Mentionsy Mentionsy
Poranna Rozmowa Radia Centrum
Poranna Rozmowa Radia Centrum

[ROZMOWA ARCHIWALNA]: Marian Turski

19.02.2025 ·10 min 34 s · 2 rozdziały

Zmarł Marian Turski - wybitny historyk, dziennikarz i ocalały z Auschwitz. Jego życie było świadectwem pamięci i przestrogą przed obojętnością wobec zła.Marian Turski był związany z Wydział Politologii i Dziennikarstwa UMCS Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Zasiadał w Kapitule Stypendium im. Leopolda Ungera, współpracował również z Pracownią Badań nad Instytutem Literackim w Paryżu. W uznaniu jego związków z UMCS i Lublinem, 14 stycznia 2019 r. uhonorowano go Medalem Amicis Universitatis oraz Medalem 700-lecia Miasta Lublin.Przypominamy rozmowę, którą przeprowadziliśmy z Marianem Turskim z okazji wręczenia mu tytułu doktora honoris causa UMCS w 2022 roku. Wywiad Joanny Kukier to refleksja nad historią, odpowiedzialnością i koniecznością pielęgnowania pamięci.Zapraszamy do wysłuchania archiwalnej Porannej Rozmowy Radia Centrum.

0:17 · Przemówienia i ich przygotowanie 5

Oczywiście na 95% moich przemówień, nawet chyba 99% mówię z pamięci. Nie czytam, ponieważ nawet jeżeli słowo napisane jest wycyzelowane, Jest bardzo precyzyjny. To słowo mówione ma tę przewagę, że ono jest po pierwsze spontaniczne. Kiedy człowiek mówi, to nie ma czasu, żeby odjustować tego tekstu, żeby go korygować, żeby go poprawiać. Ważne jest utrzymanie kontaktu z widzem, przemówienie, o którym Nie będę ukrywał, bo bardzo głośno i w Polsce, i na świecie, i w Europie przemówienie sprzed dwóch lat w Auschwitzu. To jest przemówienie, w którym ja widzę kogoś, do którego mówię.

Dziś widzimy puste wózki, dziecięce na ulicach miast Ukrainy, szykujące obrazy zniszczonych domów i pełne łez pożegnania na granicach. Obrazy te zwłaszcza z Kijowa przypominają nam okupowaną Warszawę. Czy byliśmy za bardzo obojętni? Czy jeszcze nie jest za późno? Myśleliśmy gnuśnie, że wojny już nie będzie. Na co musimy uważać, żeby kolejny Auschwitz nie spadł z nieba? Żaden Auschwitz nie spadł z nieba. To znaczy, to jest przenośnia. To znaczy, on nie pojawia, nie wywucha nagle. On jest szykowany krok po kroku. Ta agresja na czas współczesny, jak widzimy, to był skutek obojętności na Krym, obojętności na to, co się działo na pograniczu Donbasu, obojętności na to,

Że na przykład akcja Łukaszenki przymycania ludzi do nas była fasadą, za którą się kreł przygotowanie do akcji na Ukrainę, a więc trzeba przewidzieć, jakie są pewne kolejne fakty, które szykują to, cośmy nazwali umownie Auschwitzem, piekłem w stosunkach międzyludzkich. I to jest ten sens tego, to znaczy, że wszędzie tam, gdzie się łamie praworządność, tam, gdzie nie ma możliwości publicznego krytykowania władzy, tam, gdzie władza zdobywa dominujący wpływ na środki masowego przekazu, wychować, jak to widzimy w Rosji dzisiaj, to jest początek jakiegoś Auschwitzu. Ci, którzy odwiedzili Majdanek w Lublinie widzieli na czaszy mieszczącej popioły zamordowanych napis.

Los nasz dla Was przestrogą. Czy traktuje Pan mówienie o Holokauście, upamiętnianie historii Zagłady jako misję, jako zobowiązania wobec bliźnich i świata? Po to, żeby moja córka, żeby jej dzieci, moje wnuki, żeby pani rodzina, pani pokolenie, żeby uniknęło tej, słowo tragedia jest za mało powiedziane, tego chorobu, jaki się nam przydarzył. I powiem pani jedną rzecz. Wielokrotnie ludzie mnie pytali, a czy ludzie wyciągają wnioski z tego, bo zapały się po Auschwitzu były jakaś Ruanda, jakaś Srebrenica, jakieś morderstwa w Kambodży. Czy ludzkość wyciąga wnioski? Dzisiaj mógłbym po raz pierwszy powiedzieć, że chyba trochę tak.

Dwa lata temu napisał Pan taki list otwarty do Marka Zuckerberga i opisał Pan taką historię, która bardzo mnie poruszyła, gdy jeden z brytyjskich reżyserów kręcił film dokumentalny o podróży czterech młodych liderów nazistowskich z Wielkiej Brytanii, Francji, Austrii, Niemiec do miejsca pamięci Auschwitz-Birkenau. Reżyser zapytał, czy nie zechciał Pan im towarzyszyć i Pan się zgodził. Dlaczego Pan się zgodził? Dlaczego pojechał się Pan z nimi spotkać, mimo że osoby te w ogóle zaprzeczały, że Holokaust miał miejsce, a jedna z tych osób nawet publicznie deklarowała, że nie poda ręki Żydowi? Moja cudowna żona, która zmarła dokładnie pięć lat temu, domagała się ode mnie, żebym w żadnym wypadku nie był w tym udziału. Słuchaj, możesz mi doznać udaru albo ataku serca, bo to...

Pokazano wszystkie 5 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.