Radio MORS - UG Przedstawia - 21.07.2022

Uniwersytet Gdańskiej przedstawia. Karol Stachowicz, witam w kolejnym odcinku UG Przedstawia. Dziś przenosimy się na Wydział Biologii, gdzie studenci z całej Europy odkrywali tajemnice bursztynu. W dniach od 4 do 6 lipca odbył się intensywny kurs CEU, Secrets of the Amber, przeznaczony dla studentów, doktorantów i pracowników UG oraz uczelni partnerskiej CEU. Kurs był organizowany przez Międzyuczelniany Wydział Biotechnologii UG i GUMET we współpracy z Wydziałem Biologii UG. Doranie i opuszczenie się myśli najczęściej, że to jest biżuteria. I tak naprawdę z tym walczymy. Nie walczymy dlatego, że to jest piękne, ale ja tak. Ja się muszę, bo bursztyn mam w biżuterii, natomiast w laboratorium mamy kopalną żywicę.

Natomiast to jest tak niezwykły materiał paleontologiczny, na tym powstają tak niesamowite badania, takie informacje są o skrajnościach, o tym, co się działo, co się wydarzyło, jakie są relacje. To jest materiał niesamowity i jest rzadko z tym traktowany. Jesteśmy unikatowym miejscem na świecie, że po prostu idziemy na plażę i zbieramy ten bursztyn. Dzień dobry, doktor nauk medycznych, inżynier Dorota Katarzyna Pomorska z Międzyuczelniennego Wydziału Biotechnologii. Doktor Elpita Sontag, katedra z zoologii bezkręgowców i parazytologii, Wydział Biologii, a dokładnej kolekcja Muzeum Inkluzji w Bursztynie. Jestem kuratorem tej kolekcji, czyli skamieniałości zachowanych w żyjcach kopalnych.

Wydarzenie Secrets of the Amber, czym jest tak naprawdę to wydarzenie? Jest to wydarzenie, które ma na celu spotkanie się sześciu uczelni. Jest to sojusz sześciu europejskich nadmorskich uczelni. Jest to Gdańsk, Kadyx, Prest, Kilonia, Split oraz Malta. Mamy niesamowitą grupę bardzo energicznych i bardzo też determinowanych do poznania tajemnic Bursztynu. Grupę, która się tutaj spotkała i właśnie zagłębiają w tej chwili tajemnice tego magicznego, magicznego Kamienia życia. Właśnie wiem dlaczego Pani doktora się tutaj zacięła, bo tak jak żeśmy rozmawiały, bursztyn kamieniem nie jest. Absolutnie. Jest to właśnie skamieniała żywica. Natomiast tak jak tutaj kolega też, Błażej Bujarski, z nami prowadzi właśnie warsztaty i jest to po prostu mineraloid.

Walczymy z tym kamieniem. Oczywiście od strony jubilerskiej mówi się, że to jest jubilerski kamień, W mitologii nadal tak zostało. Tak, w mitologii nadal tak zostało, jest to skamieniała żywica, czyli materiał kopalny. My jesteśmy od tej strony paleontologicznej, pokazania bursztynu jako właśnie materiału do badań paleontologicznych, natomiast z drugiej strony jesteśmy unikatowym miejscem na świecie, gdzie taki materiał skamieniałości bursztyn, też trochę juglerski, też trochę naukowy, To jest niesamowite. I tutaj jest to połączenie. Ale zaczęliśmy właśnie od tej mitologii. Pani doktor rozpoczęła tym cudownym wykładem o mitologiach, opowieściach o leczeniu i na biotechnologii była ta część badań mikrobiologicznych.

Tutaj podeszliśmy bardziej z punktu takiego biotechnologia, bardziej molekularnie. Zaczęliśmy w laboratorium molekularnym. Patrzyliśmy, czy faktycznie to są fakty i mity. Czyli zaczęliśmy od mitologii, ale staraliśmy się obalić te rzeczy, które faktycznie są tylko mitami. Spojrzeć na to bardziej tak naukowym podejściem. Ale ponieważ mieliśmy też dużo pięknych pań, no i ciekawych tajemnic bursztynopanów, to zaczęliśmy też tworzyć tutaj, weszliśmy w kosmetologię i zaczęliśmy tworzyć kremy bursztynowe. A znowuż my rozpoczęliśmy od tych właśnie trochę piękne, trochę nauki. Ja takim wykładem o czym jest tak naprawdę bursztyn, czy nie tylko bursztyn bałtycki, różne żywice kopalne, co tam możemy zobaczyć, ale z takiej strony ciekawostek.

