Mentionsy Mentionsy
Radio LUZ
Radio LUZ

Life as a Fatal Sexually Transmitted Disease, with Hania Kroczek

03.10.2026 ·45 min 54 s

Polish Cinema for Beginners turns to Krzysztof Zanussi's Life as a Fatal Sexually Transmitted Disease (2000) — a title lifted straight from some graffiti the director spotted on a Warsaw wall, and about as blunt a joke as you can make about mortality. At its centre is Tomasz, an atheist doctor in his sixties who spent his life avoiding questions of faith and death, that is until a terminal diagnosis makes them unavoidable. What could easily have been a heavy meditation on dying instead plays out with dry, unexpected humour and a clear refusal of sentimentality. Joining us to unpack it is Hania Kroczek, a film educator, critic, and journalist based in Wrocław. Listen in as we dig into the questions Zanussi raises, the perspectives he shows, and the ways he shows them.—This podcast is part of Polish Cinema for Beginners — a project by the Wrocław Film Foundation, bringing Polish cinema closer to international audiences. Co-produced by Academic Radio LUZ, with special thanks to their Department of Culture.New episodes alternate between films and topics, so there's always something to learn about Polish cinema. This is a film episode. Each film episode follows the same format: a spoiler-free introduction, a break to watch the film, and then an open discussion.Find out more about Polish Cinema for Beginners at ⁠⁠⁠⁠polishcinema.com.pl⁠⁠⁠⁠ and follow us on our socials at ⁠⁠⁠⁠facebook.com/polishcinema⁠⁠⁠⁠ and ⁠⁠⁠⁠instagram.com/polishcinema⁠⁠⁠⁠ to stay updated on our events and new episode releases.Find out more about Academic Radio LUZ at ⁠⁠⁠⁠radioluz.pl⁠⁠⁠⁠ and on their social media ⁠⁠⁠⁠instagram.com/radio_luz⁠⁠⁠⁠.

Cześć i witam na podcastie Polskim Cinematograficznym na Polskim Cinematograficznym, programie o i w Polskim Cinematograficznym. Nazywam się Pranaw i mieszkam w Polsce od około 5 lat. Jestem początkiem w Polskim Cinematograficznym. Ten odcinek jest o filmie Krzysztofa Zanussiego, który został wydany w 2000 roku. Wśród nas dzisiaj w Radio LUZ jest Hania Kroczek, naukowca i dziennikarz z Polski. Jest członką klubu dyskusji filmów w Wrocławiu Politechniki i pisze dla magazynu Movies Room. Cześć, Hania. Cześć, cześć. Dobrze Cię tu mieć. Chcę zacząć z klasycznego pytania. Jakie pierogi miałeś w ostatniej tygodniu? No, w rzeczywistości nie jestem tak dużym fanem pierogi. Naprawdę? Tak, więc zero, na szczęście.

No, szczerze mówiąc, uważam, że one są nieprzyjemne. Bardzo je lubię. Myślę, że one są praktycznie divine, można tak powiedzieć. Mówiąc o divinności i o twarzy, przywieźliśmy się do naszego filmu, Life as a Sexually Transmitted Disease. Zanim zaczniemy rozmawiać o tym filmie w generalności, chciałbym zapytać o tytuł, ponieważ jest to taki interesujący tytuł. Tak, byłam naprawdę zaskoczona, kiedy czytałam, odkąd to się pojawiło, ponieważ w rzeczywistości Zanussi przejechał po drodze i zobaczył grafitę, która mówiła, że życie jest fatalną chorobą seksualnie transmisjonalną. Ok. I to sprawiło, że on pomyślał i zauważył, że jest to taki interesujący punkt widzenia, że chce go eksplorować trochę więcej.

