Czy starość oznacza mądrość?

Rachunek myśli. Aldo Nałaniewska-Wołk, Anna Regulska i Michał Nowak. Dobry wieczór. Zwykło się dziś o niej twierdzić, że jest jednym z tych tematów czy fenomenów, które współczesny świat spycha na margines. Obok choroby i śmierci, z którymi zresztą się wiąże. Jeśli jednak przyjrzymy się współczesnemu dyskursowi medycznemu, to okaże się, że jest jednym z wiodących tematów. Zajmuje się nią także psychologia, socjologia i ekonomia. W mediach i w kulturze nie jest jednak zbyt często obecna. Tu rządzi młodość, choć tacy autorzy jak chociażby Mariusz Sieniewicz czy Michel Houellebecq poświęcają jej sporo uwagi. O starości porozmawiamy dziś z profesorem Piotrem Domerackim, filozofem z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Piotr Domeracki, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń. Może nawet nie tyle punkt odniesienia dla siebie, ile jako integralny element ludzkiego życia starość też raczej podchodzi się w młodszym wieku do starości już w sposób niejako tabuizujący ją i izolujący od wartkiego potoku dotychczasowego dynamicznego życia.

Piotr Domeracki, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń. Nie mieli w swoim życiu czasu, sposobności, by je wypełnić, zrealizować, domknąć, a teraz jest ten stosowny moment do tego, by należąc już właściwie w tym okresie swojego życia sami do siebie, móc w końcu spożytkować swoje niegdysiejsze ambicje czy zamiary. To być może należałoby odciąć ten aspekt związany z wiekiem, z latami od definicji starości i ująć ją od strony pewnego stanu umysłu.

Mógłbym jedynie potwierdzić obserwację pana redaktora, odwołując się chociażby do wybitnego francuskiego pisarza, Piotr Domeracki, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń. Wyodrębnić starość jako naturalny etap ludzkiego życia, tę starość, którą moglibyśmy określić mianem fizycznej, od starości, która może jeszcze jest bardziej

Piotr Domeracki, Uniwersytet Mikołaja Kopernika Motywacji do wytężonej pracy, nie tylko tej zawodowej, ale też tej pracy nad samym sobą, jakimś rodzajem myślenia wstecznego, to znaczy takiego, które nie zakotwicza się w teraźniejszości, a już w ogóle nie jest zainteresowane wyglądaniem w przyszłość. W tym znaczeniu Mariak i przykład, który pan redaktor był uprzejmy przywołać, ukazują nam starość w sposób daleko bardziej niż na ogół sądzimy zróżnicowany wewnętrznie.

I tu rzeczywiście trzeba powiedzieć sobie o tym, że wiek podeszły, Pomimo zdystansowania, szczególnie poznawczego, o którym wspomniałem, wcale nie oznacza, że człowiek w tym wieku zupełnie przestaje być podatny albo potrafi lepiej i skuteczniej niż Piotr Domeracki, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń.

Piotr Domeracki, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń. Piotr Domeracki, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń. Na który swoją pracą, wychowaniem tego pokolenia, które obecnie jest zaktywizowane chociażby zawodowo i łoży na nasze emerytury czy renty, że to pokolenie Któremu tak się zasłużyliśmy za czasów swojej młodości, będzie także i nam potrafiło okazać wdzięczność, tak jak i my okazujemy tę wdzięczność, szacunek pokoleniu naszych rodziców, naszych dziadków czy naszych pradziadków.

W związku z tym mamy też taką możliwość, jakby tu przywołać chociażby postać Fryderyka Niczego, jak wykazania się czy zdobycia się na pewnego rodzaju bunt sprzeciw wobec tego, co poprzednie pokolenia wniosły we wianie do naszej teraźniejszości, wcale nie pałając oczekiwaną wdzięcznością wobec tego, Piotr Domeracki, Uniwersytet Mikołaja Kopernika

Marnotrawienie dorobku starszych pokoleń jako swego rodzaju uzurpację, jako brak szacunku i także w kategoriach etycznych może być rozpatrywana tego rodzaju aktywność kontestująca czy korygująca osiągnięcia Piotr Domeracki, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń. Piotr Domeracki, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń.

Można też na to spoglądać jako na starcie dwóch dum. Dum starszego i młodszego pokolenia. Ja ciekawy jestem co państwo sądzą, wyobrażają sobie, jak państwo rozumieją albo przeżywają starość. 22 645 22 22 to nasz numer telefonu. Adres mailowy myśli małpa polski radio pl. Na Rachunku myśli rozmawiamy dziś z profesorem Piotrem Domerackim o starości i chciałbym wrócić do kwestii, która już poniekąd padła, ale tak dopiero została jakoś mgliście czy zaznaczona, naszkicowana przez nas, mianowicie kwestii tożsamości. No bo mówiliśmy o tym, że te wszystkie doświadczenia, te przeżycia jakoś już są obecne i osoby starsze, osoby w podeszłym wieku kierują się tym, czego wcześniej doświadczyły, tego czego zaznały, kierują się tą mądrością z tego wynikającą.

Tymczasem wcale niekoniecznie tak być musi. No właśnie, może być to niesprawiedliwe. Odbieramy telefon. Halo? Dobry wieczór. Dobry wieczór. Bardzo dziękuję za ten Piotr Domeracki, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń Piotr Domeracki, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń

Także myślę, że bardzo dobrze żyję. Piotr Domeracki, Uniwersytet Mikołaja Kopernika Dziękuję bardzo. Mamy relacje z pierwszej ręki tym samym. Mnie dwie sprawy zastanowiły w pani wypowiedzi.

Ponieważ tak jak profesor mówił o przyszłości, o tym, że osoby starsze przygotowują przyszłość kolejnym pokoleniom, dla mnie osobom starszym, dla osób starszych przyszłością jest śmierć. Przyszłości de facto nie ma. Także wobec tego faktu dla mnie należy zachować ogromną empatię, ponieważ To są osoby, które drugiej szansy już nie będą miały na Tobie przeżyć swoje życie i wobec tego stanu unikalnego zupełnie wydaje mi się, że dobrze zachować przede wszystkim empatię, ponieważ alternatywa jest w sumie dość przerażająca, bo alternatywą może być rozliczenie i rozliczenie polegające na tym, że Piotr Domeracki, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń

Bardzo dziękuję za rozmowę profesorowi Piotrowi Domerackiemu. Dziękuję pięknie. Wszystkiego do usłyszenia. Aldona Łaniewska-Połk, Anna Regulska i Michał Nowak.