084 Historia potęgi i upadku - Roman Kluska i Optimus

W jednym z wywiadów Roman Kluska przyznał, że miał 12 dolarów, Na koncie, kiedy zaczynał Optimusa i to był jego kapitał początkowy, więc powiedzielibyśmy dzisiaj, że bootstrapowo rozwinął swoją firmę praktycznie od zera. I to była firma, która się zajmowała składaniem komputerów, czyli kupowaniem podzespołów, kupowaniem części. I na początku w takich bardzo chałupniczych warunkach. Wy pamiętacie historie startupowe z Doliny Krzemowej, kiedy szefowie Apple'a w garażu po nocach po prostu pożyczając od ojca jednego z założycieli tam ten garaż tworzą te pierwsze Apple'owe komputery.

Podobnie było z Romanem Kluską, dosłownie w garażu te pierwsze komputery były składane i pan Roman przyznał, że wówczas w Polsce występowały olbrzymie braki infrastruktury, nie było telefonów, nie było dróg, nie było również banków i nie było skąd wziąć kapitału. Rzeczywiście trochę inne warunki niż dzisiaj my mamy. Czy lepsze, czy gorsze, to jest też dyskusyjne pytanie, bo oczywiście było trudniej w takim sensie technicznym, żeby zdobyć to wszystko. Natomiast wtedy przedsiębiorczość była w takich powijakach, że w zasadzie każdy, kto miał taką smykałkę i chciał coś zrobić, pewnie miał mniejszą konkurencję. Piękne czasy to były. Tak, to były takie piękne czasy.

Trochę żałuję, że się wtedy nie urodziłem. Znaczy, mam wrażenie, że rzeczywiście... Ale byśmy byli bogaci, co? What a time to be alive, tak, dokładnie. To dzisiaj rzeczywiście nie mówiłoby się o Romanie Klusce, tylko może o Kamilu Kuciu. Dokładnie, tak. No i w jego fabrykach na samym początku zajmowano się właśnie składaniem komputerów, ale też wykonywaniem oprogramowania do tych komputerów, czyli on tam zatrudniał osoby, które składały te komputery, ale obok siedzieli tacy protoprogramiści, którzy programowali i na te komputery pisali różne programy. No i to tworzenie oprogramowania tak naprawdę dawało duże przychody firmie i tak naprawdę ze sprzedaży tego oprogramowania brał się kapitał, z którego sprowadzano z zagranicy podzespoły.

No i już w latach, na początku lat 90. te komputery z logiem Optimusa były już wypuszczane na rynek. Możecie czasami Się spotkać z takimi komputerami i za chwilę powiemy gdzie, bo to jest bardzo ważne dla tej historii, ale sporo takich komputerów jeszcze działa i jeszcze gdzieś tam funkcjonuje. Produkowano ich coraz więcej. Tak, że pan Roman Kluska już w latach 90-tych był zaliczany do grona najbogatszych Polaków. Ja sprawdziłem, że Taki szczyt bogactwa to jest ósme miejsce na liście Forbes'a, więc ósmy najbogatszy Polak. A montownia Optimusa w roku 1994 była w pierwszej dziesiątce największych montowni takiego sprzętu w Europie.

To były wspólne projekty technologiczne, więc naprawdę to było coś, czym się można pochwalić. Philips na przykład w 1992 roku złożył zamówienie na 10 tysięcy komputerów i wybrał Optimusa, chociaż wcześniej korzystali z IBM i od IBM kupowali komputery, a tutaj zdecydowali się na ten polski sprzęt. I myślę, że w latach 90. tutaj się nie pomylę, jeżeli powiem, że większość sprzętu sprzedawanego w ogóle w Polsce, komputerowego, to właśnie były sprzęty od Optimusa. Roman Kluska nie osiadał na laurach. Oprócz Optimusa zaczął produkować kasy fiskalne i był tutaj absolutnie liderem w Polsce, jeżeli chodzi o sprzedaż kas fiskalnych, które też do dzisiaj działają i też w mnóstwie sklepów możecie je znaleźć.

Optimus orzekł, że organy skarbowe działają niezgodnie z prawem. I teraz jest bardzo ważna rzecz. Ja nie wiem, czy zdążę to jeszcze powiedzieć w radiu, ale chyba zdążę, więc spróbuję. Chodzi o to, że w latach 1998-2000 Optimus podpisał bardzo duży kontrakt z Ministerstwem Edukacji. To był kontrakt na dostawę komputerów do polskich szkół. I problem wynikał, czy jakby jedyny problem, który widziano wtedy był taki, że komputery produkowane i sprzedawane w Polsce były objęte 22% VAT-em i jeszcze był nałożony taki specjalny podatek w wysokości tam około 8%.

A komputery importowane z zagranicy były zwolnione z tego podatku i zwolnione z VAT-u. Czyli taki sam komputer, identyczny, nawet po identycznej cenie detalicznej, sprzedawany w Polsce był 30% droższy. Więc Optimus porozumiał się z Ministerstwem Edukacji, Zrobiło to też kilka innych firm swoją drogą i za zgodą menu komputery Optimusa były czasami składane nawet w Polsce, czasami części były wysyłane na Słowację i one stamtąd wracały do Polski. Bywało, że nawet one nie były rozpakowywane na tej Słowacji, czyli jeżeli te komputery były wykonane w Polsce, to one były pakowane, wysyłane na Słowację i sprowadzane z powrotem do Słowacji.

A częściowo na Słowacji Optimus miał też swoją montownię, więc wysyłali tam też części, składali je na miejscu i przysyłali do Polski. Jeżeli ten komputer był importowany ze Słowacji, to nie trzeba było płacić tych 30% podatków. I tak robił Optimus, tak robiło jeszcze kilka innych firm. Tak jak już wspomniałem, to było uzgodnione z Ministerstwem Edukacji Narodowej. Natomiast Urząd Skarbowy, który w 2002 roku aresztował Romana Kluskę, zarzucił mu... W 2002 roku? Tak, w 2002 roku zarzucił mu, że to było działanie Nielegalne i że cały ten VAT i całe to dodatkowe opodatkowanie firma powinna była wpłacić do urzędu skarbowego.

Biała Księga, JTT Computer i Optimus, spółka akcyjna. Która wyjaśniała w całości tę sprawę jednocześnie i wskazywała błędy na szereg w ogóle problemów po stronie administracji publicznej, które doprowadziły do tak drastycznego rozwoju tych obu spraw, czyli JTT Computer, o którym dzisiaj nie mówiliśmy i Optimus SA. Czyli w ogóle tragiczne rzeczy i w niej całe konkluzje z tej księgi wychodziły, że Były nieprzejrzyste działania aparatu skarbowego, czyli nadmierne stosowanie tajemnicy służbowej do blokowania dostępu do opinii publicznej, do ustaleń kontroli skarbowej, co swoją drogą dzisiaj też dostęp do poza tym informacji publicznej też jest dosyć trudny w niektórych przypadkach, co pokazują nam ostatnie wydarzenia twitterkowe odnośnie pana, który pokazywał filmik na hulajnodze, znasz to?