Raport o stanie świata - 6 czerwca 2026

Czy wyłoni się w tych trudnych czasach ten typ przywództwa w Stanach Zjednoczonych? Bardzo ciekawe. Półtora miesiąca nas czeka ze Stanami Zjednoczonymi i Donaldem Trumpem w roli głównej. Bardzo ci dziękuję. Marcin Fatalski, amerykanista z Uniwersytetu Jagiellońskiego, był gościem Raportu o stanie świata. Dziękuję bardzo za rozmowę, dziękuję za zaproszenie. W Southampton w południowej Anglii kilkaset osób wzięło udział w protestach po opublikowaniu przez policję zapisu z kamery policjantów z akcji po zamordowaniu w grudniu ubiegłego roku brytyjskiego studenta Henry'ego Nowaka. Osiemnastoletni Nowak został zasztyletowany przez 23-letniego Sikh'a Vikruma Digwe.

Po przybyciu na miejsce zbrodni policjantów, Digła zapewnił ich, że to on był ofiarą napaści na tle rasowym ze strony Nowaka. Policja skuła Nowaka mimo jego kilkukrotnych zapewnień, że nie może oddychać. Chwilę potem ofiara zmarła, a policjanci początkowo bezkrytycznie uwierzyli w wersję wypadków przedstawioną przez Digłę, a także jego brata i rodziców, którzy pojawili się na miejscu zbrodni. W wyniku procesu Vikrum Digua został skazany na dożywocie, jednak reakcja policji wywołała pytania o to, dlaczego funkcjonariusze nie potrafili rozpoznać, kto jest ofiarą zbrodni, a kto jej sprawcą. Lider partii Reforma Nigel Farage wezwał Brytyjczyków, by pokazali czystą, zimną wściekłość w związku z zachowaniem policji.

Zdaniem Farage'a jest ono dowodem na istnienie dwóch systemów w policji brytyjskiej, w domyśle jednego dla białych, drugiego dla mniejszości rasowych. W centrum sporu znalazły się wytyczne dla policjantów dotyczące zwalczania rasizmu. Czy zatem zabójstwo Henry'ego Nowaka ilustruje faktyczny przechył rasowy w działaniach policji i dyskryminację białych Brytyjczyków? Dzień dobry. Zacznijmy od faktów, które miały miejsce 3 grudnia wieczorem ubiegłego roku na Belmont Road w Southampton. Co się wówczas wydarzyło?

Henry Nowak spędza swój ostatni wieczór z kolegami z drużyny piłkarskiej z Uniwersytetu w Southampton. Około godziny 23.05 wychodzi z klubu, zaczyna iść w stronę akademika. Po drodze wysyła znajomym wiadomości i nagrania na Snapchacie. Nagrania, które staną się potem ważnym źródłem dla sądu i dla prokuratury. Około 23.20 na Belmont Road dochodzi do spotkania z Vikrumą Digłą, który ma przy sobie duży ceremonialny nóż. Nowak go filmuje, według aktów sądowych pyta, jesteś złym człowiekiem? To on według sądu jest nieagresywny, chociaż samo pytanie, tu cytat, może mieć formę zaczepki. Tak, jestem złym człowiekiem, odpowiada Digła, no i zabiera Nowakowi telefon.

Mianowicie, chyba wszyscy się zgadzają, bez względu na to, jak oceniają akcję policji, że to było straszne wydarzenie z tego powodu, że Nowak po prostu nie miał szansy na przeżycie, że w momencie, kiedy został zadźgany, rozpoczął się pewien proces, W którym uczestniczyła rodzina mordercy. Wspomniałeś o bracie, który wezwał policję, matka, która zabrała nóż, zresztą matka siedzi w więzieniu za to. I reakcja policji, która nie pytając się, nie zastanawiając się, nie poddając jakkolwiek w wątpliwość tego, co powiedział policjantom Digła, po prostu skuwa go w kajdany i nie udziela mu pomocy.

Przypomnijmy, no zdaje się, że nie było szansy na uratowanie Boga po tym ciosie, tym niemniej no tak wyglądał ten proces. To był proces, który pokazuje jak bardzo samotnym był Nowak, jak straszna była to śmierć i jak do końca umierając nie mógł liczyć na niczyją pomoc. Uderzająca jest ta scena z nagrania wideo, które opublikowano za zgodą rodziców ofiary tuż po wyroku. Scena, w której w kompletnych ciemnościach Henry Nowak się już właściwie nie rusza, ledwo, ledwo jest w stanie się komunikować, a mimo to funkcjonariusze nachylają się nad nim. Zlekceważywszy przynajmniej na początku jego ostrzeżenia, że został ugodzony nożem, nakładają mu kajdanki dla oka laika, takiego jak moje, mogłoby się pewnie obejść bez nałożenia tych kajdanków.

No tak, człowiek leży gdzieś pod samochodem, ledwo się rusza, właściwie prawie w ogóle się nie rusza i coś mruczy, że po prostu nie może oddychać, prawda? Nie stanowi zagrożenia dla nikogo. Tak jak powiedziałem, dla okalaika być może, bo toczą się trzy dochodzenia w tej sprawie, w tym jedno wewnętrzne niezależnej Popraw mnie, jeśli się mylę, ale wydaje mi się, że od grudnia, kiedy doszło do tej zbrodni, Ona chyba nie była bardzo obecna w mediach brytyjskich. Wróciła, gdy przedstawiono zapis z kamery roboczej tego policjanta, który dokonał aresztowania Nowaka.

że według ostatnich danych funkcjonariusze Hampshire Police, czyli tej służby policyjnej, która zajmowała się sprawą Henry'ego Nowaka, ci funkcjonariusze ponad 5 razy bardziej skłonni, częściej bardziej skłonni byli do zatrzymywania i przeszukiwania osoby czarnoskórej niż białej na ulicy, a z kolei ta średnia dysproporcja dla Anglii i Walii wynosiła 3%. No i na przykład teraz Guardian sugeruje, że to podważa oskarżenia o systemowe, szeroko zakrojone pobłażanie członkom mniejszości etnicznych. Jeszcze chyba warto dodać, że policjanci tłumaczą, że zdecydowana większość z nich nie wie w ogóle, że taki podręcznik istnieje. To anti-racist commitment.

Raport o stanie świata Dariusza Rosiaka Wspomniałeś o rodzinie Henry'ego Nowaka, może zapewne to słuchaczy będzie interesowało. Czy to są Polacy? Henry Nowak urodził się w Londynie, wychował się w hrabstwie Essex, jako pierwszy w historii rodziny poszedł na uniwersytet, studiował rachunkowość i finanse.