Więcej niż wynik

Sport od wieków jest integralną częścią ludzkiego życia. Zmieniały się epoki, miejsca, zasady gry i dyscypliny, ale nie zmieniało się jedno. Od zawsze znaczył dla ludzi coś więcej niż tylko ruch czy rozrywka. Dzisiaj najczęściej patrzymy na niego przez pryzmat wyników, rekordów i statystyk, ale jego prawdziwe znaczenie zaczyna się znacznie wcześniej. W codzienności, w relacjach i w tym, jak wpływa na człowieka. Jest to część życia od wielu, wielu lat, od zaczynań, od jakiegoś starożytnego żyłego elementu rozrywki dla ludzi. Ale też udowadniania przekraczania swoich granic. Podsumowuje Mateusz Adamiak, trener i założyciel Akademii Siatkówki Plażowej. I może właśnie dlatego tak często mówi się, że sport jest czymś więcej niż aktywnością, że potrafi skupiać w sobie bardzo różne doświadczenia, wysiłek, emocje, współpracę, porażkę, radość i rozwój.

Jak dodaje koordynator programu Erasmus Plus Sport Łukasz Wsmogorowski. Jak gdyby nie sport uważam, że moje studia byłyby takim tylko smutnym okresem siedzenia w książkach, a były to najlepsze lata mojego życia właśnie dlatego, że był ten sport obecny od samego początku. Dla innych staje się więc kredką za pomocą której dodają kolor do swojej codzienności, dla innych przestrzenią w której łatwiej odnaleźć sens, wspólnotę albo samego siebie. Bo sport bardzo często okazuje się po prostu czymś znacznie większym niż sama rywalizacja. Najpierw sport działa bardzo konkretnie, na pojedynczego człowieka. Na jego ciało, psychikę i codzienne funkcjonowanie. Nie musi oznaczać wielkiej kariery ani wyczynowego treningu. Czasem zaczyna się od najprostszej rzeczy. Od potrzeby ruchu. Mamy te ciała, dostaliśmy je, one są stworzone do ruchu, a sport to jest po prostu taka platforma, która pomaga nam skorzystać z tego ciała.

No i też nie chciałabym, żeby zawsze było to kojarzone z tym wyczynowym sportem, bo przecież jeszcze jest cała przestrzeń, nie jest wszystko albo tylko czarne, albo białe. Jest pełna paleta barw, tych odcieni, tutaj mam myśli tego ruchu fizycznego, z jakiego możemy korzystać, co też się nazywa sportem. I dlatego myślę sobie, że jest właściwie to Mówi Anna Kiełbasińska, była lekkoatletka, medalistka olimpijska, a dzisiaj prezeska Stowarzyszenia Good Sports Society. Ta higiena nie dotyczy jednak wyłącznie ciała. Sport bardzo często porządkuje też to, czego nie widać na pierwszy rzut oka. Napięcie, tempo życia, emocje, przeciążenia. Jak mówi trener kolarstwa oraz wykładowca na Uniwersytecie Warszawskim Rafał Górak,

Daje mi jakąś równowagę taką psychiczną, wiem, bo dużo robię. Jedni medytują, inni właśnie uprawiają sport, ja jeżdżę na rowerze. To też taki rodzaj szukania równowagi. Sport daje też równowagę w znaczeniu dosłownym, fizycznym, na co zwraca uwagę Andrzej Tikonow, niewidomy maratończyk i triatlonista. Sport nie pomaga w życiu codziennym, jako że nie widzę. Ja widzę tą zmianę jak samodzielnie się poruszam, jak radzę sobie z takimi rzeczami jak właśnie utrzymanie równowagi i tak dalej. Więc jak mam spotkania z osobami niewiadomymi czy w ogóle z jakimikolwiek osobami to mówię, że aktywność fizyczna jest bardzo wielowymiarowa i wpływa na różne właśnie dziedziny naszego życia, naszego funkcjonowania.

