Radio MORS - Porozmawiajmy w Radiu MORS – 5 kwietnia 2026

Porozmawiajmy w Radiu Mors. Witam bardzo serdecznie w kolejnym odcinku audycji Porozmawiajmy w Radiu Mors. Dzisiaj moimi gośćmi jest Iwo Miśkowiak, a także Paweł Stoltman z Klubu Stęskiego Pomorania. Witam was bardzo serdecznie, panowie. Dzień dobry. Witam. Ja się nazywam Max Sosowski, a w tym odcinku sobie porozmawiamy o Jastrę, bo taka jest kaszubska nazwa świąt Wielkiej Nocy. Będziemy rozmawiać o tradycjach kaszubskich związanych z tymi świętami, z przeżywaniem tych świąt. Ja na chwilkę zostanę przy tej nazwie, przy tej Jastrę, bo ona mnie trochę zaintrygowała. Ona jest kompletnie odmienna od tej polskiej nazwy, od Wielkiej Nocy, która odnosi się do jakichś wielkich wydarzeń. wielkiego przeżycia, a jastre z tego, co wyczytałem, odnosi się po prostu do jasności, do tego, że wraz z wiosną jest coraz więcej światła na świecie.

Teraz nawet jeżeli chociażby bicie się jałowcem troszeczkę wymiera, to myślę, że jeszcze czeka renesans. Ja mam jeszcze pytanie do panów. Czy przychodził do was zajączek w Wielkanoc i zostały jakieś prezenty czekoladzkie? Jak najbardziej. Tak? Tak, tak. Iwo, a u ciebie? U mnie też. To różnie bywa. Z tego, co słyszałem, u większości osób raczej on przychodzi w poniedziałek wielkanocny. Tak, na Kaszubach w poniedziałek wielkanocny. Tak, u mnie przychodzi raczej w niedzielę, dlatego, że ja mam rodzinę z różnych regionów i może to jakiś taki inny wpływ. No ja na przykład dopiero, nie wiem, jakieś dwa lata temu, tak, dokładnie dwa lata temu, jak poszedłem na studia, to się dowiedziałem, że zając może przyjść w niedzielę.

Ja mam swoją teorię, ale chciałbym najpierw usłyszeć was. Tak jak zresztą Mówiliśmy, części tradycji nie ma, część jest podobna, ale jednak wygląda trochę inaczej. Myślę, że to wynika z tego, że Kaszubi przez długi czas jednak byli troszkę odizolowani, chociażby od reszty Polski. Niektóre tradycje może przypominają bardziej jakieś dawne pomorskie tradycje, które na przykład podzielali też lokalni Niemcy i dopiero w XX wieku zaczęło się to tak wyjednywać. Po prostu tak to jest, że izolacja pewna sprawia, że tradycje rozwijają się zupełnie inaczej. Ja mam taką teorię, że te kaszubskie adresy są trochę skromniejsze.

To znaczy nie ma takich spektakularnych pisanek, nie ma jakichś spektakularnych palm też. Na Niedzielę Palmową o tym nie mówiliśmy, ale na Kaszubach nie ma też takich konkursów organizowanych na nie wiadomo jakie palmy. Są raczej takie skromne gałązki wierzbowe. Nie ma też jakichś spektakularnych bitew na wodę. Znaczy tradycyjnie nie było, teraz już się pojawiły. Mam wrażenie, że Kaszubi bardziej skromniej podchodzili do tych świąt. Nie wiem, czy się ze mną zgadzacie. No może tak też być, ale to może też wynikać z tego, że Kaszubie to, dzisiejsi Kaszubie tak naprawdę w dużej mierze pochodzą w sumie z tych najbiedniejszych w sumie mieszkańców Kaszub, no bo wiadomo te wszystkie wyższe warstwy to zostały przez lata panowania niemieckiego zostały zgromadzane, więc tak podejrzewam, że może to właśnie z tego wynikać, że po prostu ludność była biedna.