Mentionsy Mentionsy
Radio Wnet
Radio Wnet

Dyskusja o prawach artystów. Rozmowa z Janem Aniołkiem

27.08.2025 ·19 min 57 s

Dyrektor biura STOART omawia prawa, które chronią m.in. autorów, twórców i muzyków. Wspomina m.in. o zmianach w opłacie reprograficznej. 

W naszym studio pan Jan Aniołek, dyrektor 100 Art. Dzień dobry panie dyrektorze. Dzień dobry, dzień dobry pani, dzień dobry państwu. Tak, bardzo się ładnie przywitaliśmy, można założyć słuchawki i będziemy mówić o pewnym... Może pan troszkę rozpiąć skrzydełko, panie Aniołku, troszeczkę, żeby pana nie cisnęło. To skrzydełko, tak, Konrad metaforycznie lubi się poruszać. Czy skrzydełek nie podcina trochę Ministerstwo Kultury? Stoart złożył właśnie w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego swoje stanowisko. Proszę rozjaśnić stanowisko w sprawie czego? Czego dotyczy dokładnie? No to jest stanowisko Stoart w sprawie proponowanej zmiany, jeśli chodzi o wskazanie urządzeń i nośników, które mają być objęte tą opatą, którą tak nazywamy w uproszczeniu opatą reprograficzną.

No i tyle chyba, tak? Ale na czym polega w ogóle? Bo my tutaj, tak jak no... Krowie na pastwisku trzeba wytłumaczyć, tak mi przynajmniej, no a ja tak trochę w imieniu niektórych. To znaczy teraz jak wygląda stan na dzisiaj i co się zmieni, jeżeli wejdą te pomysły naszego kochanego rządu, który szuka pieniędzy. Spróbuję jakoś ogólnie o tym powiedzieć, bo tutaj pani redaktor zaczęła takim tekstem o podcinaniu skrzydeł. Nie za bardzo wiem, czego to miało dotyczyć, ale powiem ogólnie. Opłaty z tego tytułu funkcjonują już do tej... Aktualnie funkcjonują.

Z jakiego tytułu? z tytułu zapewnienia odpowiedniej rekompensaty w związku z eksploatacją utworów i przedmiotów praktyk pokrewnych, w związku z korzystaniem, w związku właściwie z kopiowaniem tychże utworów i przedmiotów na użytek własny. Tak? I tak jak tutaj pan prosił o takie proste wytłumaczenie tego, to wydaje się, że prawdopodobnie jesteśmy, znaczy prawdopodobnie, na pewno jesteśmy przyzwyczajeni do tego. że pewne treści, pewne utwory kopiujemy, tak? Wierzę, że, znaczy rozmawiamy teraz o tym kopiowaniu na użytek własny i jesteśmy przyzwyczajeni do tego, że takie prawo mamy, tak?

Tak jak pan, nie wiem, smartfonem, tabletem kopiuje nie wiem, jakiś wycinek z gazety, z jakiejś książki, do nauki, albo na przykład zapisuje pan sobie jakiś utwór muzyczny albo utwór wideo po to, żeby mieć do niego dostęp w przyszłości, na przykład w takiej sytuacji, kiedy nie ma pan dostępu do internetu. Przyzwyczajeni jesteśmy do tego, że mamy takie prawo, że to jest to prawo kupowania na własny użytek. No i jak gdyby to prawo wynika z tych samych przepisów, które od roku 1994 przyznają tzw. rekompensatę za to, że...

Aktualny stan w większości zawiera tam nośniki, które już się powoli deaktualizują, urządzenia typu magnetowidy, które już powoli, wiemy, odchodzą do lamusa. Więc podnosi się dzisiaj larum, jakby tworząc... na potrzeby, tak? Znaczy pewne środowiska oczywiście reprezentują swoje potrzeby i one rzucają jak gdyby światło na te działania ministerstwa takie, żeby je zdyskredytować, tak? Bo dzisiaj próbujemy zaktualizować ten zestaw tych urządzeń. Czyli to dobrze, tak? Według pana, tak? Próbuję. Według mnie tak. Czyli ministerstwo próbuje, tak? Ministerstwo próbuje, tak.

