Radioplastica #59: PPWR

Radioplastica. Tworzywa mają głos. Dzień dobry. Przy mikrofonie Remigiusz Dołąska, a to jest audycja, w której omawiamy ważne, aktualne problemy, te, którymi żyje branża tworzyw sztucznych. Moim dzisiejszym gościem jest pani Beata Górska, kierownik grupy badawczej opakowań Sobro. Pani Beato, witam panią bardzo serdecznie. Dzień dobry. Pani Beato, spotykamy się dosłownie po kilku tygodniach próby znalezienia wolnego terminu. Byliście bardzo mocno zajęci ostatnio między innymi, a może głównie wchodzącymi w życie przepisami PPWR. Byliście dosłownie zalewani prośbami o wsparcie w tym procesie. No właśnie, czy udało się pomóc wszystkim zainteresowanym? Cóż, zainteresowanie jest bardzo duże.

Mamy aktywne zlecenia i kolejne firmy zgłaszają się praktycznie codziennie po wsparcie, więc utworzyła się kolejka oczekujących. To, co staramy się robić, to na co dzień pomagamy porządkować informacje o opakowaniach, przygotować dokumentację techniczną i przechodzić przez ocenę zgodności z naszymi klientami. Z naszej perspektywy najwięcej czasu zajmuje zbieranie kompletnych danych oraz ustalenie, czy jakie wymagania dotyczą konkretnego opakowania. Staramy się przeprowadzić firmy przez ten proces krok po kroku. Pani Beato, wraz z wejściem w życie przepisów w PPWR zaczęła być wymagana tzw. deklaracja zgodności.

Czym dokładnie jest ten dokument i kto ma obowiązek go sporządzić? Deklaracja zgodności jest uświadczeniem wytwórcy, że dane opakowanie spełnia wymagania PPWR, które mają do niego zastosowanie. Wzór takiej deklaracji możemy znaleźć w załączniku 8 i dokument taki musi wynikać z oceny zgodności i być poparty dokumentacją techniczną. Z uwagi na to, że PPWR wyszło w życie 11 lutego 2025 roku, ale zasadniczo stosowane jest 12 sierpnia 2026, więc było trochę czasu, żeby przygotować się do wejścia z całego tego procesu w życie. Część wymagań ma późniejsze terminy, dlatego deklaracja musi uwzględniać wymagania właściwe do danego opakowania i momentu wprowadzania go do obrotu.

Okej, a kto w praktyce odpowiada za deklarację opakowania? Tu oczywiście warto od razu wyjaśnić dwa pojęcia. Pojęcia wytwórcy i pojęcia producenta, gdyż w kontekście PPWR-a za deklarację odpowiada wytwórca. Pojęcie samego wytwórcy nie zawsze jest tożsame z pojęciem producenta objętym obowiązkami ROP-u. To może być ta sama firma, ale wcale nie musi. No dobrze, a czy deklaracja musi być przygotowana dla każdego rodzaju opakowania osobno? Deklaracja musi jednoznacznie wskazywać jakiego opakowania dotyczy. Nie oznacza to osobnego dokumentu dla każdej wyprodukowanej sztuki.

A inaczej do opakowań i do żywności. W stosownych przypadkach dołączamy także rysunki, wykazy norm, specyfikacji oraz prawo zdań z badań. Taki szczegółowy zakres określa załącznik 7 do PPWR. I dokumenty od dostawców mogą oczywiście tą dokumentację wspierać, ale trzeba sprawdzić i zakres i przydatność do oceny konkretnego opakowania. Okej, a czy wystarczą deklaracje od dostawców materiałów? Czy potrzebne są badania laboratoryjne? PPWR nie określa jednego obowiązkowego pakietu badań dla wszystkich opakowań. Potrzebny jest komplet wiarygodnych dowodów, że konkretne opakowania spełnia dotyczącego wymagania.

No to jeszcze jedno pytanie. Kto odpowiada za zgodność i podpisanie deklaracji, gdy firma kupuje gotowe opakowania? Sam zakup gotowego opakowania nie przesądza jeszcze o roli firmy. Trzeba ustalić rodzaj opakowania, sposób jego przygotowania do użycia i to pod czyją nazwą jest wprowadzany do obrotu. Zgodnie z wytycznymi przy opakowaniach handlowych i zbiorczych w dwórco jest zazwyczaj podmiot wykonujący końcowe etapy przygotowania opakowania i napełniający na przykład jej produkt. Przy opakowaniach transportowych znowu, czy usługowych, sytuacja może wyglądać zupełnie inaczej. Dlatego też deklaracja sporządza wytwórca w rozumieniu PPWR.

Rekomendujemy współpracę z dziełem prawnym, który bardzo często stanowi strukturę danego przedsiębiorstwa lub zewnętrzną kancelarią. Jakie konkretnie badania wykonujecie? Zakres usług badawczo-laboratoryjnych w naszym Instytucie jest bardzo szeroki. Nasza rozmowa koncentruje się w obszarze regulacji i rozporządzania PPWR. W związku z tym skupię się za tym na zakresie dotyczącym oceny zgodności z wymaganiami rozporządzania PPWR, który przeprowadzamy w grupie badawczej opakowań Sobro. którą mam przyjemność kierować. Staramy się realizować nasze zlecenia oceny zgodności kompleksowo we wcisłej współpracy z naszymi laboratoriami.

