Mentionsy Mentionsy
Ponure Żarty
Ponure Żarty

Libertarianizm

02.08.2021 ·24 min 43 s

Ostatnio było o inflacji i o tym, jak państwo nas rozgrywa, to w sumie dziś jest dobry moment na odcinek, który chciałem nagrać już dawno - odcinek libertariański. Ponieważ od paru lat identyfikuję się z wartościami wolnościowymi. Aczkolwiek na samym wstępie trzeba powiedzieć jedno: libek libkowi nierówny. Jak masz pokój pełen libków to najbardziej gorącym tematem wśród nich będzie to, kto jest większym socjalistą. I oczywiście są teorie, są książki, są myśliciele… twórcy liberalizmu klasycznego jak John Locke czy Frederick Bastiat. Bardziej współcześni Murray Rothbard, Karl Hess, Benjamin Tucker… ale także np. ekonomiści szkoły austriackiej Ludwig von Mises czy Friedrich von Hayek. Libertarianizm może być bardziej lewicowy, może być bardziej prawicowy. Libertarianizm także - moim zdaniem - jest trochę utopijny. Bo oczywiście wszyscy zakładają, że człowiek z natury jest moralny i dąży do tego, żeby było dobrze. A w sumie istnieje cała masa patologii. Z drugiej strony te patologie mogą być następstwem tego, jak wygląda dziś świat, w którym libertarianie przeważnie są w mniejszości. Zaraz powiem o tym więcej, ale naj sam pierw chciałem powiedzieć, czym on w ogóle jest, na wypadek, gdyby ktoś nie wiedział. Według wikipedii jest to zbiór doktryn i filozofii politycznych i ekonomicznych… i tutaj już widzimy, że to jest zbiór czyli coś niejednorodnego. Po stronie lewicowej może to być anarchosyndykalizm, po stronie prawicowej minarchizm czy anarchokapitalizm, czyli tzw. akap. Istotnym elementem libertarianizmu jest również na przykład leseferyzm. Z języka francuskiego oznacza “pozwólcie czynić”. Pięknie to kiedyś prof. Gwiazdowski wytłumaczył. Chodzi o to, że dawniej król wychodził sobie przed zamek, widział, że zboże już dojrzałe i nakazywał żniwa w całym kraju. Tyle, że zboże dojrzewa różnie w różnych regionach. Więc część zbiorów się marnowała i szła na kompost. Chodzi o to, żeby władza nie była odgórna, centralna, ale bardziej umiejscowiona lokalnie. Jak np. w Szwajcarii, gdzie jest niby jakiś rząd, ale realna władza znajduje się w rękach władz poszczególnych kantonów. Mniej centralnego zarządzania, więcej samorządności. Z grubsza wszystko to zaczyna się od myśli, że wolność jednostki kończy się tam, gdzie zaczyna się wolność drugiej jednostki. Czyli wolnoć Tomku w swoim domku.

Prywatne autostrady. No to chyba coś takiego istnieje, jak prywatne autostrady. Nie jestem pewien, nie znam się. Także wiecie, tak naprawdę własność prywatna to nie jest jakiś wymysł z kosmosu. Takie rzeczy istnieją lub mogłyby istnieć, gdyby w niektórych obszarach nie byłoby to rugowane przez własność publiczną, na którą się wszyscy składamy. A własność publiczna od prywatnej różni się np. tym, czym np. Poczta Polska różni się od impostu. Albo np. czym przychodnia zdrowia publiczna różni się od takich firm jak Medicover czy Enelmed. Albo tym, czym różni się szkoła publiczna od prywatnej. Pomyślcie jeszcze sobie o paniach z urzędów.

Które za 15.03 już nie przyjmą Cię do okienka, bo muszą jeszcze dopić kawę i spakować ten i wyjść za 5.03 zrobić zakupy. Albo rano się tam krzątają za tą szybą za 5.08 i jeszcze z zegarkiem w ręku, żeby nie otworzyć broń Boże za wcześnie, nie zrobić 5 minut nad godzin. W państwowych firmach jakość usługi, efektywność, skuteczność nie są takimi priorytetami jak w firmach prywatnych. Priorytetem jest biurokracja, to żeby wszystko się w papierach zgadzało. Ja nie mówię, że firmy prywatne są idealne, bo oczywiście nie są. Jest dużo mniejsze prawdopodobieństwo, że na przykład listą nasz Poczty Polskie Ci skopie paczkę niż, że zrobi to kurier.

