Mentionsy Mentionsy
Radio Wnet
Radio Wnet

Literaci i  inteligencja: ta sztuczna i ta prawdziwa 

27.05.2026 ·28 min 2 s · 5 rozdziałów

 Ostatnią przed wakacyjną przerwą audycję z cyklu "Prawo cytatu" Jan Majchrowski rozpoczyna od przywołania wypowiedzi noblistki Olgi Tokarczuk na temat wykorzystywania sztucznej inteligencji w jej pracy literackiej, która to wypowiedź wywołała burzę komentarzy. A potem jest już o inteligencji w ogóle, zwłaszcza tej  z czasów PRL. Cytując obszerne fragmenty swojej książki "Polidruki", Jan Majchrowski przywołuje tu anegdoty związane z bytowaniem pisarzy w tzw. domach pracy twórczej i panującymi tam obyczajami. 

12:08 · Przykłady interakcji między pisarzami 2

Wyjazdy do Domów Pracy Twórczej Związku Literatów i Zaiksu dawały okazję do swoistego przeglądu kadry twórczej i inteligencji polskiej czasu PRL. Towarzystwo było bardzo rozmaite. Na ogół kierowniczki tych domów wiedziały, kogo z kim można posadzić przy jednym stole, a kogo absolutnie nie. Wyczucie takie przejawiała pani Krasicka w zakopiańskiej Astorii i pani Neumann w podwarszawskich Oborach. W wielkiej sali jadalnej pałacu w Oborach panowała przy tym dość widoczna hierarchia miejsc, odpowiadająca niewidocznej, acz obowiązującej hierarchii osób wyznaczanej decyzjami pani Neumann, choć pewnie nie tylko.

Tam ostentacyjnie wybuchał śmiech, a rozmowy poprzez salę między dwoma stołami prezydialnymi toczyły się głośno, bez skrępowania. Jeśli w czasie posiłku znalazłby się tam jakiś badacz ówczesnej literatury polskiej, miałby więc ułatwione zadanie w odkrywaniu pisarzy wielkich i wybitnych. Wystarczyło spojrzeć, gdzie kto siedzi i jak głośno mówi. Przeważnie zresztą o sobie. Taka empiryczna metoda literacko-badawcza mogłaby być jednak przeprowadzona tylko w czasie obiadu i ewentualnie kolacji, bo śniadania przynoszono do pokojów. W warunkach PRL-u było to ewenementem i pewnym reliktem dawnych przedwojennych stosunków społecznych.

18:43 · Ojciec Jan Majchrowskiego i jego doświadczenie 1

Widać było, że tata literat rozpuścił go do granic możliwości i na wszystko mu pozwalał, co ten wykorzystywał bez skrupułów. Łagodniejszą, acz charakterystyczną była scena, w której jego ojciec postawił na stole butelkę Pepsi-Coli, ten zaś nalał tylko sobie i odświadczył przy wszystkich – ty nie dostaniesz. W takich chwilach tata literat tylko się uśmiechał, ni to przymirnie, ni usprawiedliwiająco, ale w ten sposób nie wzbudzał szacunku współbiesiadników, którzy potem pogardliwie to komentowali. W życiu tata literat był już jednak zgoła zaradny. Potrafił świetnie odnaleźć się w PRL-u, a potem także w III Rzeczypospolitej, wstępując tam, gdzie należało i występując.

Pokazano wszystkie 3 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.