Joanna Chojecka, dyrektor Muzeum w Koszalinie

Jak kształtowała się nasza przestrzeń Pomorze i Koszalina w wiekach najdawniejszych, do których sięgamy, jeżeli chodzi o przekazy źródłowe. Takimi są oczywiście badania i obiekty odnalezione podczas badań archeologicznych, ale również podczas badań architektury, głównie oczywiście obiektów sakralnych, ponieważ te, które też często przetrwały do naszych czasów, okazuje się, że mają metrykę średniowieczną. I nasi goście, jest to dr Paweł Migdalski i prof. Marcin Majewski z Instytutu Historii Uniwersytetu Szczecińskiego. Od kilku lat prowadzą projekt zatytułowany Chrzest Pomorza w dziejach Europy i Polski, jubileusz 900-lecia. Ta datacja nawiązuje do ważnych wypraw św. Ottona z Bambergu, który, można powiedzieć na zlecenie Bolesława Krzywoustego, wyprawiał się właśnie tutaj na tereny Pomorza.

Oczywiście celem była chrystianizacja i przejęcie Pomorza do właśnie strefy wpływów księstwa Bolesława Krzywoustego. I z tego okresu mamy dużo, dużo też interesujących nie tylko zapisów, oczywiście cała ta wyprawa. I tutaj jak najwięcej będzie można się dowiedzieć z wykładu profesora Stanisława Rosika z Uniwersytetu Wrocławskiego, który w swoim właśnie wystąpieniu początki chrześcijaństwa nad Parsentą biskup Reinbern Jotton z Bambergu, gdzie przedstawi te niezwykle ważne okoliczności. Pomorze zaczyna być wtedy w strefie wpływów zachodnich, w strefie wpływów europejskich właśnie, bo to jest bardzo istotne, że ten obrząd rzymskokatolicki, to mówię, to było kluczowe, że został przyjęty zarówno przez Mieszka I, a Pomorze jeszcze nie jest chrystianizowane, więc stąd jest to niezwykle kluczowe, bo to nam uzupełnia wiedzę naszą, tą ogólną o tym właśnie historii Polski. Pomorze troszeczkę jednak inaczej trzeba na nie spojrzeć.

I w związku z tym, że dla nas jako Koszalina jest to też szczególnie interesujące, ponieważ Koszalin był własnością biskupią. To właśnie biskup kamieński Herman von Gleisien lokował miasto w 1266 i było właśnie w tej strefie wpływu. Oczywiście tym dorobkiem, tym materialnym są, tak jak mówiłam, obiekty sakralne głównie. A one mają swoją specyfikę, swoje cechy. Jeżeli chodzi o tą architekturę sakralną, to można dostrzec w niej ciekawe elementy architektoniczne, jak chociażby wmurowane koła młyńskie. Okazuje się, że jest to też temat, który jest wdzięcznym obiektem badań. Pan dr hab. Dariusz Brykała z Instytutu Geografii i Przestrzennego Zakospodarowania Polskiej Akademii Nauk opowie o fenomenie wmurowywania kamieni młyńskich i żarnowych w ściany gotyckich młyńskich. Ciekawym też wystąpieniem będzie wystąpienie naszego kolegi Jacka Borkowskiego z Muzeum w Koszalinie, który opowie o bardzo ciekawych i bardzo aktualnych, świeżych badaniach archeologiczno-architektonicznych wewnętrznych kościoła filialnego w Komorowie.

Z tym zainteresowaniem spotka się również ciekawy wykład doktora habilitowanego inżyniera Ulrysia Szafa z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Analiza więźb dachowych jako źródło badań nad historią budownictwa i technikami ciesielskimi. Tu będzie studium w przypadku akurat kościoła w Kłodzinie, takim wykładem, który myślę, że uświadomi nam jak ważny jest ten krajobraz architektoniczny w obliczu zmian właśnie w sakralnym krajobrazie architektonicznym średniowiecznego Pomorza Zachodniego w świetle najnowszych badań. I o tym opowiedzą autorzy i inspiratorzy tego projektu profesor Marcin Majewski i Paweł Migdalski, profesor Rafał Siemiński z Uniwersytetu Szczecińskiego, koszalinianin notabene. Opowie właśnie o początkach i rozwoju koszalina w średniowieczu na tle powstania i funkcjonowania okolicznych instytucji zakonnych. Tym głównym spiritus movens był klasztor Cysterek.

Tutaj podrzucam, że jest to jedna z kluczowych dat miasta dla naszego miasta, ponieważ jest to data wystawienia dokumentu z 1214 roku, w którym po raz pierwszy pojawia się nazwa Villa Kosalice, czyli wieś Koszalice. I od tej wsi Koszalice, której lokalizacji do dzisiaj nie odnaleziono, nie wiemy jaka była jej lokalizacja, od Góry Chełmskiej, przez Jezioro Lubiatowskie, nawet przez teren tutaj właśnie, na którym znajduje się muzeum, ta osada była lokalizowana. Natomiast na pewno lokowany Koszalin przyjął nazwę od tej miejscowości, od tej osady, którą Bogusław II w 1023 października 1214 roku przekazuje klasztorowi w Białobokach. Będzie również z nami ksiądz Henryk Romanik i tutaj zaprezentujemy zabytek z naszych zbiorów, pietę z Parsowa jako przykład obrazu duchowego cierpienia.

Też będzie tak od strony artystycznej, historii sztuki, też wykład i tak jak to nasz ksiądz Henryk na pewno bardzo poetycko, bardzo interesująco i w sposób refleksyjny, duchowy też przedstawi ten dorobek chrystianizacji i też ten dorobek materialny kościoła katolickiego, bo pamiętajmy, że jesteśmy w bardzo specyficznym położeniu, kościół katolicki, można powiedzieć był tak równoważny władzy świeckiej do 1534 roku, do czasu synodów w Trzebiatowie, kiedy to właśnie też już wkracza śmiało na Pomorze reformacja i protestantyzm. To jest najbliższą niedzielę, godzina 12, wykłady, prezentacje, rozmowy, bardzo mocno osadzony w tych tematach historycznych z zakresu historii sztuki, archeologii, architektury i historii właśnie też naszego miasta i regionu.