O przymiotniku graślawy

Dzień dobry Państwu. Ostatnio zadano mi dość trudne pytanie dotyczące przymiotnika graślawy. Notowany w dawnych tekstach przymiotnik graślawy dziś pojawia się dość sporadycznie, ale możemy usłyszeć ten przymiotnik. Słowniki natomiast nie notują tego wyrazu jednoznacznie wskazując, że wcale niekoniecznie on należy do polszczyzny ogólnej. W słowniku Doroszewskiego na przykład graślawy był uznawany za przymiotnik rzadki i oznaczał, no ciekawe co Państwo pomyśleliby sobie, gdyby usłyszeli A to graślawy, na przykład on ma graślawe ręce, bo tak się na przykład to łączy. Albo na przykład graślawe nogi. No to jest takie nieładne troszkę określenie, niemniej jednak funkcjonowało kiedyś w polszczyźnie.

Dziś jest rzadsze, ale też możemy je spotkać. Graślawy to wedyk słownika donoszewskiego krzywy, koślawy. I tak, proszę Państwa, jest notowany w różnych gwarach. Takie, przeczytam może teraz gwarowy taki tekst, który znalazłem. Nogi mąż graślawe, jakby ci na betce prostowali. On mo graślawe ręce, żadnej korzyści z jego roboty nie ma. To jest bardzo charakterystyczne, ponieważ właśnie graślawy częściej funkcjonuje w regionalnych odmianach polszczyzny. Też mówi się graślok. Też państwo słyszą, że to jest gwarowe powiedzenie. Człowiek, który jest niezdarny, nieporadny. Straszny graślok z tego Jaśka, znów popsuł całą robotę. Takie cytaty zostały wynotowane z tekstów gwarowych. I tu, proszę Państwa, być może, bo etymologia nie jest jasna, graś pierwotnie znaczył wyraz chwyt, uchwyt i łapa graślawy.

Właśnie oznaczało trochę wykrzywiony, pokraczny. Być może więc ewoluowało to znaczenie nieprawodłowego chwytu. Czyli to był chwyt niedobry, niewłaściwy. Niewłaściwą formę miał, na nieprawidłowy kształt, na wykrzywienie, na pewne skrzywienie. I być może to właśnie stało się podstawą tego wyrazu, tego przymiotnika graślawy, graślawiec. Jest on notowany bardziej w tekstach gwarowych, kiedy językoznawcy piszą o gwarach, niż w polszczyźnie ogólnej. Mówi się też, że graślawy to synonim w pewnych regionach przymiotnika siajnaty. Siaja, siaj, no co? Chyba Państwo tego w ogóle nigdy nie słyszeli, czyli kolana blisko siebie, stopy do wewnątrz, czyli graślawy to też w niektórych gwarach osoba, która się często potyka na drodze, której często coś wylatuje z ręki, czyli ktoś taki niezgrabny, niewłaściwie poruszający się.

Rzecz jasna, Pomijam w ogóle kontekst użycia tego typu określeń potocznych, pejoratywnych. Niemniej jednak, gdybyśmy mieli odpowiedzieć, to przymiotnik graślawy dziś rzadko, ale jednak może się pojawić w tekstach. Częściej w tekstach regionalnych niż w tekstach ogólnopolskich. A gdybyśmy usłyszeli ów przymiotnik, to oznacza on zazwyczaj krzywy, koślawy, może trochę wykrzywiony, trochę niezgrabny. Również może oznaczać sposób zachowania, właśnie taki troszkę niezgrabny, A rozprawę z językiem w Radio Kielce można wysłuchać od poniedziałku do piątku około godziny 13.30.