I właśnie w tym najlepiej widać, że sport trudno zamknąć w jednej definicji, w sztywnych ramach. Nie jest tylko wynikiem, nie jest tylko zdrowiem, bardzo często staje się po prostu sposobem na lepsze życie. Fizyczne, psychiczne i emocjonalne. Ale sport nie tylko daje, on także wymaga i właśnie dlatego dla wielu osób staje się jedną z najważniejszych szkół życia. Taką, w której nie ma nic za darmo, a efekt bardzo rzadko przychodzi od razu. Jak mówi koordynator projektów Fundacji Moniki Pyrek, Michał Wiatrolik. Przede wszystkim szacunek do pracy jest taką podstawą dla mnie. W sporcie nie ma nic za darmo i tak podobnie jest w życiu. Trzeba się nauczyć, że do wszystkiego potrzeba czasu i nie wszystko dostaje się od razu. Taka praca prędzej czy później zdarza człowieka z jeszcze jedną ważną lekcją. Ze świadomością własnej niedoskonałości.

Nauczył mnie pokory, tego, że człowiek nie będzie doskonały, ale warto zmierzać w kierunku doskonałości. Dodaje pedagog i miłośnik lacrosse i Andrzej Zak. To bardzo charakterystyczne dla sportu. Z jednej strony uczy ambicji i stawiania sobie celów. Z drugiej przypomina, że rozwój nie polega na byciu idealnym, tylko na ciągłym podejmowaniu wysiłku. Czasem jednak sport daje coś jeszcze ważniejszego niż nawyki czy dyscyplina. Daje odwagę do wchodzenia w nowe role, do szukania siebie szerzej niż tylko w jednej funkcji, jednym sukcesie czy jednej drodze. Tego sport nauczył Oktawię Nowacką, medalistkę olimpijską w pięcioboju nowoczesnym, a dzisiaj członkini Fundacji Graj z głową. Sport nauczył szczególnie mój sport, który jest sportem wszechstronnym, bo jest to pięciobój nowoczesny. Nauczył mnie też takiej wszechstronności w życiu, że ja się nie boję podejmować różnych wyzwań i tak naprawdę z każdą sytuacją jestem w stanie się zmierzyć.

Bywa też tak, że sport pomaga oswoić moment zmiany. Wtedy, kiedy jedna tożsamość się kończy, a nowa dopiero się rodzi. Tak było w przypadku adiunkta w Instytucie Sportu w Państwowym Instytucie Badawczym Wojciecha Waleriańczyka. Czułem dużo o moich własnych ograniczeniach i o tym, że trzeba czasami pomyśleć i znaleźć siebie na nowo. Jak nie jako piłkarz, to jako trener. Jak nie jako trener, to jako psycholog. Jak nie jako psycholog, to jako naukowiec. No i dzięki temu jestem w dobrym miejscu. Może właśnie dlatego dla wielu osób najważniejszym skutkiem sportu nie jest wcale medal, rekord, ani forma życia. Tylko to, jak bardzo potrafi budować człowieka od środka. Dla mnie osobiście, nawet nie powiedziałabym o zdrowiu, o fizyczności, tylko o charakterze, jak sport potrafi zbudować charakter człowieka, jakie wartości potrafi ze sobą nieść, aby człowiek był po prostu takim dobrym człowiekiem.

Podsumowuje Natalia Czerwonka, medalistka olimpijska w łyżwiarstwie szybkim. Choć sport często zaczyna się od osypistego wysiłku, bardzo rzadko kończy się na jednostce, bo prędzej czy później prowadzi do spotkania z drugim człowiekiem, z partnerem, drużyną, trenerem, rywalem czy kibicem. Sport jest świetną perspektywą i obszarem do tego, żeby spotykać ludzi, żeby się przyjaźnić, żeby robić coś wspólnie. Myślę, że takich przestrzeni nam chyba zaczyna trochę brakować, a sport, czy to pójście razem pobiegać, czy to jakieś gry zespołowe, czy to pójście na ścianę, czy to wspinaczka, to jest super perspektywa, żeby poznawać nowych ludzi. Kontynuuje Wojciech Waleriańczyk. I właśnie tam sport zaczyna pełnić jeszcze jedną rolę. Uczy jak być częścią większej całości. Jak rywalizować, ale uczciwie.