Natomiast kolega, już teraz w laboratorium, Naszych na Laboratorium Paleontologicznym Żywic Kopalnych poszukują skamieniałości, bo nie mówimy tylko o pięknie zachowanych muchówkach, czy pająkach, czy karaczanach, które są w bursztynie, ale tych wszystkich mikroskamieniałościach, które nawet w tych najmniejszych bursztynach można znaleźć. Po prostu informacja, którą potrafimy i możemy czytać. Zmieniamy ten obraz babcinego, tak w cudzysłowie babcinego, bursztynu i takie pamiątki z nadmorza na niezwykłe dziedzictwo naukowe, ponieważ jest to unikatowe dziedzictwo przyrodnicze, które my mamy możliwość dotknięcia i poznawania u nas w Gdańsku. To był bardzo interesujący program.

Nauczyliśmy się dużo ciekawych rzeczy, których nie mogliśmy nauczyć się na naszym wydziale w Splicie, więc to było wspaniałe. Mieliśmy okazję odwiedzić uniwersytet i poznać nowych ludzi i profesorów. Było to dla nas bardzo ekscytujące. Gdańsk jest pięknym miastem, wyróżniającym się spośród wszystkich, które odwiedziliśmy. To wydarzenia to nie tylko wykłady, ale także różne wycieczki. Na co mogli liczyć uczestnicy? W jakich różnych inicjatywach brali udział? Jednym z takich kulminacyjnych punktów była wyprawa na bursztynę, bo jak tajemnica bursztyna, no to trzeba samemu poczuć, doświadczyć, jak to jest w szukaniu bursztynu.

Dopisała i pogoda, i bursztyny, i dookoła ptaki, przyroda. Nawet żeśmy pokazali im, że storczyki też są w Polsce. Co prawda niefortunnie rosły przy takiej drodze pieszej, więc już wracając widzieliśmy, że turyści niestety nie docenili tej roślinności wydmowej, ale też polski gatunek storczyka, który żyje, który rośnie i akurat kwitł, też mogli obserwować. Ale myślę, że wspaniałą atrakcją był też spacer po bursztynowym lesie, tutaj w Muzeum Inkluzji na Uniwersytecie Gdańskim na Wydziale Biologii. Więc jest to też wspaniała wystawa. Zrobiła, myślę, ogromne wrażenie na wszystkich uczestnikach. Po twarzach widziałam, że są szokujące. Zresztą ta praca też w laboratorium na biotechnologii, też przygotowanie tego kremu kokosowego.

Komuś coś się przypaliło, sam zapach bursztynu poczuli. Oni faktycznie dowiedzieli się, czym jest ten bursztyn. To mówię, obaliliśmy chyba kilka mitów, na pewno ich zainteresowaliśmy. Proszę zobaczyć na ten, właśnie resztki organiczne przeniesione z plaży, gdzie co, któryś kawałek to jest bursztyn, tutaj właśnie kolega Błażej mówi, a tam mógł być jakiś okrzemek, ale co to jest, no bo to nie jest piasek, no gdzieś tam ziarenka są, wszystko co się tu znajduje i to znowuż kolejny materiał do badań, co w tych resztkach organicznych jest. Poza tym bursztynem, którego nam się nie wydaje, że jest aż tyle, ale w tej butelce jak się palcem przejedzie, to co kawałek, to jest mały kawałeczek bursztynu. Kim są uczestnicy? Są to studenci uczelni partnerskich, ale mieliśmy także pracowników. Mieliśmy panią dr Mary Grace z Malty.

W ciągu tych trzech dni zrobili więcej niż niektórzy robią w ciągu paru tam tygodni studiów. Więc naprawdę myślę, że to tworzy też ich takie horyzonty na przyszłość i minęcie na wspólną współpracę w przyszłości też. Bursztynowa paleontologia to jest niezwykła nisza teraz też naukowa. Może to otwierać i współpracę i kolejne badania. No a wczoraj też tutaj jak koleżanka wspomniała, że to był intensywny kurs. Myśmy wczoraj na zakończenie wycieczki Odwiedzili Muzeum Bursztynu w Gdańsku. To też było dla nich niesamowite przeżycie, ale oni jeszcze, mimo tego, bo to było dla wyczerpujący dzień, mimo wycieczki o czwartej nad ranem do Mikoszewa, jeszcze mieli siłę na wizytę w Muzeum Bursztynu. I też zobaczenie rekordu Guinnessa, który leży w bryła Bursztynu, ponad 60 kilogramów w Muzeum Bursztynu, to też było dla nich coś niesamowitego.