I tak otrzymaliśmy tytuł. Ciekawe. To jest fajna historia. Wydaje mi się, że to grafika, którą widzisz na ulicy. Wydaje mi się, że to książka czy coś innego, ale to ma sens. Wydaje mi się, że to też wytrzymuje z filmu. Mówiąc o Zanussi, kim jest ten dyrektor? Wiem, że jest wielkim imionem, jednym z największych imion w polskim filmowaniu. Co więcej możesz nam o nim powiedzieć? Ja bym powiedziała, że jest bardzo ikoniczny. Zaczął pracować, wierzę, w latach 60-tych. Był też przyjacielem Krzysztofa Kieślowskiego. Obie robili filmy w filmach moralnych.

Więc to jest lat 80-tych, prawda? Jestem bardziej zainteresowana. Tak, myślę, że tak, około lat 80-tych, ale to co też jest ciekawe o Zenussie, on pierwszy chciał studiować fizykę na uniwersytecie w Warszawie, ale potem zmienił to na filozofię. W Krakowie. I po tym przejściu zdecydował się iść do szkoły filmowej. I zakończył to z drogi jako dyrektor. To niesamowite. Wydaje mi się, że to potencjalnie może być moją drogą. Wiesz, studiowałem data science na uni i teraz jestem zadowolony z filmów. Logicznie, myślę, że gdybym chciał podążać za Zanussim, to też bym się zmienił.

To pojawiło się w 2000 roku. Tak, to jest trochę jego późny film, ale on też zrobił film w 2005, a potem w 2014. Ale ja bym powiedziała, że ten jest najbardziej filozoficzny z wszystkich filmów, które zrobił. Rozumiem. Myślisz, że to jest praktycznie jego reprezentacja w pewien sposób. Tak, tak, powiem to. Ok, ok. Więc ten film, dając trochę kontekstu słuchaczom, jest o doktorze, który jest bardzo racjonalny, bardzo naukowy i bardzo metodyczny. Na pewne momenty musi konfrontować swoją własną wiarę. Teraz słyszę o Zanussie, prawda? Mówiłeś, że studiował fizykę i filozofię, a potem słyszałem, że był też katolikiem?

Zapasiewicz był jednym z najważniejszych aktorów w polskim filmie XX wieku. Pracował z Zanussą oczywiście, ale także z Andrzejem Wajdą i Krzysztofem Kieślowskim. Od początku podcastu był drugim wielkim aktorem, którego imię jest Zbigniew, słyszałem, który też pracował z Bajtą. To może być pewne oznaczenie, że jeśli będziesz nazwany Zbigniew, to będziesz wielkim dzieckiem. Zazwyczaj grał w charakterach, którzy byli bardzo edukowani, trochę zimni, co widzimy również w filmach jak Barwy Ochronne, na przykład, filmach Zanussi, ale także w filmach Kieślowskiego, takich jak The Kellog Five.

I w tym filmie jest to bardzo interesujące, widzieć to, jak jest pokazana wiara, ponieważ naprawdę jest to pytanie dla nas, jak my widzimy wiarę. I Zanussi nie wcieli nic do nas. To nasz decyzja. To bardzo fascynujące. Mówi się też o tym, kiedy pope był Polakiem. John Paul II. Mówiąc o tym, że mieszkałem tutaj, czasami pytałem ludzi, kto jest najmłodszym mężczyzną na całym świecie z Polski. I wiele razy ludzie mówią o John Paul II, co, szczerze mówiąc, nie wiem. Nigdy nie słyszałem o nim.

Tak jak wspomniałeś, nawet jeśli nie jesteś wierzący, to wciąż jesteś tak w tym zaangażowany, i to Cię również wpływa. Jedna z wspomnianych historii w tym filmie jest o St. Bernardzie. Słyszałem, że to jest praktycznie mityr w tym filmie, że to, co się dzieje w tym filmie, to praktycznie historia St. Bernardzy. Wydaje mi się, że Zanussi włożył historię San Bernarda w skrypt. Jest to jakby symbol, na początku tego całego filmu, który został zrobiony, o San Bernarde. Jest to trochę ostatnia część całego filmu, gdzie nauczyliśmy się historii modernizacji, z naszym głównym charakterem jako doktora, ale to jest zawsze w tle.

