Mentionsy Mentionsy
Reportaż Radia Lublin
Reportaż Radia Lublin

Mariusz Kamiński "Wyjątowa Gwiazdka"

21.12.2025 ·39 min 33 s

Opowieść o świętach Bożego Narodzenia jakie miały miejsce w obozie koncentracyjnym na Majdanku w grudniu 1943 r. Dzięki staraniom Polskiego Czerwonego Krzyża i Rady Głównej Opiekuńczej przywieziono ponad 80 choinek, nablokach więźniarskich były śpiewane kolędy, dzielono się opłatkiem. Powstało kilka pieśni świątecznych, których teksty się zachowały. Wówczas nawet Niemcy nieco złagodzili regulamin obozowy, chociaż i w tych dniach zdarzały się przypadki znęcania nad więźniami.Gos zabierają: Anna Wójcik, Marta Grudzińska i Anna Wójtowicz z Państwowego Muzeum na Majdanku oraz historyk doktor Janusz Kłapeć.W reportażu wykorzystano nagrania z archiwumPaństwowego Muzeum na Majdanku: wiersze: „Mały Jezusiczek” autorstwa Marii Bielickiej-Szczepańskiej i „Wnoc wigilijną’ Aliny Paradowskiej w interpretacji aktorki Teatru Osterwy   Jolanty Desz-Pudzianowskiej oraz fragmenty wspomnień Marii Bielickiej i Wandy Ossowskiej  

Święta Bożego Narodzenia w obozie na Majdanku były organizowane przez więźniów półoficjalnie, dlatego że święta te były obchodzone i przez Niemców pochodzących z protestanckich i katolickich rodzin. Stąd osłabiona czujność, a nawet pobłażliwość, z czego więźniowie potrafili skwapliwie korzystać. Tutaj bardzo... W taki plastyczny sposób opisuje święta w obozie, Boże Narodzenie całe i przygotowania do niego Bolesław Burski. To był też więzień polityczny, który przyjechał w tym pierwszym transporcie z Pawiaka. 3 listopada został mianowany przez niemieckiego szefa kuchni, Kurta Wellmayera, brygadzistą tej załogi kuchennej.

Opłaciwszy Wellmayera gęsią dostarczoną mu do domu przez moich z dziesiątej, Tu wyjaśnię, że chodzi o rodzinę państwa paplińskich, którzy mieli gospodarstwo swoje w bezpośrednim sąsiedztwie z obozem. Poza tym też mieli taki swój zakład, masarnię, więc oni też współpracowali z Burskim i w ogóle z konspiracją, więc dostarczali różne rzeczy, o które Burski prosił, a które mogły mu pomóc w załatwieniu różnych spraw wewnątrz obozu. Wymogliśmy, żeby wykombinował w magazynie tylną część konia. Kosztowało to litr krakowskiego likieru pomarańczowego, osełkę masła wiejskiego i zając coś tam z kamieni dołożył.

Raus mi stąd! Pocałuj mnie! O piętnastej przyjedziesz dopiero po mięso. I znów nieocenioną przysługę oddała piwniczka. Ochłonąwszy nieco z tej niecodziennej operacji, zastanowiliśmy się z chłopakami, czy myśmy to mięso ukradli, czy nam je przydzielono. Nic nikomu nie kwitowałem. Wygonił mnie i krzyknął, że po mięso mam przyjechać o piętnastej. Wellmayera w tym czasie nie było. Po obiedzie kazałem przygotować wóz po prowiant i dla pewności posłałem szturmana z inną grupą kucharzy. Z niepokojem czekałem ich powrotu. W duchu szykowałem różne warianty obrony na wypadek, gdyby zaczęli dochodzić braku jednej sztuki konia.

Wiadomości przez druty wraz z życzeniami przechodziły szybko. Wieść o kotletowej wigilii dotarła, gdzie nie trzeba. Wellmayer otrzymał podobno reprymendę od samego komendanta Weissa, że niesprawiedliwie dzieli żywność między więźniów. Nas to nie dotyczyło. Mieliśmy pełną satysfakcję z należycie pełnionego obowiązku wobec kolegów. Skradziony zadek koński wart był zachodu. muzyka Już w Wigilię panował uroczysty nastrój wśród wszystkich więźniów.

Wigilia na kuchni miała niezwykle uroczysty charakter. Bolesław Burski opisuje to tak. Stół pokryty czystym prześcieradłami. Belmajer siadł na honorowym miejscu. Wszyscy mieli zwykłe miski przed sobą, te obozowe. Jemu daliśmy talerze. Odsunął je i kazał sobie również podać miskę więzienną. Zaskoczyło nas to. Tym gestem i swoim postępowaniem z nami dowiódł, jakie uczucia krył esesmański mundur tego człowieka. Przed roznoszeniem posiłków wygłosiłem krótkie przemówienie, tłumacząc każde zdanie Wellmayerowi. Koledzy, Bóg pozwolił nam szczęśliwie dożyć chwili, że pomimo tylu przejść i niespodzianek możemy zasiąść wspólnie do wigilijnego stołu.

Były tak wspaniałe, że Wellmayer do domu zabrał całą rolkę. Spieszył się bardzo do swoich, więc na zakończenie przemówił. Moi drodzy przyjaciele, a nie wrogowie, za jakich was tu mają, jest wiele spraw, których nie mogę wam wyjawić. Chcę tylko powiedzieć, żebyście nie tracili nadziei i wierzyli, że ta wojna niedługo się skończy i że wrócicie wolni do siebie. Nasz wielki wódz Adolf Hitler... Tu urwał, rozejrzał się po nas, coś burknął pod nosem. Nałożył czapkę, rzekł dobranoc i wyszedł. Pomogłem mu załadować na rower gwiazdkowe od nas prezenty. Odprowadziłem do bramy prosząc, żeby przekazał swojej rodzinie życzenia od więźniów.

Pokazano wszystkie 6 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.