PPWR przewiduje, że właściwy powołany do tego organ zobowiązuje przedsiębiorstwo do usunięcia takiej zgodności. Natomiast jeśli ona się utrzymuje przez jakiś czas, możliwe są dalsze kroki, w tym zakaz udostępniania opakowania albo całkowitego wycofania z rynku. Co prawda Komisja Europejska podkreśla, że przy wdrażaniu nowych obowiązków przedsiębiorstwo powinno otrzymać możliwość podjęcia udziałem naprawczych. Czyli nie oznacza to jednak zwolnienia z obowiązku posiadania takiej deklaracji, dlatego doradzamy naszym klientom, żeby działania w kierunku wygenerowania deklaracji zgodności podejmować możliwie jak najszybciej.

Mówi się o konkretnych karach pieniężnych, ale tak naprawdę wartości trzeba sprawdzać w obowiązujących przepisach krajowych. Firmy, które do dnia dzisiejszego nie posiadają takiej dokumentacji, powinny niezwłocznie ustalić, zdiagnozować braki i starać się w jak najszybszym możliwym czasie uzupełnić deklarację zgodności. Zachęcamy do kontaktu z nami. Postaramy się Państwu pomóc i wesprzeć Państwa w całym tym procesie, uzupełnić braki. My już funkcjonujemy w tych nowych warunkach legislacyjnych i rodzi się takie pytanie, czy polscy producenci są przygotowani na PPWR?

My pomagamy zbierać takie specyfikacje, informacje o materiałach, rysunki oraz dostępne wyniki badań i dokumenty od dostawców. Po czym należy ustalić, czego jeszcze brakuje i uzupełnić pozostałe dane. W razie potrzeby zlecamy dodatkowe badania, jeśli są konieczne. Tak naprawdę deklaracja może powstać dopiero wtedy, kiedy mamy wystarczające podstawy do stwierdzenia zgodności. Jeśli opakowanie już trafiło na rynek bez wymaganych dokumentów, to też trzeba również ustalić odpowiednie działania naprawcze. Samo tworzenie dokumentacji nie zastępuje sprawdzania rzeczywistych właściwości opakowania. Pani Beato, mówimy tutaj o bardzo ważnych, istotnych sprawach, natomiast w głowie niejednego przedsiębiorcy rodzi się pytanie, czy PPWR jest potrzebnym rozporządzeniem, czy też może kolejnym przeregulowaniem unijnym.

Chętnie przedstawię swój punkt widzenia w tym zakresie. Wydaje mi się, że potrzebujemy jasnych zasad ograniczenia odpadów i projektowania opakowań, które możemy ponownie wykorzystać lub poddać recyklingowi. PPWR ma za zadanie uporządkować te wymagania w całej Unii i dotyczy wszystkich grup materiałów, wszystkich opakowań, materiałów opakowaniowych, nie tylko tworzyw sztucznych. I wydaje mi się, że takie wdrożenie wymaga od firmy, to jest duże wyzwanie, wymaga dużej pracy. Z uwagi na konieczność zebrania danych, współpracę z dostawcami, co też nie jest często łatwe.

Z drugiej strony widzimy, jak wielu przedsiębiorców nigdy nie zastanawiało się nad tym, co dzieje się po sprzedaży produktów i jaki ma to wpływ na środowisko. Jak wiemy PPWR dotyczy wszystkich rodzajów opakowań. I tutaj rodzi się pytanie, jak opakowania z tworzyw sztucznych wypadają na tle innych materiałów. Rozumiem, że pyta Pan o opakowania z tworzyw sztucznych w kontekście PPWR. Tutaj nie generalizowałabym, nie oceniałabym wszystkich tworzyw sztucznych, nie wrzucałabym do jednej grupy. Uważam, że znaczenie ma konkretna konstrukcja, jego funkcja oraz to, czy można skutecznie takie opakowanie zebrać, przesortować i przetworzyć.

Otrzymujemy wiele zapytań, jeśli chodzi o opakowania z tworzyw sztucznych. Są ważnym obszarem w naszej pracy. Pytał Pan o to, czy w kontekście PPWR-a, tworzywa sztuczne są wypierane przez papier i szkło. Chyba nie widać takiej tendencji póki co. Na rynku, tak jak wiem, są różne rozwiązania tworzywowe, papierowe. Szklane, wielomateriałowe i tak naprawdę nie ma jednego materiału najlepszego do każdego zastosowania, bo wiem, że w każdym przypadku trzeba uwzględnić ochronę produktu, warunki transportu, przechowywania i wiele innych czynników wpływają na dobór materiałów do opakowania.

Co by nie mówić, tworzywa mają wiele przydatnych właściwości. Dlaczego część zastosowań, w czasie w samym prostu będzie trudno je zastąpić. A każdą zmianę materiału warto ocenić w odniesieniu do konkretnego produktu. Zamiast zakładać, że sam na przykład wybór papieru czy szkła rozwiąże problem. Pani Beato, dowiedzieliśmy się od Pani mnóstwa cennych i szczegółowych informacji na temat PPWR. Te zagadnienia są bardzo rozległe i skomplikowane. Pewnie nie sposób tu o wszystkim powiedzieć, a już na pewno nie w ramach jednego odcinka. Zresztą do tematu opakowań na pewno będziemy jeszcze wracali. Tymczasem zainteresowanych PPWR-em odsyłamy do grupy badawczej opakowań COBRO.