Rentgen: Mateusz Jaśkiewicz, Adrian Kut - Stowarzyszenie Historia Koluszek (17.03)

Rentgen. Sprawy na świetla. Dariusz Ziemiańczyk. To jest Rentgen. Darek Ziemiańczyk, witam Państwa. Dzisiaj moim i Państwa gośćmi są Mateusz Jaśkiewicz i Adrian Kut ze Stowarzyszenia Historia Koluszek. Witam Panów. Dzień dobry. Dzień dobry. Odpowiedzialni za kwestie merytoryczne związane z ekspozycjami w Muzeum Koluszek w Koluszkach. Muzeum, które otwarte zostało w miniony czwartek. Panowie, nie macie wykształcenia historycznego. Jednakże to wy, absolwent Wydziału Prawa i Administracji i

Z koły filmowej to właśnie wy zostaliście autorami, tak jak powiedziałem wcześniej, ekspozycji w nowo otwartym Muzeum w Koluszkach. Jak do tego doszło? Myślę, że sprawa zaczęła się już 14 lat temu, kiedy zaczęliśmy zbierać eksponaty związane z historią Koluszek, zdobywać wiedzę na ten temat i powstał portal historia-koluszek.pl. Nasze całe życie właściwie było powiązane z tym portalem, więc wiedzę chłonęliśmy jak gąbka. Potem w 2014 roku powstało Stowarzyszenie Historia Koluszek, przystąpiło kilka osób jeszcze, łącznie nas było w pewnym momencie aż 30 i my wszyscy pracowaliśmy tak, żeby zebrać tą wiedzę i pamiątki odnośnie koluszek, a razem... Wejdę słowom, bo można powiedzieć, że początki muzeum jako takiego, bo muzeum w Koluszkach

Do minionego czwartku nie było, prawda? Czyli wy stworzyliście muzeum w internecie. Tak, właśnie w tym 2012 roku powstało muzeum w internecie i to była też akcja, która miała trochę oddziaływać zarówno na społeczeństwo, jak i na władzę, że jest potrzebne to muzeum. Zresztą starsi mieszkańcy bardzo popierali nas w tym zakresie. I tak gromadziliśmy to wszystko, bo oczywiście można wybudować budynek, muzeum, ale nie mieć w nim eksponatów i tego się nie stworzy w jeden weekend. Tu też trzeba wiedzy, a nieskromnie powiem, że nie wiem, czy jest w Koluszkach ktoś, kto ma w tym momencie większą wiedzę o historii Koluszek niż nasz zespół, który tutaj tworzy to muzeum.

Kto jeszcze nie był, to zdradzę, że wystawę rozpoczyna i kończy film. Jest ona jakby zamknięta w sposób ramowy, skonstruowana w sposób ramowy, ponieważ no niestety mamy ograniczoną przestrzeń, która tutaj w muzeum jest, więc musieliśmy początki koluszek, czyli tych koluszek jeszcze nad rzeką Mrogą, Pokazać w skrócie, w sposób filmowy. Następnie idziemy chronologicznie, historycznie przez nasze dzieje tutaj koluszkowskie, czyli powstanie kolei, wpływ kolei na rozwój miasta, następnie pierwszą wojnę światową, rozbudowę, czy też powstawanie wszystkich instytucji najważniejszych, czy też kulturalnych, oświatowych.

Potem oczywiście okres międzywojenny. Okres II wojny światowej i PRL, który też zamykamy filmem, aż do czasów współczesnych, żeby po prostu skrócić to wszystko, tak skomasować w jednym punkcie. Więc jakby te dzieje są zamknięte na takiej osi. I myślę, że ten przekrój przede wszystkim jest tych dziejów pokazany na tle historii kolei, tak? To nie jest muzeum typowo o historii kolei, tylko ta kolej jest tam w tle. Podróż, kolej jest w tle naszych dziejów. No, bez ustań, gdy mówi się lub myśli o koluszkach, to gdzieś zawsze z tyłu głowy jest właśnie kolej. Czyli no... Nie mogę sobie wyobrazić, żeby było właśnie inaczej, jeżeli chodzi o muzeum.

