Audycja dla polskich seniorów - odc. 152

Dzień dobry drodzy słuchacze. Wita Was Małgosia Żuchowska z Polskiego Biura Opieki Polker w Mount Waverly. Po moim trupie! Przeciw czemu protestował Tadeusz Rejtan? Tadeusz Rejtan pochodził z województwa nowogródzkiego, tereny dzisiejszej Białorusi, i przybył na Sejm w 1773 roku z planem bronienia wizji niepodzielonej Polski z narażeniem swojego życia imienia. Na początku obrad Sejmu protestował przeciwko zawiązaniu przez część posłów Konfederacji

i podważał legalność wyboru Adama Ponińskiego na marszałka. Argumentował, że ogłoszono w uniwersałach wzywających na Sejm, że będzie wolny. Nie może więc obradować pod węzłem Konfederacji. W kwestii wyboru marszałka chciał przeforsować zasadę, że tym razem powinien to być ktoś z Litwy, a Poniński jest z Korony. W pewnym momencie sięgnął po laskę marszałkowską litewską i stwierdził, że skoro Poniński może być samozwańczym marszałkiem, to on też. Po zawiązaniu Konfederacji, co uniemożliwiło dokonanie zatwierdzenia rozbioru Polski, ponieważ decyzję podejmowano większością głosów, Rejtan chciał uniemożliwić wyjście z sali Sejmu wołając, chyba po moim trupie.

Zachowanie Rejtana uznano za naruszenie porządku i wniesiono skargę do sądu, który skazał go na konfiskatę dóbr i inne kary. Tadeusz Rejtan nadal protestował. Dołączyli do niego posłowie Samuel Korsak i Stanisław Bohuszewicz. Najbardziej dramatyczne wydarzenia, utrwalone na słynnym obrazie Jana Matejki pt. Rejtan na Sejm 1773, rozegrały się 21 kwietnia 1773 roku. Wówczas król, przestraszony groźbami cesarskiego ambasadora, zdecydował się przystąpić do konfederacji i wyraził zgodę na zatwierdzenie rozbioru. Kiedy obwieszczono to posłom, Rejtan zagrodził wyjście i wołał – nie odchodźcie na miłość Boga i Ojczyzny!

Według przekazów rodziny po powrocie z Sejmu popadł w obłęd. W 1780 roku popełnił samobójstwo, połykając kawałki szkła, które podobno pochodziły z szyby, którą roztrzaskał na widok rosyjskich żołnierzy wjeżdżających na podwórze. Czasami warto się zatrzymać. Powolnym krokiem naprzód iść. Cieszyć się życiem, które masz. Nie martwić się upływem lat. Spojrzeć na wszystko z innej strony. Świat tyle kolorów przecież ma.