Od OPS do CUS – rewolucja w usługach społecznych. Rozmowa z prof. Markiem Rymszą | #04

I można było te przykłady mnożyć. I w związku z tym po prostu Trzeba to zorganizować i to rzeczywiście jest wyzwanie cywilizacyjne i na nie się odpowiada na wszystkich możliwych poziomach. Zacznijmy, ponieważ Fundusz Współpracy to okres przedakcesyjny, poakcesyjny, więc tutaj żeśmy dotknęli poziomu unijnego. Mamy teraz Europejski Fundusz Społeczny Plus. Skąd nazwa Plus? To jest również reakcja z poziomu unijnego na te okoliczności, o których ja mówiłem, ponieważ EFS rodowodem pochodzi z polityki rynku pracy. To znaczy, chciano za pomocą tego funduszu wzmacniać zdolności zatrudnieniowe zarówno po stronie tych, którzy te miejsca pracy tworzą, jak i tych, którzy tą pracę mogą podjąć, ale chodziło o zatrudnienie.

No i EFS Plus mówi, niech będzie. I to samo się dzieje też na poziomie polityk krajowych. Też jest taka reorientacja w kierunku inwestycji w tą szeroko rozumianą sferę usług społecznych. I oczywiście to najbardziej potrzebne jest, jeśli chodzi o realność operacyjną na poziomie lokalnym. Dlatego, że te usługi mają to do siebie, że o ile nowe technologie pozwalają zcentralizować system zabezpieczenia społecznego, W przypadku tych działań normotwórczych w obszarze rynku pracy, to można już nawet iść w kierunku harmonizacji nie tylko na poziomie krajowym, ale też międzynarodowym, właśnie to co obserwujemy na poziomie unijnym.

Myśmy wierzyli w to, że to jest trafione i się znajdą ci followersi, ale to jest uczciwie, że a mogli się nie znaleźć. To wcale nie było oczywiste, więc to jest taka sytuacja. To tu chciałbym zadać takie bardzo krótkie i konkretne pytanie. Czy na dziś pan profesor by rekomendował wprowadzenie powszechności? Tak, tylko że właśnie dochodzenie do powszechności też jest procesem. I to nie powinno być w ten sposób, że po prostu mówimy, a teraz macie obowiązek. Bo tutaj chodzi o to, żeby wesprzeć ten proces, no bo po prostu środkami unijnymi nie da się obsłużyć wszystkich gmin w Polsce. A przede wszystkim, gdy cofniemy się do tej logiki tworzenia tych zintegrowanych systemów usług społecznych, to jest tak, że także w tych dokumentach programujących unijnych, tam wyraźnie mówi się o montażu finansowym.

To znaczy, że nikt nie jest w stanie udźwignąć Takiego systemu usługowego kimkolwiek by nie był. Przynajmniej w warunkach europejskich. Można sobie wyobrazić Arabię Saudyjską, która mówi sprzedajemy trochę więcej ropy i wszystko organizujemy dla wszystkich bez płacenia itd. Ale w naszych warunkach montaż finansowy oznacza, że Finansuje to gmina, bo to jest inwestycja w rozwój usług społecznych na rzecz własnych mieszkańców, więc to jest również wykorzystywanie środków własnych samorządu terytorialnego. To są środki unijne, które mówią, że rozwijanie usług społecznych jest właściwym kierunkiem dla polityki społecznej. To jest również współpłatność mieszkańców, ponieważ ustawa to dopuszcza i to jest absolutnie świadome, bo jeśli miałoby być wszystko bez płacenia, to to by możliwości usługodawcze skończyły się dosyć szybko.

Więc jakby, jeśli pan starosta chce coś przeprowadzić, czy pani starosta, to musi się zapytać wszystkich gmin, czy się zgodzą, bo tak naprawdę nie może im nic nakazać. No to żeśmy sobie tak zaprojektowali i tak właśnie mamy, że ta samorządność powiatowa jest znacznie słabsza niż samorządność gminna. Potem mamy jednak Urząd Marszałkowski, całkiem porządną samorządność, zresztą wzmacnianą, że tak powiem, ścieżką unijną. I to jest również real. Więc real jest w gminie, real jest na poziomie wojewódzkim, a na poziomie powiatu to jest najsłabszy element tej konstrukcji. I teraz jeśli myślimy o tym, żeby powiat się ostał, żeby był i żeby to było takie przemyślane i w systemie było miejsce, to mnie się wydaje, że myśląc w kategoriach usług społecznych w tym obszarze, to to jest podział na usługi podstawowe i specjalistyczne.