Nawet charakter, święty, który ma wszystkie te dyskusje z naszym głównym charakterem, jest też symbolem San Bernardy, więc jest to też wielka część filmu. Mówiliśmy o Zanussi i tak dalej, a on już jest dyrektorem. Jak się wydał film? Bo to jest jeden z filmów, który przybył po kilku latach po komunizmie. Jak wspomniałeś, katolicyzm był wielkim w Polsce w tamtym czasie. Jak się wydał film i jak się wydał? Film otrzymał wiele pozytywnych reprezentacji przez krytyków z powodu jego filozoficznej głębokości.

Tak, tak, tak. Ale nie zgadzam się. Ja też bym powiedział, że nie. Nie zgadzam się z tym też. Tak, myślę, że Zanussi daje nam wiele pytań w tym filmie, a potem, kiedy skończysz go oglądać i zaczynasz myśleć o tym wszystkim, to zaczyna być refleksją dla nas wszystkich, więc nie powiedziałabym, że tylko dla intelektualistów. 100% nie. Myślę, że tak. Zgadzam się też. Możemy porozmawiać jeszcze o tym w dyskusji. Ale tak, myślę, że to jest bardzo potężny film. Nie sądzę, że to jest bardzo artystyczny czy bardzo głęboki. To jest bardzo głęboki, ale nie jest głęboki, w którym nie możesz się do niego dostać.

Nie chorobę nieruchomą, ale będzie śmierć. Czy to jest główny temat w filmach polskich? Czy to jest główny temat w filmach Sanussi? Widzisz to w filmach Kieślowskiego, kiedy rozmawialiśmy o tym w odcinku z Anną Tenstorf. Mówi, że w Wielkiej Życiu Weroniki są takie stare kobiety i Kieślowski jest bardzo zainteresowany ideą śmierci i tak dalej. Widzisz to w innych filmach? No, śmierć ma wiele powodów, zależnie od filmu. Oczywiście są filmy, w których śmierć jest pokazana jako wielka rzecz, jak i cierpliwość. Jest bardzo ważna, otrzymuje cię przez życie, nawet powoduje, że jesteś bliżej Boga, a potem umrze.

Możesz to również zobaczyć w polskim, ale także wewnętrznym filmach. Co myślisz o reprezentacji śmierci w tym filmie? Myślę, że Zanussi zrobił niesamowitą pracę, ponieważ widzimy, że śmierć nie jest czymś błogosławionym, czy nie jest niebezpieczną rzeczą, jest tylko czymś, co jest wokół nas, bez względu na to, nawet kiedy jesteśmy urodzeni, wiemy, że pewnego dnia umrzemy. I każdy dzień nas zbliża do tego. Więc w tym filmie pokazuje, że śmierć jest wokół nas. I do tej pory dojdziemy. W końcu. Ale to nie jest coś, czego powinniśmy boić się.

Jeśli oglądasz ten podcast, jeśli masz jakieś teorie o tym, co to było, możesz przysłać nam. Ale tak, zakończymy tutaj. Bardzo dziękuję, Hania, że przyjechałaś. To było bardzo wyjaśniające i było mi bardzo przyjemne porozmawiać o tym filmie z tobą. Dziękuję, że mnie zapraszałaś i było mi też wielkim przyjemnością. Dobrze. Czy masz coś, co chcesz powiedzieć audiencjom? I would say keep watching movies and I really recommend cinema of moral concern, to see films by Zanussi, by Kieślowski, to see kind of the mentality of people, especially in the 80s, because it's fascinating. Niesamowicie. To świetna rekomendacja. Nie mogę się doczekać, by opowiedzieć więcej o tym w podcastie. Dziękuję bardzo raz jeszcze.

Pokazano wszystkie 13 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.