Rytuał. Gość: prof. Piotr Domeracki

Nie oznacza to wcale, że owe słowa i gesty nie budują napięć, choćby między powtarzalnością a wolnością, między znaczeniem a pustym gestem, między autentycznością a przemocą normy. O rytuałach we współczesnym świecie rozmawiać będziemy z prof. Piotrem Domerackim, filozofem z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Dobry wieczór, panie profesorze. Dobry wieczór, witam serdecznie państwa. Jak się wydaje, początek roku to doskonały moment do tego, żeby o rytuale właśnie porozmawiać, no bo to nie tylko święta i związane z nimi rytuały, ale też Sylwester, który jako żywo przypomina rodzaj zaklinania niewiadomej, obłaskawiania tego, co ma nadejść. Chciałbym od razu tutaj odróżnić dwie strategie związane z rytuałami. Po pierwsze właśnie obłaskawianie sił, czyli rozmaite zabiegi magiczne.

I wydaje się, że rytuały są taką organizacją czasu, że pełnią funkcję ochronną, że próbują obłaskawić ryzyko i to zarówno to ryzyko związane z zagrożeniami wobec jednostki, jak i z zagrożeniami wobec życia zbiorowego. Tak, rzeczywiście rytuał jest zupełnie szczególną formą Piotr Domeracki. Piotr Domeracki. Tak od strony naukowej jak i kulturowej pojęcie, które najprościej rzecz ujmując definiowane bywa, przy całej zresztą rozmaitości ujęć, jako zespół powtarzalnych czynności o charakterze najczęściej obrzędowym lub ceremonialnym,

Names mentioned in Polish. Piotr Domeracki W tym znaczeniu, tak jak pan redaktor o tym wspomniał, bywa najczęściej rytuał odmieniany przez tego rodzaju skojarzenia znaczeniowe, jak rzeczony obrządek czy

Piotr Domeracki. Piotr Domeracki. Piotr Domeracki. Pewnego rodzaju sprawczością, po to by uniknąć takiej jednostronności w relacji między człowiekiem a światem.

Jednostronności wyrażającej się w tym, że świat ma niewątpliwą przewagę nad nami, zwłaszcza nad nami jako jednostkami. I nawet z usilnych prób jego zrozumienia, zrozumienia mechanizmów, procesów, struktur istniejących i działających w świecie niewiele by się zdało, gdybyśmy nie potrafili rytualnie nad rozmaitymi mocami czy elementami Piotr Domeracki

No właśnie, to jest istotna uwaga, pan redaktora, rytuał w tej swojej idealnej postaci. Idealnej, czyli klasycznej, a więc związanej nade wszystko z funkcją soteriologiczną i kosmologiczną. Soteriologiczną, czyli zbawczą, no i związaną też z tym, co po szelerowsku można by określić Piotr Domeracki. Piotr Domeracki. Rytuał pełni w moim przekonaniu trzy najistotniejsze funkcje, które w istocie z punktu widzenia racjonalistycznie usposobionej, a zatem w związku z tym także krytycznie do

Piotr Domeracki Dyskursywnym, upojęciowionym sposobem odgadywania tajników ludzkiej rzeczywistości. A przecież okazuje się, że ta rzeczywistość potrafi stanąć murem i to nieprzeniknionym zupełnie dla ludzkiej myśli. Rozum okazuje się niemocny zupełnie, nie potrafi sforsować wielu elementów ludzkiego życia, ludzkich zachowań, przyczyn istnienia świata, celu istnienia człowieka w tym świecie.

Piotr Domeracki. Piotr Domeracki. Śmierci, cierpienia, różnego rodzaju trudnych, zawiłych, krętych okoliczności ludzkiego losu, które wpływają Na nasze straumatyzowanie, które wywołują różnego rodzaju lęki. Człowiek nie wie, jak w tym wszystkim ma się odnaleźć, którędy podążyć.

Piotr Domeracki. Czy od wyjścia z psem na spacer, od przygotowania kanapek dzieciom do szkoły, no i tu można całą sekwencję kolejnych zrytualizowanych, czysto powszednich form naszych zachowań odtworzyć. Im towarzyszy pewna forma symboliczności. Ponieważ znamy przecież ze swojego otoczenia, być może my sami jesteśmy takimi osobami, znamy takie osoby, które nie są w stanie na przykład wykonać jakiegoś działania albo przejawić jakiegoś zachowania bez towarzyszącej temu zachowaniu lub działaniu formy symbolizacji.

Piotr Domeracki. Piotr Domeracki. Piotr Domeracki. Zostały pokazane w dniu świra. Chodzi o to, żeby świat się nam nie rozpadł. Chodzi o to, żeby on dalej był sensowny. No to jak odróżnić nerwicę natręctw od rytuału? No, to zapewne trzeba byłoby zapośredniczyć odpowiedź u specjalisty w zakresie psychologii czy nawet psychiatrii. Ale to tak mówiąc o tym oczywiście pół żartem, pół serio.

Nie tylko po to, żeby się czegoś dowiedzieć, ale po to, że znowuż realizacja tego rodzaju schematu, określmy go znowuż rytuału, kotwiczy nas w codzienności, ale przecież to są jedynie pewnego rodzaju odtwarzane przez nas schematy, nad którymi my nie reflektujemy, nie pochylamy się nad nimi jako nad Piotr Domeracki. No bo chyba podstawowa różnica polega na tym, że w tych codziennych rytuałach czy rytuałach codzienności nie wpisujemy się

Piotr Domeracki. No ale czas oddać głos słuchaczom. Być może ktoś jeszcze zachował resztki cierpliwości i zadzwoni do nas. 22 645 22 22 to nasz numer telefonu, adres mailowy myslimałpa.polskieradio.pl Piotr Domeracki.

Długo nie posłuchaliśmy. Halo? Dobry wieczór. Rytuały religijne potrzebują zastąpienia, wypełnienia luki innego rodzaju. I tutaj chciałbym przywołać rzecz, która pewnie jest mało znana, a mianowicie rosnąca popularność opery w Turcji wśród ludności, która odżegnuje się od islamu, jest świecka. I opera akurat tutaj Piotr Domeracki Rytuał, ponieważ najczęściej jest to jakiś właśnie okazały gmach porównywalny ze świątyniami.

Bez utrzymywania społeczeństwa w ryzach rytuału nawet się zupełnie rozpaść. Tu musimy postawić kropkę. Czas nasz już minął. Bardzo dziękuję za rozmowę. Prof. Piotr Domeracki był gościem dzisiejszego Rachunku myśli. Dziękuję bardzo. Wszystkiego dobrego. Do usłyszenia. Michał Nowak.