Nie wiedzieli, że takie rzeczy mogą być, że np. Muzeum Bursztynu mogli gdzieś przeczytać, usłyszeć, ale że Bursztyn jest tak duży, że tak wygląda, że takie są dzieła bursztynowe, że tak wygląda biżuteria, bo to też jest ważne, to jest zupełnie inaczej kojarzone. Zobaczyli prace artystów, wyroby starych mistrzów rzemiosła bursztynowego, zobaczyli wystawy przyrodnicze, to dla nich było na pewno dużym przeżyciem. I też powiedzieliśmy panom, że właśnie biżuteria dla kobiet jest bardzo ważna i w kulturze słowiańskiej uważało się, że jeżeli mężczyzna podaruje bursztyn kobiecie, to faktycznie zostanie jej wybrankiem i mężem, więc tutaj myślę, że też uczestnicy wzięli to do siebie, bo bardzo tam starają się mocno spolerować ten bursztyn i myślę, że już wiadomo, o kim myślą. Zobaczymy, czy przygotują biżuterię, czy preparaty mikroskopowe.

Ale to już wiedzą, że absolutnie nalewki bursztynowej nie można pić w takiej czystej postaci, ewentualnie parę kropli. No i do naśrania też może działać. So, this is the resin inside the resin. Why we know that this resin is not from the resin matrix? An idea. Projekt łączy biologię, biotechnologię i ma bezpośrednią relację z miastem, co jest świetne. Pokazuje wszystko, co można zrobić z bursztynem, który jest ważny dla obszaru bałtyckiego. Czyli znasz już sekret bursztynu? Tak, znam od wczoraj i dziś także uczyliśmy się, jak z nim pracować, aby inkluzje były ładne, widoczne oraz wypolerowane. Więc myślę, że jestem dobrze przygotowany do pracy z bursztynem.

Bardzo cieszę się z mojego pobytu w Gdańsku, bo mieszkam tu całe życie, ale również bardzo podoba mi się bursztyn. Lubię to, że przyjęliśmy takie podejście, że bursztyn to coś więcej niż tylko biżuteria. To także obszar badań, w którym możemy odkrywać nowe gatunki. Myślę, że to była moja ulubiona część tego doświadczenia. Jeśli ktoś by tutaj nas słuchał ze studentów i zainteresował się tematem bursztynu, co może zrobić tutaj na uczelni, gdzie może się zgłosić, żeby odgrywać ten bursztyn?

Pierwsze co ja polecam odwiedzanie Muzeum Inkluzji w Bursztynie i ten spacer przez ten bursztynowy las naprawdę robi wrażenie. No i zapraszamy do katedry zoologii bezkręgowców i parazotologii, czyli trzeba tutaj do nas podejść na Wydział Biologii i się z nami skontaktować. A na Wydziale Biotechnologii, jeśli ktoś poczuje pasję i też chce podkryć takie molekularne podstawy do tego bursztyna, zapraszamy. Możemy też zainteresować się tutaj tą molekularną biotechnologią. Ja zapraszam właśnie studentów biotechnologii, bo w nich jest nadzieja. Mamy dużo materiału bursztynowego z różnych miejsc i poprowadzenie takich prawdziwych, biotechnologicznych badań na bursztynie to w ogóle będzie pierwsze takie naukowe podejście. Oczywiście było też takie podejście przez zresztą tutaj ucznia, który z Trójmiejskiej Szkoły trafił na właśnie takie bursztynowe badania, ale one też były takie pionierskie, pojedyncze i nie miało aż tyle powtórzeń, ale podjęcie takich typowych

Biotechnologicznych, biologicznych badań na bursztynie czy na nalewce, to może być ciekawy temat. Tym bardziej, że porównanie, czy faktycznie ten bursztyn bałtycki jest inny niż bursztyn dominikański, niż meksykański, a może bursztyn z Etiopii jest lepszy, a może w ogóle trzeba pójść na żywice, a może współczesne żywice, a może starsze. Także tutaj paleontologia to jest jedno, a druga nisza to jest ta właśnie, nawet ta bakteriologiczna, a może są jakieś cudeńka, nie? Jeszcze tak z nadzieją wspomnę, że tutaj Koło Naukowe Biometrów z Wydziału Biotechnologii już poczuło troszkę fascynację i już zaczęli przygotować pierwsze ekstrakty do badań. Bardzo dziękuję za rozmowę.