Mentionsy Mentionsy
Radio Warszawa
Radio Warszawa

Fort III #1. "Zapomniane piekło"

08.07.2022 ·7 min 18 s · 5 rozdziałów

Cieszyli się, że wyjeżdżali stąd do innych obozów... Na pierwszy spacer śladami historii udamy się z dr Piotrem Oleńczakiem – historykiem, pełnomocnikiem Wojewody ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim. Autorka cyklu: Karolina Stachacz-Bartosik Fort III w Pomiechówku to kilka hektarów ziemi otoczonej murem i przerażające podziemne lochy. Lochy zimne, wilgotne i bez okien. To zapomniane miejsce kaźni tysięcy Polaków – ofiar niemieckiego terroru. Miejsce, w którym spoczywają mężczyźni, kobiety i dzieci. Zamordowani to działacze Polskiego Państwa Podziemnego, duchowni i zwykli mieszkańcy Mazowsza. Wśród zamordowanych polskich obywateli jest też wielu Żydów. Pamięć o ofiarach przemija. Żyją już ostatni świadkowie tragicznych dni. Do serc i sumień odwiedzających Fort III krzyczą jedynie napisy wyryte na ścianach lochów. Nieme świadectwa zbrodni, pozostawione przez idących na śmierć więźniów. Celem audycji jest zachowanie pamięci o więźniach zamordowanych w Forcie III w Pomiechówku, tamtym czasie i wydarzeniach. Odwiedzimy miejsca, w których przebywali więźniowie i spędzili najgorsze tygodnie swojego życia, w dramatycznych warunkach. Przejdziemy drogą, która dla wielu z nich była ostatnią. Zajrzymy do archiwum Instytutu Pamięci Narodowej i Żydowskiego Instytutu Historycznego. Porozmawiamy z pasjonatami, historykami, rodzinami więźniów i ekspertami, dla których prawda o Forcie III w Pomiechówku stała się sensem życia. Zadanie publiczne jest współfinansowane ze środków otrzymanych od Ministra Obrony Narodowej

0:00 · Historia Fortu III w Pomiechówku 1

Także mamy początek i koniec budowy i zakończenie budowy bardzo dobrze udokumentowane. Taki bruk Łączył wszystkie forty. Twierdza Modlin jest otoczona 18 fortami i one są połączone drogami rokadowymi, właśnie takimi brukowanymi drogami. Więc jak gdzieś w okolicy Twierdzy Modlin traficie Państwo na taki bruk, to do któregoś z 18 fortów na pewno traficie. Jest to jeden z 18 fortów Twierdzy Modlin. Ceglano-ziemny, modernizowany betonem przed I wojną światową. Będziemy szli podziemną poterną betonową o długości 800 metrów. Fort na planie trapezu. W jego dolnej, długiej podstawie widzimy mur Carnota, który był jeszcze zwieńczony trutem kolczastym.

3:40 · Obóz niemiecki w Pomiechówku 2

Przeżyli dlatego, że trafili do innych obozów koncentracyjnych. Do Mauthausen, do Oświęcimia, do Auschwitz, do Stutthofu. Władysław Grylak, więzień Fortu III, który przeżył pięć obozów. ...niemieckich w czasie wojny. Pomiechówek, Auschwitz, Mauthausen, Neumark i jeszcze jeden obóz w Jugosławii. Tak dokładnie opisuję. Mówi, że Pomiechówek pod każdym względem był miejscem najgorszym. Tu było najgorsze wyżywienie, najgorsze warunki i najgorsi oprawcy. Czyli wiedział co mówi, bo w pięć obozach przeżył. O Auschwitz i o Mauthausen wiemy bardzo dużo, natomiast o Pomiechówku dowiadujemy się. Każdego dnia coraz więcej. Znajdujemy się na dziedzińcu obozu. Po prawej stronie mamy ścianę koszar, gdzie były cele. Po lewej ścianę muru karnota z drutem kolczastym. To są dwa długie boki prostokąta. Natomiast dwa krótkie widzimy takie pochylnie po obu stronach.

To są tak zwane drogi na górkę. Jak szło się na górkę, to szło się na egzekucję. Te krótkie boki prostokąta były zamknięte bramami. To były bramy śmierci. Takie drewniane z drutem kolczastym. Gdy prowadzono więźniów na egzekucję na górkę, to przez tę bramę. Widać ślady nawet na murze, gdzie ta brama była jakby przytwierdzona do muru Carnota. Czyli mamy dwie bramy śmierci, koszary i mur Carnota. To jest dziedziniec fortu, tego obozu. To co drewniane udało się zlikwidować, prawda? Tak, było takie specjalne komando, które likwidowało infrastrukturę. Te drewniane bramy śmieci się nie zachowały. Na górce była szubienica o długości 19 metrów, którą więźniowie nazywali hurtownią, że szło się na hurtownię na egzekucję. I tu przy wejściu do cel był pieniek, Na tym pieńku były kawałki drutu kolczastego pocięte, takie 20-30 cm.

Pokazano wszystkie 3 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.