Przeceniać kogoś lub coś

Dzień dobry Państwu. Otrzymałem mail z pytaniem następującym. Pisze do mnie użytkownik polszczyzny. Po wszechnym rozumieniu, przeceniać wartość jakiegoś człowieka to sztucznie podbijać jego rzeczywiste przymioty. W rzeczywistości nie zasługuje on bowiem na taką wysoką ocenę, jaką ktoś mu wystawia. Ale to samo słowo przeceniać w zastosowaniu takim, że przy cenie towaru w sklepie ma przeciwne znaczenie, obniża jego wartość. A przecież to jest ten sam czasownik. Proszę o wyjaśnienie, jak to funkcjonuje. Proszę Państwa, czasem dosłowne rozumienie niektórych wyrazów wcale nie jest takie oczywiste. Te same przedrostki mogą mieć różne konsekwencje semantyczne. Zatem wychodzimy od czasownika cenić. Cenić więc można kogoś, to znaczy szanować kogoś, określać albo określać cenę czegoś.

Ceni się na przykład jakiś towar, dawniej tak mówiono, na przykład bardzo nisko albo bardzo wysoko, na przykład albo cenimy go na 20 złotych. Poczuć się to jest rzadsze dziś użycie, ale cenić to określać ceny. Proszę więc zwrócić uwagę, że to jest wszystko związane z ceną, rzeczownikiem cena i można byłoby powiedzieć, że przestarzale cenić oznaczało właśnie taksować, szacować. Mamy taki przykład ze słownika Doroszewskiego. Mężczyzna cenił dzienną żywność najemnika na 15 groszy. I to jest stary bardzo przykład, ale dziś Trochę rzadziej używa się ten czasownik w tym właśnie znaczeniu. I przecenić, przeceniać to właśnie tak jak nasz słuchacz zauważył. Ocenić kogoś lub coś zbyt wysoko. A więc przecenić to prze- zawyżyć cenę.

Ale prze- może iść też w dół. Czyli zmienić cenę jakiegoś towaru na niższą. I to nie jest nic Dziwnego prasłowiańskie ceniti, proszę Państwa, to wyznaczać cenę, szacować, a więc ten przedrostek prze- można w bardzo różnych formacjach dostrzec w wypadku tego przedrostka bardzo różne funkcje. Przeskoczyć, przeliczyć się, czyli proszę zwrócić uwagę, przemnożyć. We wszystkich tych trzech czasownikach prze- nieco różni się znaczeniem. Podobnie i tu przecenić, a więc ocenić kogoś zbyt wysoko, to prze- czyli w pewnym sensie, proszę Państwa, Ma to związek z tym zmniejszeniem, zmienieniem ceny jakiegoś towaru na niższą, bowiem jeżeli przeceniamy czyjąś wartość, to niejako cenimy go za wysoko, a więc niejako obniżamy tak naprawdę rzeczywiście wartość tego człowieka, ale tu ja nie doszukiwałem

Nie udałoby mi się aż tak daleko idących interpretacji semantycznych. Po prostu w zwyczaju funkcjonuje przedrostek PRZE z różnym nasileniem, w różnych kontekstach i z różnym znaczeniem. A więc to nie jest nic nadzwyczajnie dziwnego, że niby przecenić brzmi tak samo, ale może mieć dwa różne znaczenia. Oczywiście, proszę Państwa, czasownik cenić, szanować, poważać, funkcjonuje w kontekstach, ktoś kogoś ceni, coś ceni, na przykład można cenić osoby, można cenić przedmioty, można cenić w kimś coś, ceniono go jako na przykład zdolnego piłkarza, ale też taksować, szacować, ktoś ceni coś na ileś, cenił swój samochód na 20 tysięcy, Proszę więc zwrócić uwagę, że wieloznaczność, proszę Państwa, w języku polskim jest czymś zupełnie naturalnym i czasem doszukiwanie się, takie logizowanie trochę w języku nie prowadzi do dobrych skutków, aczkolwiek zawsze takie pytania są interesujące.