Raport na dziś - 3 czerwca 2026

Przy mikrofonie Dariusz Rosiak. Dzień dobry Państwu. Zapraszam na Raport na dziś. Po nadaniu przez prezydenta Zeleńskiego imienia bohaterów UPA jednemu z oddziałów Armii Ukraińskiej w Polsce bardzo ostre reakcje. Prezydent Nawrocki zapowiedział odebranie Zeleńskiemu orderu Orła Białego. Dlaczego ukraiński prezydent zdecydował się na ten ruch, wiedząc, że wywoła on zdecydowaną krytykę jednego z najwierniejszych sojuszników Ukrainy od początku wojny z Rosją? Czy ta decyzja to wyłącznie ruch polityczny, czy też ilustracja Znacznie głębszego problemu w podejściu Ukraińców do własnej historii. Co najmniej 18 osób zginęło w atakach rosyjskich na różne miejsca w Ukrainie w nocy z poniedziałku na wtorek. To element trwających od krótkiego rozejmu na początku maja zmasowanych ataków rosyjskich.

Gościem raportu na dziś jest Wojciech Konończuk, dyrektor Ośrodka Studiów Wschodnich. Dzień dobry panu. Dzień dobry. Dlaczego Załęski to zrobił? Dlatego, że dla niego, tak jak dla każdego polityka w każdym kraju, kluczowe są sprawy wewnątrzpolityczne, krajowe, a te zagraniczne są na drugim miejscu. I prezydent Zeleński nie po raz pierwszy zresztą to pokazuje. Może po raz pierwszy na tak emocjonalną skalę zrobił to w relacjach z Polską. Uważam też, że był w pełni świadomy konsekwencji tego kroku dla relacji dwustronnych. A mimo tego zdecydował się, aby ten dekret podpisać. A zarazem też trzeba pamiętać, jaki jest kontekst wewnątrzpolityczny działalności prezydenta Zeleńskiego.

On od wielu tygodni ma coraz większy problem z korupcją w jego bezpośrednim otoczeniu. To jest postępowanie, które Narodowe Biuro Antykorupcyjne toczy przeciwko jego do niedawna głównej prawej ręce, takiemu swoistemu wiceprezydentowi Ukrainy, jakim do końca ubiegłego roku był Andrii Jermak. Jest postępowanie przeciwko niemu toczone. On był krótko w areszcie, został za niego zapłacony pewien zastaw, wyszedł na wolność. Natomiast prezydent Zeleński wie, że społeczeństwo jednoznacznie negatywnie to ocenia. No i mimo tego, że on w tym momencie ma immunitet jako główna państwa, jest dość prawdopodobne, że potem kiedy przestanie być prezydentem, immunitet mieć nie będzie, to takie postępowanie analogiczne zostanie wszczęte wobec jego osoby, więc jego interesem jest przykrycie tej sprawy,

Ja tylko zwracam uwagę na to, że to nie oni, Jak rozumiem, skłonili prezydenta Zeleńskiego, żeby to zrobił. Zeleński zrobił to świadomie, wiedząc, że zdecydowana większość, mówi się o 98% Ukraińców, którzy poparli jego decyzję o nadaniu imienia UPA temu oddziałowi. A zatem on wiedział, że gra jakby do pustej bramki. Wiadomo było, że jak wykona ten ruch, to będzie efekt. Tak, chociaż myślę, że presja na niego w sprawie bardziej odważnego promowania, mówiąc teraz w cudzysłowie, bohaterów zupa i odwoływania się do symboliki historycznej tej ukraińskiej formacji militarnej, ona była od dłuższego czasu. I to też są wpływy nacjonalistów, nawet jeśli oni mogą być ukryci pod barwami europejskimi, tak?

A wynika to przede wszystkim, myślę, z tego, że jednak UPA w oczach Ukraińców, inaczej niż w oczach Polaków, postrzegana jest jako ci niezłomni rycerze, którzy walczyli z okupacją sowiecką do lat 60., którzy nie dali się złamać i to byli ci jedyni sprawiedliwi, którzy mimo beznadziejnej sytuacji tę walkę toczyli. Ta ciemna strona UPA, czyli to, że ta formacja odpowiada za wymordowanie dziesiątek tysięcy, głównie cywili zresztą, prawda, w tym kobiet i dzieci, ona się do umysłów ukraińskiego społeczeństwa słabo przebija. I tutaj możemy zapytać, dlaczego tak jest. Jeśli pan redaktor pozwoli, to ja bym Zaraz to pytanie zadam, tylko korci mnie, żeby taką uwagę rzucić na temat Zeleńskiego, bo on oczywiście w związku z tym, że jest z krzywego rogu i mówił po rosyjsku zanim się nauczył mówić po ukraińsku i ten nacjonalizm ukraiński bazujący na historii UPA pewnie był mu rzeczywiście obcy.

Ale też nasza opinia publiczna i nasi intelektualiści, którzy wpływają na opinię publiczną, no mamy tutaj pluralizm. Tego pluralizmu po stronie ukraińskiej nie widać. I to nie tylko jeśli chodzi o tą ostatnią kwestię bohaterów UPA. Znaczy od czasu, kiedy 26 maja to się wydarzyło, kiedy Zeleński tą decyzję podpisał, ja nie widziałem żadnego listu ważnych ukraińskich historyków czy intelektualistów, albo choćby wpisu na Facebooku, który by krótko wyjaśnił. Polacy patrzą inaczej na historię UPA i mają do tego prawo. My Ukraińcy, pisałby taki ukraiński historyk, który nigdy tego nie napisał, powinniśmy zrozumieć, że wrażliwość Polska jest kompletnie różna od naszej i to co się stało, to zrobił prezent ukraiński, tą wrażliwość polską rani.

