Radio MORS - Gość Radia MORS - 28.05.2024

Gość Radia MORS. Witam słuchaczy w kolejnym odcinku naszej audycji. Przy mikrofonie Maciej Sobański i Jagoda Malec. A dzisiaj w związku z zbliżającymi się wyborami do Parlamentu Europejskiego postaramy się przybliżyć najważniejsze informacje dotyczące wyborów, rozwiać pewne niejasności związane z samym przebiegiem wyborów, a także przedstawić wszystkie partie obecne w Parlamencie Europejskim wraz z perspektywą gości Radia MORS, premiera Leszka Millera i prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego. Między 6 a 9 czerwca 2024 roku w całej Europie przeprowadzone zostaną wybory do Parlamentu Europejskiego.

Przeszło 448 milionów obywateli w 27 krajach będzie wybierało swoich przedstawicieli do tej instytucji unijnej. Ale co to tak naprawdę znaczy? Parlament Europejski jest jednym z najważniejszych elementów prawodawstwa unijnego. Założony w roku 1958 przez Traktat Rzymski podpisany rok wcześniej wraz z Komisją Europejską i Radą Unii Europejskiej tworzą unijny system legislacyjny. Pomimo, że Parlament nie ma mocy ustawotwórczej, to jest posłowie nie mogą obecnie zgłaszać ustaw, gdyż jest to wyłączna kompetencja Komisji Europejskiej, Parlament w głosowaniu musi poprzeć ustawy i rezolucje, które mają stać się prawem w Unii Europejskiej, a także kształtuje finalne prawo wprowadzając do niego zmiany.

Poza parlamentem głosowania w strukturach unijnych nie są jednak oparte o zwykłą większość. Jednym z obecnych w przestrzeni publicznej przekonań jest, że większość tworzona przez Włochy, Niemcy i Francję jest zdolna dowolnie tworzyć prawa dla Unii Europejskiej, jednak od roku 2007 W Radzie Europy wymagane jest 260 na 357 głosów, to jest 73,9%, by założenie przeszło. W miarę lat Parlament rozszerzał się wraz z Unią, by w 2008 roku osiągnąć ilość 705 europosłów. Każdy kraj otrzymuje ilość miejsc odpowiadającą wielkości populacji.

Najwięcej przypada Republice Federalnej Niemiec w liczbie 98, jednak Polska ze względu na swoją wiodącą wielkość jest w czołówce z 53 europosłami. Podobnie jak w wyborach krajowych, do samorządu i parlamentu, w dniu wyborów 9 czerwca Polacy będą mogli oddać głos na wybranego kandydata. Różnicą są okręgi wyborcze, które są znacznie większe i jest ich mniej, gdyż tylko 13. Trójmiasto i całe województwo pomorskie obejmuje jeden okręg wyborczy nr 1. Pomimo faktu, że wyborcy oddają głos na partie krajowe, prawie wszystkie są częścią większych partii europejskich. które zazwyczaj wspólnie podejmują decyzje odnośnie zmian w Unii Europejskiej.

W tym nie ma nic dziwnego, tworzenie się ugrupowań politycznych o podobnych celach i poglądach jest nieoderwalnym elementem procesu demokratycznego. Co ważne, w Unii obowiązują przepisy ograniczające możliwość sformowania się partii, które uznawane są za skrajnie lub niebezpieczne. Jednym z nich jest wymaganie posiadania przynajmniej 20 europosłów. Przykładem partii, które zostały rozwiązane było ITS, które w 2007 roku zostało uznane za ugrupowanie ultraprawicowe, łącząc przede wszystkim ugrupowania europosłów włoskich i francuskich. Grupa została jednak rozwiązana po skandalu z europoseł Aleksandrą Mussolini i jej wypowiedziach na temat obywateli Rumunii.

W Parlamencie Europejskim obecne jest 7 głównych ugrupowań oraz posłowie niezrzeszeni. Postaramy się teraz przybliżyć Państwu wszystkie główne ugrupowania. GUE – Konfederacyjna Grupa Zjednoczonej Lewicy Europejskiej. Jest to partia znajdująca się na najbardziej skrajnej lewicy obecnej w parlamencie europejskim. Sami opisują się jako zielonych socjalistów i ich głównym programem jest tzw. socjalizm demokratyczny oraz umiarkowany eurosceptyzm. Łączą oni poglądy skrajnie lewicowe z postawą przeciwną istnieniu Sojuszu Północnoatlantyckiego NATO, są przeciwni rozszerzaniu się biurokracji unijnej, a ugrupowanie jest złożone głównie z przedstawicieli partii socjalistycznych i komunistycznych.

