludzi, podkreślając ich potencjał do złego i dobra, w zależności od sytuacji.
Rozmowa skupia się na analizie spektaklu Macji Kleczewskiej, jego zarysie i na moralności bohatera. Autor opowiada o swoim doświadczeniu jako aktora i jego perspektywie na role w spektaklu.
Gabriel Krause opowiada o swojej autobiograficznej książce i doświadczeniach z gangsterskiego świata. Rozmowa skupia się na jego doświadczeniach i inspiracjach do pisania.
Borys Szyc opowiada o swojej roli w serialu Furia i nagrywaniu w Polsce.
Redaktor opowiada o nowych numerach magazynu Kraków Culture, w tym o wystawie Małgorzaty Mirgata i festiwalu Teatru Formy.
Redaktor opisuje konkurs i wystawy krakowskich szopek oraz nową wystawę Katarzyny Kozyry.
Redaktor poleca nową książkę Zyty Rudzki i koncert Huncfotów w Pardonto2.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Gośćmi Katarzyny Janowskiej w "Rezerwacji" są: Maja Kleczewska, Gabriel Krauze i Grzegorz Słącz.