Ale możemy się opierać tylko na tych działaniach, które strona ukraińska podejmuje. Kiedy popatrzymy na stosunek Zeleńskiego czasami do polskich polityków, bez względu na to, jakich oceniamy, czy do premiera Tuska, czy do prezydenta Nawrockiego, no to nie jest to postawa przepojona choćby szacunkiem, zostawiając na boku różne inne. Sprawy, prawda? On miał kilka takich zachowań, które no przynajmniej każą się zastanowić zaraz, zaraz, czy on nas traktuje poważnie? Ja już nie mówię o tym, jak rakieta ukraińska wpadła na teren Polski i Zeleński do tej pory przecież za to nie przeprosił, a przynajmniej A nawet nie chodzi o to, żeby przepraszał, tylko po prostu, żeby powiedział, że to była rakieta ukraińska.

Ja myślę, że to jest kwestia pewnej bardzo specyficznej, bardzo asertywnej polityki, którą Zeleński prowadzi od początku tej wojny. Miej próbkę widzieliśmy między innymi w gabinecie owalnym w Białym Domu. Kiedy on wszedł w polemikę z wiceprezydentem Vansem, potem samym Trumpem. On nie ma świętości. On uważa, że Ukraina ma już niewiele do stracenia, że ona w dalszym ciągu, że ta skuteczna polityka, tak ona po graniczu faul albo wręcz nie z faulem, tylko z żółtą kartką, że to jest coś, co popłaca i że to summa summarum przynosi skutek, bo Ukraińcy są święcie przekonani, Że to oni bronią dzisiaj Europy. Tam jest taka dosyć rozpowszechniona opinia, że to gdyby nie ukraińscy żołnierze, to ta nawała rosyjska by pół Europy co najmniej zalała. Więc oni mają moralne prawo do tego, żeby tą taką politykę zagraniczną na pograniczu faulu czy przekraczając faul prowadzić także wobec Polski.

I pamiętajmy, że to Zełyński właściwie można powiedzieć, że zaczął psucie relacji dwustronnych z Polską tym swoim nieszczęsnym wystąpieniem w ONZ. We wrześniu 2023 roku, kiedy ku zdumieniu ogromnej części polskiego społeczeństwa, a jeszcze byliśmy w tej euforii związanej z wybuchem wojny, ogromną pomocą, kiedy porównał Polskę do Rosji de facto, prawda? Więc to było takie, że właściwie kiedy ja to słuchałem na żywo, to szeroko otworzyłem oczy i wydawało mi się, że się przesłyszałem. Więc nawet w takich sytuacjach, kiedy jeszcze byliśmy w tym miesiącu miodowym, on był w stanie to powiedzieć w związku z różnymi sporami gospodarczymi. Dobrze, ale pytanie, jakie są tego konsekwencje? To znaczy, jaką rolę Polska będzie pełniła w myśleniu Zeleńskiego na przykład o przyszłości Ukrainy w Unii Europejskiej?

Myślę, że to nie jest wykluczone, biorąc pod uwagę to, że mu się w dużym stopniu pali grunt w polityce wewnętrznej, że on ma różne problemy. Nie mamy Orbana już w Budapeszcie, mamy premiera Madziara. Który będzie prowadził asertywną politykę wobec Kijowa, ale to będzie w innym wydaniu niż to miało miejsce u jego poprzednika. Ukraińcy sobie zdają sprawę z tego, że ich negocjacje z Unią Europejską to będą także negocjacje z Polską. I biorąc pod uwagę też zburzenie ukraińskiej opinii publicznej, bo oni są zburzeni z jednej strony tą wiszącą w powietrzu decyzją o potencjalnym odebraniu Prezydentowi Zeleńskiemu Order Oryła Białego. A z drugiej strony ja widzę w ukraińskich sieciach społecznościowych, które tak jak powiedziałem są ważnym, bardzo ważnym medium, znacznie ważniejszym niż w Polsce.

Gdyby było inaczej, to na obserwacje wyborów w czasie rewolucji pomarańczowej nie pojechałyby tysiące młodych Polaków głównie. A potem rewolucji godności nie wsparłyby tysiące czy dziesiątki tysięcy naszych rodaków, prawda? Więc my mamy jako społeczeństwo polskie pewien sentyment. On się także przekłada na przynajmniej część polskiej klasy politycznej. Niczego porównywalnego po ukraińskiej stronie wobec Polski nie ma. A jeśli jest, to raczej w bardzo niewielkim stopniu. A na pewno tych sentymentów wobec Polski nie ma, bo skąd miałby mieć? Prezydent Zeleński, który wywodzi się z Krzywego Rogu, który był miastem bardzo sowietyzowanym i bardzo rosyjskojęzycznym. On na potrzeby kampanii wyborczej właściwie musiał upłynieć sobie swój język ukraiński. No i dzisiaj jak rasowy polityk doskonale emocje ukraińskie rozumie i wiedział, że to zgromadzenie wokół flagi ogromnej części ukraińskiego społeczeństwa zaistnieje.