Kwaśniewski o polityce, wojnie w Ukrainie i nowej książce

Ale wracając na koniec do myśli, jedziemy do kraju, gdzie Polskę słabo znają i wtedy na przykład to, że z Polski przyjeżdża prezydent do prezydentu, zawsze jakiś prezydent przyjeżdża, ale to, że przyjeżdża pierwsza dama, która jest kobietą niezwykłej urody, jest bardzo dobrze ubrana, że ma ogromną empatię, że spotyka się tam w takich miejscach trudnych, bo to są zazwyczaj jakieś Miejsca, gdzie ludzie cierpią, że z taką naturalnością pochyla się nad tymi problemami. To niezwykle budowało wizerunek Polski. No i ona pod tym względem była i jest znakomita. Panie prezydencie, na koniec. Ta książka zaczyna się od rozmowy na temat sytuacji w Ukrainie, od pana kontaktów z Władimirem Putinem.

One zaczęły się bardzo wcześnie, jeszcze zanim on został prezydentem. Tutaj pan ryzykuje, bo mówi pan, że rozmawiał pan z nim w cztery oczy, po rosyjsku, bez tłumacza. Dzisiaj w tych czasach przyznać się do czegoś takiego nie jest prostą sprawą, bo wiemy co tam premier Tusk ma słynne zdjęcia na Molo w Sopocie jako dowód zdrady z Rosją i jakichś tam tajnych konszaktów. Co będzie z tą wojną panie prezydencie? Można było jej uniknąć? Przecież wszyscy wiedzieli, jaki ten Putin jest. Obawiam się, że nie można było uniknąć, dlatego że Putin w 2002 roku powiedział mi wprost, że on chce odbudować Wielką Rosję. Ja wtedy to traktowałem jako marzenie młodego prezydenta, on ledwo był drugi rok. Na urzędzie. Po roku 2004, po pomarańczowej rewolucji, kiedy nasze drogi się rozeszły i w tym sensie nikt mnie nie może oskarżyć o nic.

Ja do dziś mówię po rosyjsku i uważam, że to jest bardzo momentami wygodne. I w ogóle uważam, że im więcej języków człowiek zna, tym lepiej. Pewnie dlatego państwo mieliście tak super relacje też z różnymi politykami. Oczywiście. Języki to jest instrument, to jest wiedza o kulturze narodu, którą warto wykorzystywać, warto znać. Ale wracając do tego, w 2004-2005 nasze drogi się rozeszły. On wtedy był bardzo zły, że ja włączyłem się w pobrańczową rewolucję i pomogłem wygrać kandydatowi demokratycznemu przeciwko jego kandydatowi, czyli Janukowiczowi. On wtedy miał taką konferencję prasową, gdzie bardzo brutalnie mnie potraktował. Później 9 maja 2005, to jest ostatnie nasze spotkanie, kiedy on nawet Polski nie wymienił wśród aliantów z okazji Dnia Zwycięstwa. No taka małostkowość małego Putina.

Który marzył, żeby być wielkim. Tak, bardzo marzył i marzy. W 2005 to marzenie staje się planem, czyli on ewidentnie dąży do tego, żeby Ukrainę wziąć w swoje ręce. Aneksja w 2014 jest tego przykładem, a od tej aneksji moim zdaniem to już jest obsesja. Putin żyje obsesją jak zdobyć Ukrainę i popełnia historyczne błędy, Ta wojna jest po prostu tragedią Ukrainy, tragedią Europy, tragedią świata, ale też absolutną tragedią Rosji. Ta wojna jest niepotrzebna. Jeżeli Putin mówi, że Ukraińcy to są bracia i siostry, to nie ma racjonalnego wytłumaczenia, dlaczego strzelam do sióstr i braci, dlaczego bombarduję ich domy, dlaczego bombarduję szkoły i przedszkola. Ale Putin się z tego nie wycofa, więc na pytanie, co dalej z wojną, odpowiedź jest taka.

Uniknąć jej, moim zdaniem, się nie dało, bo ona by w jakiejś formie była, bo Putin po prostu jest obsesyjnie na to nastawiony. Ale odpowiedź właśnie jest taka, że tak długo, jak jest Putin, znaleźć dobre, pozytywne rozwiązanie będzie bardzo trudno. Czekamy na kontrofenzywę ukraińską, jeżeli ona przyniesie pewien efekt, odzyska trochę terytorium okupowanego przez Rosjan. Być może nie będzie wśród generałów rosyjskich większa skłonność, żeby zatrzymać się i żeby zakończyć to, bo będą się bali, Zatrzymać, czyli usunąć Putina, bo tylko tak można to zakończyć. To byłoby najlepiej, gdyby usunęli Putina albo przynajmniej na tyle go przekonali, że potrzebują, jak to Rosjanie mówią, pieredyszki, czyli takiego, jak w sporcie się nazywa, time, czasu na odbudowę zasobów, na trochę zreorganizowanie się.

Ma dwóch kandydatów, którzy razem mają ponad 160 lat. O czymś mówi, prawda? I to mówi niestety smutno. To znaczy moim zdaniem demokracja musi się odświeżyć. Amerykańska demokracja w szczególności. Bez tego będziemy wszyscy w dużą kłopocie. Panie prezydencie, na koniec. Czy Polska jest bezpieczna? Bo pamiętam rok temu się spotkaliśmy gdzieś na jakichś kulturalnych wydarzeniach i padały takie między innymi, znaczy no nie między innymi, z pana Ust ostrzeżenia, zapowiedzi, że ten atak na Polskę jest realny ze strony Putina. Krótko, jesteśmy mniej bezpieczni, dużo mniej bezpieczni niż byliśmy przed tą wojną. I być może jesteśmy dzisiaj trochę bezpieczniejsi niż byliśmy parę miesięcy temu, głównie dlatego, że Chińczycy wymusili na Putinie odejście od tej retoryki użycia broni lądowej.

Ale jak zareaguje obsesyjny Putin, kiedy na przykład kontrofenzywa ukraińska będzie miała sukcesy? Czy on wtedy nie zdecyduje się na przykład zaatakować miejsc, gdzie transportuje się broń dla Ukrainy, a to jest granica ukraińsko-polska przede wszystkim? Tego nie wiemy. Natomiast ja wierzę w to, że Polska jest w NATO, znaczy nie wierzę, to wiem, ale Polska będąc w NATO ma takie wsparcie również, gdy chodzi o rozeznanie wywiadowcze, o systemy antyrakietowe, że powinniśmy sobie z tym poradzić. Natomiast pamiętajmy, na czele państwa rosyjskiego stoi człowiek, który jest nieprzewidywalny. Dlatego wszelkie kalkulacje, które mamy, że on tego nie może zrobić, mogą być nieprawdziwe. Większość ludzi myślała, włącznie z Ukraińcami, że on nie zaatakuje, ponieważ to się wydało tak bezsensowne, tak absurdalne, tak kosztowne.