Jak to wygląda? Tutaj na początku chcę bardzo podziękować wszystkim darczyńcom też, mieszkańcom Koluszek, którzy przekazywali przez wiele, wiele lat swoje rodzinne pamiątki, eksponaty w ręce Stowarzyszenia Historia Koluszek, czy właśnie Adrianowi, czy mi. Po prostu powierzali to z myślą, że kiedyś one znajdą się w tym muzeum. Są to też nasze prywatne zbiory, które kupowaliśmy często na auksach internetowych, na targach staroci, gdzieś, gdzie pojawiało się słowo Koluszki, a nam już zapalała się lampeczka, że o, mamy kolejny eksponat. Bo to nie jest tak, że pójdziemy do sklepu oczywiście i o, poprosimy sobie eksponaty o historii Koluszek. To są lata ciężkiej pracy i gromadzenia tego i dużego naprawdę zaufania ze strony mieszkańców Koluszek.

No tak, w zasadzie w tym momencie te eksponaty, te zbiory będą wystawiane cyklicznie, bo rozumiem, że się chyba nie udało Waszych całych zbiorów wystawić jednocześnie, tylko zapewne będą się zmieniały, będą wystawy czasowe. Czyli to, o czym powiedziałeś właśnie przed chwileczką, że byliście obdarowywani różnymi eksponatami przez między innymi mieszkańców Koluszek w kontekście ewentualnie tego, że będzie można wystawić, znaczy pokazać innym osobom. No i co? No i jest ten moment. Tak, oczywiście wystawa stała jest zamknięta, będzie oczywiście z biegiem czasu aktualizowana, ale w muzeum jest też przewidziane pomieszczenie dość duże wielkości dawnej sali muzealnej, może tak powiedzmy obrazowo, które jest przeznaczone na wystawy czasowe.

Dawnej sali muzealnej w Koluszkach, która była takim, taką pocztą niejako właśnie muzeum, które teraz no już funkcjonuje. Tak, właśnie w sali muzealnej też zbieraliśmy te rzeczy, które obywatele koluszkowscy przynosili. I pierwsza ekspozycja, którą teraz Państwo możecie zobaczyć, od otwarcia przez najbliższy miesiąc na pewno, jest to wystawa Droga do praw miejskich Koluszek. Tak właśnie, bo to jest jeszcze bardzo ważna kwestia. Otwarcie muzeum jest takim pierwiostkiem obchodów 75. rocznicy nadania praw miejskich Koluszkom, które te prawa miejskie w bardzo ciekawy sposób zdobyły, bo to był rok 1949.

Od 1945 Koluszki już funkcjonowały jako miasto. Nieformalnie, tak? Nieformalnie, a właściwie już Niemcy w 1940 roku uznali Koluszki jako miasto. Tak więc to jest bardzo zagmatwana historia. Jest wystawa, na którą Państwa zapraszam, a do niej jest także wydawnictwo, które o tym mówi. Ale oficjalnie Koluszki zostały miastem w roku? Oficjalnie wyszło rozporządzenie Ministra Administracji Publicznej Władysława Wolskiego 1 kwietnia 1949 roku i nie był to żart. Czyli co? 75 lat temu. Dokładnie tak, 75 lat temu.

Czyli można powiedzieć, że muzeum w Koluszkach jest takim, nie wiem, prezentem na 75-lecie. Dokładnie tak, jest to prezent, myślę, zarówno władz i dla miasta, jak i miasto dla wszystkich. A panowie, najciekawsze eksponaty, nie, powinienem w zasadzie tak nie pytać, bo biorąc pod uwagę pasję... To wszystkie eksponaty są ważne, istotne, prawda? Ale takie eksponaty, które było najtrudniej zdobyć albo, no, że mają jakąś taką historię, która, no, jest rzeczywiście sama w sobie warta, no nie wiem, opowiedzenia.

Najciekawsze eksponaty często są niespodziankami, które przychodzą często same albo trafiają na nas. Tak było w przypadku tory, która została znaleziona na terenie koluszkowskiego getta założonego przez Niemców w czasie II wojny światowej. I ta tora była przez ten cały czas od zakończenia wojny, od likwidacji getta do czasów nam współczesnych ukryta w jednym z budynków położonych na terenie getta. I w koluszkach. W koluszkach, tak, tak, oczywiście w koluszkach. I w trakcie rozbiórki, przypadkowo została, rozbiórki domu oczywiście, została przypadkowo znaleziona. I to jest rzecz niebywała, tak. Po społeczności, której już tutaj nie ma, przetrwała ta tora, która znajdowała się. W Synagodze Koluszkowskiej.

