Mentionsy Mentionsy
Reportaże | Radio Katowice
Reportaże | Radio Katowice

Reportaż. Jak przemysł wpłynął na Tychy?

24.09.2026 ·13 min 39 s

Czy Tychy byłyby Tychami bez przemysłu? Nie kopalnie i huty, a Zakład Elektroniki Górniczej, Kombinat Ogrodniczy czy Fabryka Samochodów Małolitrażowych to one ukształtowały tkankę miejską w latach 60-80. XX wieku. Jak Tychy zmieniły swoje DNA? O to pytamy mieszkańców, historyczkę, ekonomistę, etnografkę i socjologa. Reportaż przygotowała Agnieszka Baron-Twarkowska. Materiał udźwiękowił Rafał Drabek.

Ekonomista, wykładowca, akademicki, prezes tejże instytucji. Prywatnie mieszkaniec Tychów. Panie Prezesie, co dał, a co zabrał przemysły Tychom? Jak wpłynął na ich rozwój? Jak Pan odpowie na to pytanie jako ekonomista, ale też mieszkaniec Tychów, nie patrząc tylko na wskaźniki makro i mikro, ale pamiętając też transformację, którą przeszło to miasto, jeżeli w ogóle mówimy w tym przypadku o transformacji? Moim zdaniem Tychy są przykładem transformacji, tylko nieco innej niż w wielu miastach Górnego Śląska. Przeszły od jednego modelu przemysłu do nieco innego, od Zakładów Elektroniki Górniczej, Kombinatu Ogrodniczego i FSM-u przez transformację własnościową lat 90. do dzisiejszego przemysłu funkcjonującego w globalnych łańcuchach wartości.

To był jeden z tych kluczowych czynników, które spowodowały, że powstało miasto. Miasto miało być tą przestrzenią, która miała dawać miejsca, mieszkania dla pracowników okolicznych tworzących się od lat 50. zakładów przemysłowych. Oczywiście przemysł na Śląsku też istniał wcześniej, natomiast lata 50. to między nimi powstanie KWK Ziemowit. Później KWK Wesoła, więc to są też te zakłady, w których pracownicy mieszkali w Tychach. Później Fabryka Samochodów Małolitrażowych i tu na przykład większość mieszkańców osiedla H w Tychach, no to byli pracownicy ówczesnego FSM-u, dziś byśmy powiedzieli, że Fiata. Mieszkańcy, których właściwie rytm życia wyznaczała ta fabryka, mieszkańcy, którzy dowożeni byli autobusami do Fiata.

Widz, opowiedz mi gdzie mieszkasz, a powiem Ci gdzie pracujesz. W tej chwili już nie, natomiast 50-60 lat temu, nie w stu procentach, ale z dużą dozą prawdopodobieństwa można było powiedzieć, że jak ktoś mieszkał właśnie na osiedlu H to był pracownikiem Fiata, jak ktoś mieszkał na osiedlu O no to częściej mógł być na przykład pracownikiem kopalni Piast w obecnym Bierunie, a wówczas od 75 roku po zmianach administracyjnych przecież Bieruń też był w granicach miasta Tychy, tych dużych Dużych Tychów, które po przełomie w 1989 roku i w 1991 roku rozpadły się na samodzielne gminy. Pytanie do Pani doktor. Pani pisała w ogóle doktorat na temat właśnie tyskiego zakładu FSM Fiatowskiego.

Pokazano wszystkie 3 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.