Próbujemy. No to dobrze robi, tak? Dobrze robi, ale my jako Stoart, a też wiem, że inne OZZ-y, no uważają, że można to zrobić jeszcze lepiej, tak? No i w związku z tym, że ministerstwo konsultuje to, między innymi z nami, no to zgłaszamy swoje uwagi do tego proponowania. I tego dotyczy to stanowisko, tak? Jeszcze lepiej, czyli jak dokładnie? To znaczy, chociażby tak, niech to będzie jeden z takich przykładów, nie wiem, czy on jest koronnym, czy nie. Dzisiaj mamy sytuację taką, jaką mamy, bo poprzednie rozporządzenie nie umożliwiło, nie zadbało o to, żeby nowe urządzenia, żyjemy w dobie szybkich zmian technologicznych, rozwoju, żeby nowe urządzenia od razu były objęte w jakiś sposób taki uogólniony.

Z którym ja się nie zgadzam, że artysta jest, że tylko głodny artysta jest wiarygodny, tak? No ci artyści, żeby tworzyć... Oj tam, Szekspir nie był głodny. Jak jest główny cel Stoartu? Czym się zajmujecie i po co się tym zajmujecie? No cel Stoartu to jest ochrona praw powierzonych nam przed artystów. Praw wykonawczych, praw pokrewnych. No właśnie, chciałam, żeby to też wybrzyjało, bo po prostu pytanie, kogo pan tutaj dzisiaj reprezentuje? Ja reprezentuję przede wszystkim Stoart, ale reprezentuję też inne OZZ-y i reprezentuję środowisko też artystyczne.

To trochę tak, no po co pan tutaj jest dzisiaj, żeby to wyjaśnić, tak wierzę, tak, żeby to wybrzmiało, bo to też jest potrzebne jakaś tutaj według pana złączenie i wspólna działalność artystów do tego? Oni to rozumieją, tak? No na pewno oni to rozumieją. Jak gdyby tutaj pośrednictwo tych OZZ-ów jest po pierwsze wskazane w ustawie, no ale wydaje się, że ono jest niezbędne do tego. No bo proszę sobie wyobrazić pojedynczego artystę, który próbuje uzyskać wynagrodzenie z tytułu tej należnej mu rekompensaty, tak? No w pojedynkę, tak? No jest to niemożliwe i dlatego ustawodawca... A macie prawników na pokładzie?

Mamy? Mamy, prawie kiedy to dobrze. No bo chyba to konieczne rzeczywiście. No bo to trudna materia. Dość trudna materia, tak. Ja staram się mnie jakoś tam poruszać, ale nie wiem, czy to jest jakiś taki tutaj delikatny zarzut od mojej strony, ale my wszystkie decyzje oczywiście u nas... No tak, mamy specjalistów. Ja do tych specjalistów jeszcze pewnie się nie zaliczam, natomiast myślę, że tak jak Państwo wskazali tutaj, potrzebę wyjaśnienia takiemu szerszemu gremium, o co w tej materii, mówiąc kolokwialnie, chodzi, to mam nadzieję, że to moje wyjaśnienie jakoś tam spełnia to państwa oczekiwanie. A jeszcze mam jedno takie pytanie. Różnica między dopuszczalną inspiracją a plagiatem? Nie, to już to mnie tutaj chce przetestować, to nie ten, że tak powiem, to nie to spotkanie.

Są traktowani jako, no nam przyjemnie sobie posłuchać, jak oni sobie zagrają, przyjechali tutaj, tam się rozłożyli, a oni chcą coś za to, tak? I że często trzeba podkreślać, że to jednak jest praca, że to jednak są próby, że to jednak jest po prostu czas i tyle. Oczywiście, że tak. Tutaj jeszcze wybrzmiewa mi to taka spóźniona reakcja, końcówka pani pytania, kogo ja reprezentuję. Ja chciałbym powiedzieć, że my nadal jesteśmy, znaczy nie, wycofam się z tego początku wypowiedzi. ja też czuję, że my musimy w jakiejś części uświadamiać tych artystów o ich prawach, tak? Znaczy my jesteśmy zobowiązani do tego, żeby te prawa chronić i my to robimy.

