Więcej AI, więcej wydajności | Wartość dodana
W dzisiejszym odcinku Marcin Wolski, ekonomista z Europejskiego Banku Inwestycyjnego, opowiada jak sztuczna inteligencja wpływa na produktywność, zatrudnienie, rozwój europejskich firm i wzrost gospodarczy.A przyczynkiem do naszej rozmowy jest raport "AI adoption, productivity and employment: Evidence from European firms", którego Marcin jest współautorem.Więcej informacji o raporcie znajdziecie tutaj.Rozmowę prowadzi Jan Jęcz.Zapraszamy!
Cały świat został podbity przez branżę sztucznej inteligencji. Cały? Nie. Dane ekonomiczne wciąż stawiają opór, uprzykrzając życie firmom, którym zależy na inwestycjach w AI. Choć według najnowszych danych Eurostatu co piąta firma, a wśród dużych firm co druga, wdrożyła sztuczną inteligencję, to wskaźniki produktywności pracy czy wzrostu gospodarczego nie do końca pokazują efekty tych inwestycji. I nie jest to tylko problem Europy. W ostatnich miesiącach po obu stronach oceanu widać jednak jaskółki zmiany. W dzisiejszym odcinku porozmawiam o nich z Marcinem Wolskim, ekonomistą Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Zapraszam do wysłuchania naszej rozmowy. Chciałbym zacząć od badania AI Adoption, Productivity and Employment, Evidence from European Firms, którego jesteś współautorem.
To był ten pierwszy problem, który staraliśmy się zaadresować. Drugim problemem była przyczynowo-skutkowość. Otóż w modelach, badaniach ekonometrycznych często mamy problem, żeby zidentyfikować tak naprawdę, która zmienna wpływa na którą, w taki sposób, aby właśnie wiedzieć, że zmienna A wpływa na zmienną B, a zmienna B niekoniecznie wpływa na zmienną A. W przypadku stosowania sztucznej inteligencji i produktywności jest to niezwykle trudne, ponieważ z jednej strony stosowanie sztucznej inteligencji faktycznie ma szansę zwiększyć produktywność, ale z drugiej strony firmy, które są bardziej produktywne, Są również bardziej podatne na stosowanie narzędzi AI, więc jest to bardzo trudne, aby zidentyfikować tą przysznową skutkowość, ponieważ o to właśnie chodzi w badaniu.
W związku z tym mam dla Ciebie takie krótkie pytanie jeszcze w ramach wyjaśnień tego, co badaliście. Co w kontekście badania w zasadzie znaczyło AI? O jakich konkretnie systemach i narzędziach tutaj rozmawiamy i jak one są wykorzystywane w miejscach pracy? Masz rację i zgadzam się z tym, że tak naprawdę w obecnych czasach, w 2026 roku, jeżeli ktoś myśli o sztucznej inteligencji, to przede wszystkim Słowa uczenie maszynowe.
Wniosków jest kilka. Chyba głównym wnioskiem jest efekt średni. I efekt średni szacujemy na poziomie 4% dla krajów Unii Europejskiej. Co to oznacza? Oznacza to, że firmy, które deklarują, że stosowały narzędzia sztucznej inteligencji, średnio rzecz biorąc, są o 4% bardziej produktywne niż... Bardzo podobne firmy, w zasadzie identyczne firmy, tylko z tą różnicą, że nie stosujące metod sztucznej inteligencji. Więc ten efekt AI na produktywność pracy, mierzoną przez sumę obrotów na jednego pracownika, wynosi średnio rzecz biorąc 4% w skali przedsiębiorstwa. Czy to dużo czy mało? Po pierwsze... Ten efekt, który estymujemy jest dla próbki pomiędzy 2019 a 2024 roku, w średnią rzecz biorąc dla reprezentatywnego przedsiębiorstwa w Unii Europejskiej.
Jest to o tyle spójne z tym, co widzimy w pozostałych badaniach i tym, co dzieje się na rynku, że stosowanie narzędzi sztucznej inteligencji wymaga zmian organizacyjnych. Firmy muszą się dostosować do nowej rzeczywistości. W wielu przypadkach muszą zainwestować w lepsze systemy operacyjne, w lepsze procesy biznesowe. To wszystko właśnie wymaga zmiany struktur organizacyjnych i do tego Dostosowania, zachowania pracowników. Z narzędzi sztucznej inteligencji trzeba umieć korzystać w taki sposób, aby tą dywidendę produktywności można było zobaczyć w skali przedsiębiorstwa. Mówiłeś o zmianach organizacyjnych, o konieczności pracy z pracownikami. I w tym kontekście od razu myślę sobie o takiej ważnej kwestii, ważnym zagadnieniu związanym z wdrożeniem AI w firmach, to znaczy obawach, że ten proces spowoduje zmniejszenie po prostu liczebności pracowników, że wywoła jakieś masowe zwolnienia.
Czy w swoich badaniach też dostrzegliście wpływ wdrożeń AI na zatrudnienie? Czy tutaj coś wasze badania mogą powiedzieć o tym ważnym pytaniu, które jest też szeroko dzisiaj dyskutowane? Tak, faktycznie obawy na ten temat są bardzo powszechne, no bo nawet tak czysto mechanicznie, jeżeli naszą tą główną zmienną, którą badamy, jest produktywność pracy wyrażona w sumie obrotów na pracownika, czyli wyobraźmy sobie, w liczniku jest suma obrotów, w mianowniku jest liczba pracowników, w taki sposób to liczymy. Zwiększyć produktywność pracy w ten sposób można tak naprawdę dwojako. Z jednej strony można trzymać liczbę pracowników stałą i zwiększyć sumę obrotów, albo można trzymać sumę obrotów stałą i zmniejszyć liczbę pracowników.
