Czerwmcha i czerwmsza

Szanowni słuchacze, niedawno mówiłem o wariantywności nazwy drzewa Olcha, Olsza i jedna ze słuchaczek pyta o krzew, który nazywa się Czerwmcha. Czerwmcha, bardzo ładny krzew, proszę Państwa, lub drzewo o takich białych, bardzo silnie, intensywnie pachnących kwiatach. Trudne pod względem ortograficznym i trochę fleksyjnym, ale zanim to omówię, chciałem wrócić do tego pytania, gdyż Czy istnieje wariant czerwmsza? Skoro jest jak mówiliśmy Olcha Olsza to i ona słyszała taką nazwę czerwmsza i czy rzeczywiście jest to ta sama czerwmsza? Otóż, proszę Państwa, nie jest to ta sama czerwmsza.

Mianowicie nazwa czerwmsza to rosyjska, ukraińska nazwa, która ma takie dwa desygnaty, fachowo rzecz ujmując, desygnaty roślinne. Pierwszym Bezygnatem to czosnek niedźwiedzi. To jest czosnek niedźwiedzi. Pierwsze odniesienie, czyli czerwmsza to inaczej nazwa czosnku niedźwiedziego, tylko oczywiście funkcjonująca nie w języku polskim. Lub, proszę Państwa, spokrewnionego czosnku siatkowego. Jeżeli ktokolwiek wie, o czym mówię, to jest i tak, proszę Państwa, bez znaczenia. Chodzi o to, że ta nazwa czerwmsza może trochę fałszywie powodować wrażenie, że to wariant rodzimej czerwmchy. Oczywiście Rodzima czerwmsza nie jest też do końca rodzima, gdyż ta nazwa czerwmsza jest z języka ukraińskiego przejęta.

Tam to charakterystyczne ERE jest, ERE ten taki pełne brzmienie, ponieważ po polsku dawniej na czerwmszę i tu też był wariant, proszę Państwa, mówiono trzemcha, bo to jest nasz Zachodnio-słowiański sposób rozwoju pewnych zbitek spółgłoskowo-samogłoskowych. W języku ukraińskim jest czere, a u nas jest trze. I mamy takie pozostałości na przykład w nazwie miejscowości Trzemeszno. Na przykład. Zatem, proszę Państwa, kiedyś w wieku XIX posługiwano się między innymi nazwą Trzemcha, ale Czerwmcha okazała się zwycięzcą w tym boju i jednakże pochodzi ten wariant fonetyczny z języka ukraińskiego.

Wracając do pytania naszej słuchaczki, forma czerwmsza istnieje, jednakże jest to nazwa ukraińska, rosyjska, innych zupełnie roślin i nie wolno ich mylić, w języku polskim nie należy posługiwać się wariantywnie wyrazami czerwmcha Czerwmsza wystarczy jeden i ten dawniejszy kształt wyrazu czerwmcha, trzemcha też z polszczyzny już wyszedł z użycia, więc po prostu mamy tylko jedną formę. Te ukraińskie odpowiedniki roślinne istniejące na Syberii, na Kaukazie z tą nazwą właśnie czerwmsza w języku ukraińskim czy rosyjskim mają duże walory lecznicze

Proszę Państwa, w tych rejonach wykonuje się z nich różnego rodzaju przyprawy, na przykład nadzienie do pierogów. Pamiętajmy, że czerwmsza odmienia się zupełnie naturalnie we wszystkich przypadkach jak rzeczownik rodzaju żeńskiego. Celownik jedynie może być taki kłopotliwy. Po komu, czemu przyglądamy się? No i teraz państwo mówią czerwmsze. Czerwmsze, tak jak pasze, na przykład, proszę państwa, musze. I to jest ten celownik taki dyskusyjny, dlatego niekiedy Polacy starają się pominąć ten celownik, bo on brzmi tak trochę dziwnie i nastręcza pewnych wątpliwości, czy to jest rzeczywiście forma poprawna. Tak jest, komu czemu się przyglądam.

Jest to wszystko w porządku, ale tu również, żeby nie było tej fałszywej analogii, która może się pojawić, to, że mamy komu czemu czerwmszę, nie oznacza, że w mianowniku istnieje czerwmsza. Więc przestrzegam jeszcze raz przed tym ukraińsko-rosyjskim wariantem nazwy czosnków, dwóch rodzajów czosnku, które na Syberii i Kaukazie funkcjonują. A rozprawy z językiem w Radu Kielce można wysłuchać codziennie od poniedziałku do piątku po godzinie 15.20.