Ale go tego nie nauczono, no bo W społeczeństwie, w którym się zabiera połowę pieniędzy, żeby sfinansować pocztę polską, telewizję publiczną i np. przystanki autobusowe, które są demolowane przez łobuzów i policja nie jest w stanie sobie z tym poradzić, nie ma takiego wykształconego szacunku dla wartości prywatnej. Bo co to za wartość prywatna, skoro nie możesz zrobić nic z tym, żeby ci je nie zabierali? Nie możesz przestać płacić ZUS, nie możesz przestać płacić abonamentu RTV czy nawet podatku dochodowego. Który jest karą za zarabianie pieniędzy. To jest jasny i czytelny znak, że własność prywatna jest gorsza niż publiczna, której i tak nie szanujemy, no bo należy do wszystkich, więc nie należy do nikogo.

Czyli każdego miesiąca muszę płacić 1250 złotych prawie, a jak wejdzie nowy polski ład to jeszcze więcej chyba. I gdybym nie musiał, gdybym sam sobie we własnym zakresie inwestował 500 złotych miesięcznie w ramach IKE czy tam IGZE, w jakiś globalny ETF, ...akcyjny, to prawdopodobnie dużo bardziej efektywnie zabezpieczyłbym swoją przyszłość niż w tym quasi-systemie. Ale nie. Musimy utrzymać armię urzędników, którzy tam będą nas pilnować niemalże z pistoletem przy głowie, żebyśmy płacili. Nie wiem czy wiecie co mam na myśli, ale zakładam, że tak. Także w świecie libertariańskim żaden kurier nie pozwoliłby sobie na kopanie paczki, ponieważ miałby świadomość tego, że to jest czyjaś wartość prywatna, a pamiętaj, twoja wolność kończy się tam, gdzie zaczyna się wolność drugiego człowieka.

Albo na przykład tak jak jest w Estonii, która nawiasem mówiąc stoi od nas w indeksie wolności gospodarczej wyżej. Ktoś by to wszystko scyfryzował. Tam nie ma zdaje się takich właśnie typowych urzędów. Wszyscy tylko załatwisz sobie przez internet. Nawet z zagranicy jest coś takiego jak Jak e-obywatel, czy coś takiego, wyrabia się taką kartę, możesz nawet po prostu z Polski założyć sobie tam firmę. Dzięki temu nie trzeba zatrudniać armii urzędników, na których później muszą ci zabrać te połowy pieniędzy w podatkach. Powiesz może, że byłby bałagan bez tych przepisów i urzędów, straszliwy bałagan.

No i oczywiście można jeszcze zarzucić, że skoro wszystko by było prywatne, no to byliby oligarchowie, którzy by na tym wszystkim trzymali łapę, albo na przykład z zagranicy by wykupywali Amerykanie, Rosjanie, obcy kapitał i tak dalej. No właśnie. Natura ludzka jest łupieszcza. Chociaż zakładam, że w naszym świecie sporo tego złego, tej łupieszczości wynika właśnie z faktu, że W Polsce, że mieliśmy my przez wiele lat komunizm, potem mieliśmy taki dziki kapitalizm. W sumie nadal nie mamy tej wolności i poszanowania dla własności prywatnej. No bo jeżeli mamy taki polski ład, który bazuje na tym, że zabiera się bogatym i rozdaje biednym, chociaż tak de facto chyba się wszystkim będzie zabierało, no to jak zmotywować kogoś do tego, żeby był bogatym?

Po co się użerać, skoro możesz dostać hajs za nic? Po co zakładać firmę, tworzyć miejsca pracy, wynalazki, innowacje? Po co się tam trudzić, stresować, poświęcać czas? No niestety, ale to właśnie takie podejście wypacza wszystkie sprawy, że stajemy się nieuczciwymi kombinatorami chcącymi na każdym kroku obchodzić system. I być może taki kraj libertariański z państwem minimum z dużą rolą własności prywatnej to Niemożliwa do zrealizowania utopia. Albo może właśnie takie przekonanie, że to utopia sprawia, że tkwimy w tym wiadrze gówna, nie mogąc się z niego wyczołgać, bo za każdym razem, gdy ktoś próbuje, to inni go ciągną w dół podatkami, regulacjami i mówieniem, że człowiek nie może być samodzielny, nie może podejmować decyzji, że potrzebuje na każdym kroku regulacji aparatu państwowego, wielkiej administracji, biurokracji, państw ZUS-u, państw US-u, państw poczty itd.

Pokazano wszystkie 7 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.