Kielecczyzna i Sandomierszczyzna

Szanowni słuchacze, szanowne słuchaczki. Kielecczyzna, Sandomierszczyzna. Jakie państwo mają opinie o tego typu wyrazach? Jeden ze słuchaczy pyta mnie, czy słusznie zarzucono mu archaiczność w jego wypowiedzi i taką, powiedziałbym, nawiązanie do czasów PRL-u, gdy użył wariantu Kielecczyzna. I w związku z tym, czy Sandomierszczyzna też może być tak negatywnie oceniana? Proszę Państwa, pierwsze słysz. Są to bardzo tradycyjne nazwy i z PRL-em to niewiele one mają wspólnego. Może w czasie PRL-u, gdy nastąpiło rozdrobnienie na 49 województw, te nazwy częściej zaczęły się pojawiać w odniesieniu do województw, ale one z województwami niewiele mają wspólnego tak naprawdę.

Kiedyś, w pewnych momentach, być może tak. Niemniej jednak z PRL-em tutaj nie doszukujemy się w PRL-u jakichś negatywnych obostrzeń i wydźwięku pejoratywnego. Ja bym bardzo prosił, żeby jednak troszeczkę spokojniej wypowiadać się na temat tych tradycyjnych nazw. One może dzisiaj nie są zbyt powszechne, nie są zbyt popularne, ale słowniki podają jako regularne formy Białostocczyzna, Lubelszczyzna, Rzeszowszczyzna, Siedleczczyzna, Sąderczyzna, Wileńszczyzna, Witebszczyzna. No mnóstwo tego typu regionów. Oczywiście niekiedy łatwiej nam skojarzyć, niekiedy trudniej nam skojarzyć. Babimoiszczyzna na przykład, no to to już jest... Trudniejszy teren do wyobrażenia, gdzie by to mogło być.

Ale to już jest problem tego, kto używa określonego rzeczownika, dość mocno rozbudowanego, trudnego nawet w wymowie. Niemniej jednak, proszę Państwa, sięgnąłem do pracy Witolda Dorszewskiego i on też dowodził, że za pejoratywno uznawana była Lubelszczyzna na przykład. Zdziwiony był bardzo, przecież nazwa funkcjonująca od bardzo długiego czasu nie powinna budzić wątpliwości. Niemniej jednak czasem ta Yzna Izna coś nam w uszach nie bardzo odpowiada, ale są to, potwierdzam, nazwy jak najbardziej poprawne. One kiedyś były popularniejsze niż dziś, natomiast Tutaj żebyśmy jeszcze mieli tę świadomość, że ta ziemia kielecka, sądecka, suwalska, tworzone te nazwy za pomocą cząstek Cczyzna czy Szczyzna, one nie do końca mają związek, jak już powiedziałem, z podziałem terytorialnym utożsamianym z tym właśnie PRL-owskim rozbiciem Polski na bardzo wiele różnych województw.