Synagoga, przepraszam, są to trzy zwoje i Księga Estery, koszulka oraz wałki. W chwili obecnej jeden ze zwojów jest po konserwacji. Jest też eksponowany. No to jeden z tych eksponatów. Teraz wracam się do Adriana. A gdybyś ty miał kolejny taki podać przykład? Mamy oczywiście również pamiątki po kolei, między innymi fragment szyny. Nie jest to byle jaka szyna, bo datowana na 1879 rok. Tutaj właśnie jest ze stacji koluszkowskiej. Ale też mamy bogatą kolekcję, jeśli chodzi o ruchoporu i partyzantkę w czasie II wojny światowej.

Zarówno zdjęcia, jak i elementy umundurowania i wyposażenia To wszystko możecie Państwo tutaj w Koluszkach zobaczyć, a mieliśmy naprawdę dobrze działający ośrodek oporu zarówno cywilnego w postaci tajnego nauczania, jak i władz Armii Krajowej, Kedywu, Narodowych Sił Zbrojnych. Koluszki wtedy, można powiedzieć, będąc de facto bramą do Generalnego Gubernatorstwa, stanowiły ważny punkt na okupacyjnej mapie. I oporu i okupanta też, bo też tutaj dużo sił okupacyjnych było w czasie wojny. Na początku naszej rozmowy, Mateusz, powiedziałeś, mówiłeś o filmie, który można obejrzeć, krótką historię Koluszek.

Wracam do tego filmu, bo moje pytanie właśnie, czy poza tą możliwością, no musi być jakiś ekran, jakiś telewizor, aby obejrzeć ten film, to tylko i wyłącznie ten jeden aspekt, powiedzmy, nowoczesnego muzeum, nowoczesnej formy przekazania, no powiedzmy, treści, na których Czy poza tym jednym elementem będzie to muzeum w starym stylu, czyli powiedzieć by się chciało, czy będą zakładane ciapcie? Wiecie o jakich ciapciach mówię oczywiście. Nie, ciapci na pewno nie będzie. Ale wyjaśnijmy może, ja zapytałem czy wy wiecie, bo nasi słuchacze tego nie wiedzą, ale moi rozmówcy są młodymi ludźmi i zacząłem się zastanawiać czy kiedykolwiek byli w muzeum, gdzie się zakładało na buty, no powiedzmy,

Ja użyłem takiego słowowania łapcie, ciapcie, no wszystko jedno jak to nazwiemy. Tak, u nas niestety zabytkowych parkietów nie ma, także ciapcie nie trzeba zakładać. Będzie to muzeum w mieszanym stylu, bo postawiliśmy na tym, że same multimedia to nie jest muzeum. Tutaj musimy wyjść po prostu z pomysłem, wyszliśmy z takim pomysłem wymieszania tego wszystkiego, więc są multimedia, Są eksponaty, uważam, że to jest wszystko wyważone, ale powiem dyplomatycznie. Zapraszam do Muzeum Koluszek i Państwo sami się przekonacie i sami ocenicie, czy Państwu to odpowiada, oczywiście. Natomiast ja powiem tak, ja trochę żałuję, że ciapci nie ma, chociaż w jednej salce. Bardzo dziękuję za dzisiejsze spotkanie, no i rzeczywiście,

Nie zostaje nic innego jak tylko zaprosić do Koluszkowskiego Muzeum. Na koniec tylko jeszcze jedno pytanie. Opiszcie, gdzie znajduje się budynek Muzeuma? Czy to jest kłopot, żeby znaleźć Muzeum w Koluszkach? Muzeum w Koluszkach znajdziecie Państwo bardzo prosto. Leży centralnie... W centrum Koluszek, przy samej stacji kolejowej, często stojąc na peronie, czy siedząc w pociągu, który przejeżdża przez Koluszek, wystarczy spojrzeć przez okno i widać charakterystyczny budynek, łososiowo-bananowy kolor, tak więc na pewno znajdziecie Państwo ten budynek. 3 maja 17 w Koluszkach. No jak Państwo słyszeliście, w Koluszkach i tak wszystko dzieje się wokół torów i stacji kolejowej. Bardzo dziękuję za dzisiejsze spotkania.

Przypomnę, że moimi i Państwa gośćmi byli Mateusz Jaśkiewicz i Adrian Kut, odpowiedzialni za merytoryczne kwestie związane z ekspozycjami w Muzeum, no w otwartym Muzeum w Koluszkach. Dziękuję bardzo. Dziękuję Państwu, miłej niedzieli. Dziękuję bardzo.