Dlatego partia jest przede wszystkim obecna w zachodniej Europie z powodu legislatury państw byłego bloku wschodniego, które, jak np. w przypadku polskiego prawa krajowego, zakazują istnienia partii komunistycznych. Wiodącymi przedstawicielami są francuscy komuniści, przedstawiciele greckiej partii komunistycznej czy niemieckiego ugrupowania Die Linke. G. Grupa Zielonych, Wolne Przymierze Europejskie. Kolejnym elementem europejskiej lewicy są szeroko pojęte partie zielonych. Ich głównym celem, jak sama nazwa wskazuje, jest polityka związana z ochroną środowiska, jednak sami opisują się także jako progresywistów społecznych, wspierają ruchy regionalne,

oraz wspierają ruchy separatystyczne, jak np. Ruch Wolnej Katalonii, czy w okresie przed Brexitem działanie rządu szkockiego na rzecz oddzielenia się od Wielkiej Brytanii. W roku 2023 ugrupowanie podkreśliło także swoją postawę przeciwko energii atomowej podczas głosowania nad zieloną energią. Główne partie krajowe składające się na to ugrupowanie to m.in. Francuzcy, Austriacy i Niemieccy Zieloni. S&D – Grupa Postępowego Sojuszu Socjalistów i Demokratów w Parlamencie Europejskim. Ostatnią z partii lewicowych obecnych w parlamencie europejskim jest centrolewicowy Sojusz Socjaldemokratów, którzy jako najważniejszy swój cel mają wspieranie tzw. sprawiedliwości społecznej i ogólny progresywizm.

Tutaj także możemy znaleźć przedstawicieli krajowych. Obok niderlandzkiego FFD, niemieckiego FDP mamy także posłów związanych z koalicją PSL Trzecia Droga. EPP, Grupa Europejskiej Partii Ludowej, Chrześcijańscy Demokraci. HDC to przykład pierwszej partii prawicowej obecnej w parlamencie europejskim. Przedstawiciele tej partii są także najliczniejszym gronem w obecnie działającym parlamencie. Jak nazwa wskazuje, chrześcijańscy demokraci przede wszystkim skupiają się na ideach liberalnego konserwatyzmu, są przeciwni podnoszeniu podatków lub wprowadzaniu nowych, sprzeciwiają się ustawom o charakterze socjalnie liberalnym oraz są przeciwni przyjęcia Turcji do Unii.

Największymi partiami grupy są niemieckie CDU-CSU, Partia Ludowa Hiszpanii, a z naszego podwórka krajowego Platforma Obywatelska. ECR – Europejscy konserwatyści i reformatorzy. Zbliżając się powoli do pojęcia skrajnej prawicy, mamy partię pierwszą, która przejawia tzw. lekki eurosceptyzm w formie prawicowej. Inaczej niż działający na lewicy przedstawiciele Konfederacji Grupy Zjednoczonej Lewicy, te ruchy skupiają się przede wszystkim na silnej władzy państw wchodzących w skład z Unii Europejskiej. Promują ideę konserwatyzmu, liberalizmu gospodarczego, a swój eurosceptyzm przejawiają sprzeciwiając się ekspansji Unii Europejskiej jak np. przyjęciu państw bałkańskich, promują większą kontrolę nad rynkiem i gwałtowne ograniczenie migracji.

Do największych partii wschodzących w skład tego ugrupowania europejskiego wchodzi hiszpańska partia VOX, Bracia Włoscy, obecnej premier Georgi Meloni, obecna partia przewodząca koalicji niderlandzkiej PWW, a z naszego podwórka krajowego Koalicja Prawicowa Suwerenna Polska Prawo i Sprawiedliwość. I.D. Tożsamość i Demokracja Ostatnim ugrupowaniem uznawanym za skrajnie prawicowe jest pozostałość po rozwiązanej w 2007 roku partii ITS. Partia IDE jest określana jako skrajnie nacjonalistyczna, a wielu przedstawicieli, jak np. były prezydent Aleksander Kwaśniewski, określił partię jako grupę skrajnych prawicowych populistów.