A myśli pan, że moglibyście jako Stoart zająć się taką sprawą w Polsce, która ma miejsce, że baletnice, tancerze nie dostają emerytury? No to jest chyba oddzielny znowu temat, tak? To są jakieś prawa artystów, tak? Całe życie poświęcają. Wiemy dobrze, jak ciężkie to są treningi. Rzadko kiedy, żeby nie powiedzieć, nikt nie ma żadnej pracy obok lub żadnych innych zajęć. Jest to po prostu 100% czasu, czasami i 200, tak? Do pewnego wieku to robimy, no później możemy nauczyć. Takie osoby nie dostają emerytury. No ale ja wiem, że takie działania w kierunku... Ale jak pan ma dobry kontakt z Ministerstwem Kultury, to by panu zapytał kiedyś przy okazji? Bo jestem ciekawa, bo do nas się nie odzywają. My uczestniczymy w takich działaniach, które mają się urzeczywistnić w postaci odpowiedniego traktowania za pomocą ustawy o artyście zawodowym.

Proszę pana... utwory muzyczne i słowno-muzyczne. Nie reprezentujemy... To radiowcy, radiowcy, utwory słowno-muzyczne, to nasze głosy na przykład. Proszę Państwa, słuchowiska, podcasty i tak dalej, to wszystko zgadza się. No to fantastycznie. Miał pan tutaj, powiem, wyjawie takie życzenia włoskie, ale nie zdążymy, już nie znajdziemy. Ale jest Cezario Evora, czy pan zna? Bo dzisiaj miałaby swoją rodzinę, urodziła się. A mogę coś zaproponować innego? Sprawdźmy, czy mamy w bazie, słucham. Żeby... zaprzeczyć tej tezie, że jak gdyby tutaj każdy myśli o sobie, że jest pępkiem świata, to chciałbym poprosić o puszczenie, że tak powiem, takiego utworu L'Ombelico del Mondo, co znaczy właśnie pępek świata, Giovanotti albo Giovanotti.

Chciałem, żeby pan skomentował taki cytat z Zbigniewa Herberta, bo kto rozumie sens kobaltu, nie wystawia swoich prac na market. No. I co? Chciałem, żeby pan skomentował. Jak ja rozumiem ten cytat? Co pan myśli? Chyba to jest łatwe do zrozumienia. No nie wiem, tak mi się wydaje. Nawet ja go rozumiem. To proszę mi podpowiedzieć. No to ja powiem tak, że do ostatniego dnia życia Paweł Gauguin malował i tylko malował. I dzień przed śmiecią siedział, stał, ponieważ te kolory, które chciał namalować, te ujęcia roślinności i wody, które chciał namalować, były tak dla niego fascynujące, że na głodniaka poszedł i malował.

I tylko chodziło mu to, żeby namalować ten kobalt tak, jak trzeba. Tylko. I ten nikt nie myślał o niczym innym, tylko o tym kobalcie. I przeniknął sens kobaltu. No to wie pan, na poziomie osobistym i tak na potrzeby sobie takich luźnych dysput filozoficznych możemy sobie o tym rozmawiać. Ja dzisiaj reprezentuję organizację... Farte stanowisko. Dokładnie tak. Stop. Stop? Stop? Nie, to jakby stopy. To ręki był taki mitologiczny, pewien postać była mitologiczna. Konrad niewyraźnie mówi, to tylko radiowiec. Proszę pana, czego on od niego oczekuje. Ale bardzo dziękuję za spotkanie. Jest ten utwór, który zakończy tę pierwszą godzinę naszej audycji cała naprzód.

Pan Jan Aniołek, dyrektor Sto Art, był naszym gościem. Panie dyrektorze, wszystkiego dobrego. Do zobaczenia. Dziękujemy bardzo. Dziękuję bardzo za życzenia i za spotkanie. Proszę nie zdejmować słuchawek.

Pokazano wszystkie 15 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.