Poradnik językowy - ciąg dalszy. Skrzydlate słowa

Ale to nie jest definicja. To nie jest definicja i na pewno nie jest to definicja naukowa. Mówi się czasami, że jakieś powiedzonka albo słowa się nawet uskrzydlają. To też jest piękna metafora, ale też nie do końca naukowa. A chodzi nam o to, żeby tak ze szkiełkiem, które uzbraja oko, przyjrzeć się temu zjawisku, temu fenomenowi językowemu i kulturowemu. Chcielibyśmy oczywiście odruchowo sięgnąć do różnych mądrych opracowań, na przykład do księgi, nawet dwutomów księgi pod tytułem Skrzydlate słowa Henryka Markiewicza i Andrzeja Romanowskiego. To są naprawdę potężne tomy gromadzące wiele, wiele, wiele no właśnie czego.

Wyrażenie Król jest nagi. Znamy je wszyscy, kojarzymy oczywiście z baśnią Nowe Szaty Cesarza Hansa Christiana Andersena. Tyle, że w tej baśni nie pada. Oczywiście pojawia się natomiast taki fragment. Patrzcie, przecież on jest nagi, zawołało jakieś małe dziecko. I z tego fragmentu wyciągnęliśmy sobie, wyabstrahowaliśmy skrzydlate słowo król jest nagi. I to jest bardzo liczna grupa skrzydlatych słów, które już właśnie nie są cytatami. To się kłóci z tą potoczną definicją. Bywa jeszcze inaczej. Bywa tak, że mamy jakieś obszerne konstrukty językowe. Konstrukty, czyli? Czyli cytaty, z których żadne skrzydlate słowa, tak jak je rozumieją Markiewicz i Romanowski, nie dają się wyodrębnić.

Znamy to, używamy tego, ale kto to wymyślił, kto to powiedział? Nie wiemy. Kobieta Fatalna, Szara Eminencja, Ryszard Lwie Serce, Węzeł Gordyjski, Ustawa nie działa wstecz itd., itd. Tego jest bardzo, bardzo dużo. Czyli podsumowując, grupa skrzydlatych słów jest niejednorodna, jest ogromna, bogata i niejednorodna. No właśnie. A jak powstają skrzydlate słowa? Jak powstaje takie skrzydlate słowo? Troszkę już tutaj wspomniałyśmy, jak powstaje, ale teraz może tak dokładniej byśmy się przyjrzały. Dokładniej i po językoznawczemu. O właśnie. Bo to jest mi bliskie, więc to chcę Państwu zaproponować. Po językoznawczemu, czyli trochę inaczej niż zrobili to Markiewicz i Romanowski.