Charakteryzuje ich wysoki eurosceptyzm, co przejawia zwłaszcza obecna przywódczyni partii, francuska polityk Marie Le Pen. Partia jest dość niewielka, gdyż wchodzi w jej skład tylko osiem ugrupowań krajowych, w tym Liga Narodowa Włoch, Réaction Nationale z Francji oraz Alternative für Deutschland z Niemiec. Pomimo bliskiej współpracy podczas głosowań w Parlamencie Europejskim, Polska Koalicja Konfederacja nie jest ściśle związana. Także partia obecnie rządzącego na Węgrzech Wiktora Orbana nie została przyjęta w szeregi partii. Jeśli zobaczymy na podział krzeseł obecnie zajętych przez europosłów, oto podział obecnego Parlamentu Europejskiego oraz najnowsze sondaże z dnia 19 maja 2024 roku.

W obecnym parlamencie, wybranym kilka lat temu, podział jest następujący. Konfederacyjna Grupa Zjednoczonej Lewicy Europejskiej 5,1% Grupa Postępowego Sojuszu Socjalistów i Demokratów 20% Grupa Zielonych 10% Grupa Od Nowa Europy Renew Europe 14% Grupa Europejskich Partii Ludowych Hadecja 24,2% Europejscy konserwatyści i reformatorzy 9,1%, tożsamość i demokracja 8,6%. Przeprowadzony wśród obywateli europejskich sondaż z 19 maja, czyli najnowszy na trzy tygodnie przed wyborami, wskazuje zmiana dla Konfederacyjnej Grupy Zjednoczona Lewica z 5,1 na 5,5%.

Dla Grupy Postępowego Sojuszu Socjalistów i Demokratów brak zmian. Dla Grupy Zielonych spadek o 4% z 10 na 6,1%. Dla centrycznej Grupy Od Nowa Europy z 14 na 12%. Hadecja 24, spadek o 2% na 22,3%. Europejscy konserwatyści i reformatorzy z 9,1 na 12%. I na koniec tożsamość i demokracja, zmiana z 8,6 na 12,6%. Poproszony o odniesienie się do prognoz na najbliższe wybory do Parlamentu Europejskiego, były prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Aleksander Kwaśniewski wyraził swoje obawy wobec wzrostu siły partii, które określił jako populistyczne.

Z mojego punktu widzenia zmiana niekorzystna, której bym się bał, to jest taka, w której te siły populistyczne, antyeuropejskie, które w istocie mówią, że oni nie chcą Unii Europejskiej, oni co najwyżej chcą powrotu do wspólnej strefy, czy strefy wspólnego handlu, no to jest bardzo niebezpieczne. Mam nadzieję, że oni pewno poprawią nieco wynik w tych wyborach, ale siłą większościową nie będą. Więc to stwarza nam nadzieję, że Europa będzie szła dalej właśnie w takim kierunku, żeby być nam wszystkim potrzebna, że nam wszystkim użyteczna. Z kolei były premier Leszek Miller, za którego kadencji Polska weszła do wspólnoty europejskiej, poddał wątpliwość w profesjonalizm obecnej kadry politycznej, a także ich gotowość do rozwiązywania rosnących problemów, które stoją przed Unią Europejską w przyszłości.

To się zawsze okazuje po doświadczeniach praktycznych, więc mi trudno powiedzieć jak to będzie w przyszłości, ale mam takie ogólne wrażenie, że obecni politycy nie mają aż takich wyzwań, znaczy nie stoją przed nimi aż takie wyzwania jak przed moim pokoleniem, że właściwie rzecz biorąc te wszystkie najważniejsze rzeczy, wszystkie najważniejsze fakty stały się już. Jesteśmy członkiem NATO, jesteśmy w Unii Europejskiej, Rozwijamy szybko nasz kraj. Warto byłoby, żeby obecne pokolenia polityków się bardziej koncentrowały na profesjonalizmie, na tym, żeby nie tracić żadnej szansy. Niezależnie od wyników wyborczych, najważniejsze jest, aby skorzystać z przywileju demokratycznego, jakim jest prawo do równego głosowania w ramach Unii Europejskiej.

Nasze pojedyncze głosy, gdy zebrane razem, mogą dokonać zmiany, jakiej oczekujemy w naszej Unii. Mówili dla Was Jagoda Malec i Maciej Sobański. Dziękujemy za uwagę i do usłyszenia. Gość Radia MORS