Odmiana nazwiska Stanny

Dzień dobry Państwu. Dziś o nazwisku Stanny, a w zasadzie o jego żeńskiej formie, gdyż takie pytanie otrzymałem od żony pana Stannego. Stanny jako nazwisko zakończone na "-y", kwalifikuje się do odmiany przymiotnikowej w wypadku, Mężczyzny Stanny, Stannego, o Stannym państwo Stanni, oczywiście nie Stannowie, bo takie też pytanie w części się pojawiało, jaka jest liczba Mnoga, czy w ogóle w liczbie Mnogiej się to odmienia? Jan i Grażyna Stanni, czy Jan i Grażyna Stanny? Oczywiście starannie w polszczyźnie nazwiska w liczbie Mnogiej w zasadzie Odmieniamy i tworzymy liczbę regularną. Państwo Stanni, Państwa Stannych.

Niemal Państwa Stannych zaprosiliśmy. Jeżeli natomiast chodzi o nazwisko żeńskie, no to tu nie jest taka prosta sprawa jednoznaczna, aczkolwiek dość jest to Oczywista kwestia. Wielokrotnie omawiałem te zjawiska w związku np. z nazwiskiem zimny czy ciepły. Proszę Państwa, jeżeli mamy zakończone nazwisko męskie na Y i odmienia się przymiotnik, kobieta ma dwie możliwości. Jeżeli chce to nazwisko nosić, oczywiście, lub tak się nazywa, z domu, że tak powiem. Proszę Państwa, może być to forma równa formie męskiej, Stanny, czyli na przykład jeżeli mamy nazwisko, które nosi kobieta Ewa, Ewa Stanny, tylko tu jest konsekwencja. Istotna.

Jeżeli kończymy nazwisko na "-y", tak jak nazwisko męskie, to nie podlega ono odmianie w innych przypadkach. Ewa Stanny, Ewy Stanny, o Ewie Stanny, z Ewą Stanny i kogo co widzimy Ewę Stanny. I tu Państwo słyszą, że forma nazwiska nie podlega deklinacji, to znaczy Ona podlega deklinacji, tylko zachowuje jednoznaczną końcówkę "-y", w każdym przypadku gramatycznym. I to jest bardzo istotne, bo jeżeli w dowodzie wpiszemy tę formę Stanny, no to ona nie może być zmieniana. Oczywiście, może być zmieniana, tak z przymrużeniem oka, ale nie w oficjalnych dokumentach. Może, bo nikt nie zabroni, jeżeli ktoś ma formę Y, Stanny, używać formy odmienionej.

Stannej na przykład. W takim codziennym użyciu. Ale w dokumentach nie powinno tak być. I w starannej polszczyźnie też nie. Taka jest konsekwencja. Kobieta ma też drugą możliwość. Jeżeli jest Jan Stanny, to ona może być Janina Stanna. I to jest też wszystko w porządku, zgodne z normą, jest to ze zwyczajem i można tak sobie w dowodzie też wpisać. Więc mamy teraz Janina Stanna. Kogo czego nie ma? Janiny Stannej. Komu czemuż przyglądamy? Janinie Stannej. Kogo co widzimy? Janinę Stanną. Z Janiną Stanną. I o kim, o czym mówimy? O Janinie Stannej. Państwo słyszą, odmienia się tak jak przymiotnik dobra, dobre i z dobrą. Regularnie. Zatem dwie możliwości. Albo formalnie jest to równa wariantowi męskiemu Stanny Stanny, albo męski Stanny, żeńska Stanna.

I teraz już mamy kwestię rozstrzygniętą. Możliwość wpisu w dowodzie jest oczywiście do dyspozycji nosicielki tego nazwiska, ale te konsekwencje, o których mówiłem, formalne przynajmniej Powinny istnieć. Jeżeli chodzi o etymologię nazwiska Stanny, bo tu dzielimy to na wyraz podstawowy stan, przyrostek ny, pochodzi on od staropolskiego apelatywu stan. Stan to było zatrzymanie się, postój, przystanek w drodze, pomieszczenie, które służyło za mieszkanie, miejsce schronienia, szałas, myśliski, spichlerz. Na przykład tyle znacznie miał ten stan. Dzisiaj mówimy o stanie trochę w innym znaczeniu. Także to mógł być namiot, Ale tak jak dziś też część ciała, pas lub talia. Więc dlaczego ktoś uzyskał tego typu najpierw przezwisko, a potem nazwisko?

Trudno powiedzieć. Niemniej jednak z językowego punktu widzenia miał on tyle różnych znaczeń. W związku z tym wybór był bardzo istotny. Pamiętajmy więc, że nazwisko Stanny się odmienia w liczbie pojedynczej, mnogiej. Kobieta może nosić nazwisko Stanny, Janina Stanny. Będzie ono równe męskiej formie i nieodmienione. Pozostaje we wszystkich przypadkach. Albo może to być Janina Stanna i wtedy odmieniamy to jak regularny przymiotnik. Stannej, dobrej, stanną, dobrą i tak dalej. We wszystkich przypadkach regularnie odmieniamy. Prosta więc kwestia, aczkolwiek pewne wątpliwości, no i decyzje oczywiście co do tego, którą formę kobieta ma wybrać, pozostawiamy nosicielkom tego nazwiska. A rozprawy z językiem w Radiu Kielce można wysłuchać codziennie od poniedziałku do piątku o godzinie 14.15.