Jak walczyć, ale z szacunkiem. Element takiej rywalizacji, który bierze się w sporcie, później przekłada się na życie codzienne, ponieważ wychodząc ze szkoły trafiamy do różnych środowisk, w których rywalizujemy. Dodaje Jan Rydzak. Ale relacje, które rodzą się w sporcie bardzo szybko zaczynają znaczyć coś więcej niż tylko wspólne treningi czy wspólne przeżywanie emocji. Niosą ze sobą takie wartości jak szacunek, uczciwość czy odpowiedzialność. A to właśnie z nich buduje się każda trwała wspólnota, na co zwraca uwagę była reprezentantka Polski w piłce ręcznej Ewa Urtnowska.

Jak mówi prezes Polskiego Instytutu Dyplomacji Sportowej Michał Banasiak W historii współcześni znajdziemy wiele przykładów tego, jak sport pomagał przelamywać lody, jak pomagał zjednoczać całe narody, jak pomagał nawiązywać relacje dyplomatyczne, ale też w takiej codziennej komunikacji na tym poziomie międzyludzkim i lokalnym sport też jest świetną. Przez pryzmat sportu można opowiadać o tym, co dzieje się na świecie, czy to w kontekście wydarzeń politycznych, czy to w kontekście wydarzeń społecznych. To jest taki język ponadnarodowy.

Ten ponadnarodowy wymiar sportu można odnaleźć także w czymś bardzo konkretnym, w podróżowaniu, wychodzeniu poza własną codzienność i poznawaniu nowych miejsc, co zauważa obecnie europoseł, a kiedyś prezydent Wrocławia Bogdan Zdrojewski. Poznawanie świata. Te rozmaite dyscypliny powodują także rozmaite kierunki naszych podróży. Jak ktoś uprawia sporty zimowe, to przede wszystkim Austria, północne Włochy, Szwajcaria. Ktoś uprawia lekko atletykę, to kraje zdecydowanie cieplejsze. To nas po prostu wzbogaca, stwarza sytuacje, w których sami jesteśmy bardziej interesujący dla Na rozmaitych partnerów. I'm a fun guy. A czasem wcale nie trzeba jechać daleko, żeby zobaczyć coś nowego. Bo sport uczy otwartości także wtedy, gdy pozwala dostrzec różnicę bliżej, niż się tego spodziewamy.

Podróżowanie po samej Polsce i tak rozwija takie osoby. Jak ktoś chciałby przejechać chociażby z okolicy Trójmiastem nagle na samo południe, no to to i tak pokazuje zupełnie inną kulturę, jaka występuje tam, a tu. Krawczyk, Kajtek. Dodaje Aleksander Pilarski, fizjoterapeuta w sztabie Zawiszy Bydgoszcz. Nie może właśnie w tym tkwi jedna z jego największych sił, że pomaga oswajać różnice, pozwala poznawać innych ludzi, inne doświadczenia, inne kultury i zobaczyć, że wspólna przestrzeń naprawdę jest możliwa. Od ruchu, przez zdrowie i równowagę, po charakter, relacje i wspólnotę.

Sport pełni w naszym życiu wiele ról. Jest wysiłkiem, ale też odpoczynkiem. Bywa rywalizacją, ale uczy współpracy. Pomaga budować siebie, a jednocześnie zbliża do innych. I może właśnie dlatego tak trudno opowiadać o nim wyłącznie przez pryzmat wyników. Bo kiedy wsłucha się tych historii, wszystko spaja. Jedna myśl psycholog sportowej Malwiny Fituch. Prosta, ale niezwykle pojemna. Sport jest reprezentacją życia. Życia, w którym uczymy się wytrwałości i pokory. Życia, w którym potrzebujemy innych ludzi. Życia, w których granica da się przekraczać nie tylko siłą, ale też wspólnym wysiłkiem, zasadami i zaufaniem. Dlatego sport to coś więcej niż wynik. To opowieść o człowieku.