Efekt będzie taki sam, więc tak naprawdę nawet w tym badaniu jest to jak najbardziej zasadne pytanie. I my również patrzymy na to. Staramy się odpowiedzieć na pytanie, z czego tak naprawdę wynika ten wzrost produktywności. Żeby to zrobić Tak naprawdę rozbijamy tą produktywność pracy na kilka czynników i staramy się zrozumieć, z czego wynika ten wzrost produktywności. Również patrzymy, jakie to ma przełożenie na zatrudnienie. I tak naprawdę nie znajdujemy żadnej zależności statystycznie istotnej pomiędzy stosowaniem przez firmy narzędzi AI i liczbą zatrudnionych pracowników. Przypominam tylko ponownie, Nasza próba obejmuje lata 2019-2024, więc tak naprawdę to, co teraz obserwujemy, co dzieje się na rynku, jest niejako poza horyzontem naszej próby.
Super. Omówiliśmy sobie Wasze badanie, porozmawialiśmy w związku z tym o sytuacji w Europie, ponieważ to europejskich firm dotyczyło to badanie. Chciałbym Ciebie teraz spytać trochę szerzej o to, co wiemy o wpływie AI na produktywność w Stanach Zjednoczonych, gdzie takich badań było już przeprowadzonych całkiem sporo i czy wiemy też o innych krajach, które bardzo mocno inwestują we wdrażanie sztucznej inteligencji w przedsiębiorstwach. Tutaj najbardziej interesują mnie Chiny, ale może są też jakieś inne ciekawe przykłady krajów. Także jakbyś mógł dać nam taki kontekst globalny tego, co wiemy o zależności między wdrażaniem sztucznej inteligencji a produktywnością. Chyba w tym pytaniu musimy znowu wziąć poprawkę na to, że temat jest dosyć świeży.
To znaczy, że tej pracy będzie więcej, tych obrotów będzie więcej, ale jakość tej pracy będzie niższa. No inne zagrożenie, na które wskazuje się coraz częściej, no to jest ryzyko przepracowania. To znaczy, że faktycznie pracownicy będą mogli robić więcej dzięki tym narzędziom, no ale nie będą wiedzieli kiedy się zatrzymać, że ostatecznie ta sztuczna inteligencja będzie po prostu nas jakoś nakręcać do przepracowania. Twoim zdaniem wygląda ten rachunek potencjalnych zysków i strat? Jak odnosisz się do właśnie takich wciąż jeszcze hipotez? I czy dostrzegasz jeszcze jakieś inne potencjalne efekty uboczne tego procesu wdrożeń AI w firmach, na które warto zwrócić uwagę i które mogą ostatecznie wpłynąć na rachunek zysków i strat zastosowania tej technologii?
Tak samo jak żyjemy w tym szoku ekonomicznym, tak samo obserwujemy różne zjawiska, które on wywołuje. I te zjawiska często, tak jak powiedziałeś, są ekstremalne. Powiedziałeś, że to są hipotezy na temat właśnie AI work-slopu oraz intensyfikacji pracy. Wydaje mi się, że nawet z własnego Pytanie na ile jest to wszechobecne? Na to musimy poczekać, musimy poczekać w jaki sposób ten proces dostrajania, w którą stronę on się potoczy, bo tak samo jak narzędzia AI wkraczają do firm, tak samo firmy reagują na to i dostrajają swoje zachowania do tych narzędzi, do których mają dostęp, które stosują.
W mojej ocenie są to zjawiska raczej skrajne, raczej jeszcze nie wszechobecne, a jeżeli są wszechobecne, to bardzo szybko pojawią się metody wśród samych firm, wśród samych zainteresowanych, aby je w jakiś sposób skorygować. I tak jak mówiłeś o tych produktach, Pracowników w łańcuchu komunikacji AI jest w stanie tak naprawdę wygenerować tego maila, wygenerować tą informację w taki sposób, że tak naprawdę zrzuca obowiązek odszyserowania tej treści na odbiorcę i w tym sensie jest to negatywne produktywnie.
Jest to też, wydaje mi się, zachowanie Społecznie niepożądane, bo pracownicy między sobą tworzą wspólnotę i są w stanie wyłapać to, czy ktoś za dużo lub za mało korzysta z narzędzi właśnie Gen AI. Więc ten proces wydaje mi się, że firmy są w stanie na niego zareagować, ale zjawisko jak najbardziej występuje. Nawet założę się, że wielu słuchaczy jest w stanie znaleźć tego typu historię ze swojego otoczenia. Na temat intensyfikacji pracy, na temat negatywnego wpływu sztucznej inteligencji i tych metod AI związanych z intensyfikacją pracy, czyli tak jak mówiłeś, burnout czy ryzyko przepracowania, jak najbardziej te zjawiska występują tak naprawdę. Wartość dodana. Wartość dodana.
Pokazano wszystkie 12 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
W dzisiejszym odcinku Marcin Wolski, ekonomista z Europejskiego Banku Inwestycyjnego, opowiada jak sztuczna inteligencja wpływa na produktywność, zatrudnienie, rozwój europejskich firm i wzrost gospodarczy.
A przyczynkiem do naszej rozmowy jest raport "AI adoption, productivity and employment: Evidence from European firms", którego Marcin jest współautorem.
Więcej informacji o raporcie znajdziecie tutaj.
Rozmowę prowadzi Jan Jęcz.
Zapraszamy!