Mentionsy Mentionsy
Polityka Insight Podcast
Polityka Insight Podcast

Nobel za innowacje, ratunek dla Azotów | Wartość dodana

16.10.2025 ·46 min 49 s · 1 rozdział · 1 sponsor

13 października Bank Szwecji przyznał nagrody im. A. Nobla w dziedzinie ekonomii. Otrzymali je Joel Mokyr „za zidentyfikowanie wstępnych wymagań dla osiągnięcia zrównoważonego wzrostu dzięki postępowi technologicznemu” a drugą Philippe Aghion i Peter Howitt za „teorię zrównoważonego wzrostu poprzez proces twórczej destrukcji”. W pierwszej części odcinka Hanna Cichy rozmawia z prof. Łukaszem Woźnym ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie o tym, czego możemy dowiedzieć się dzięki pracom laureatów i jakie wnioski płyną z nich dla współczesnych decydentów. W drugiej części Karol Tokarczyk pyta Dominika Brodackiego i Bartosza Krzemińskiego o to, co zakup Polimerów Police przez Orlen od Azotów oznacza dla obu spółek. Zapraszamy. Zapraszamy na scenę podcastową powered by Orange & Polityka Insight, która będzie częścią Igrzysk Wolności 2025, odbywających się w dniach 24–26 października 2025 r. w Łodzi. W sobotę, 25 października, przez cały dzień odbywać się będą nagrania podcastów na żywo z udziałem cenionych twórców i zaproszonych gości. Dla słuchaczy naszych podcastów mamy specjalne kody zniżkowe na bilety na Igrzyska Wolności! Aby odebrać zniżkę trzeba: 1. Wejść na stronę: igrzyskawolnosci.pl/event/freedom-games-2025/purchase/3588/step/1 2. Wybrać opcję LAST CALL - TRZYDNIOWY KARNET 3. W wyznaczonym polu wpisać poniższy kod 40POLITYKAINSIGHT_IW, który obniży cenę biletu o 40%. Program sceny podcastowej znajdziecie tutaj: igrzyskawolnosci.pl/event/freedom-games-2025/page/agenda

Ekonomicznego Nobla, czyli nagrody imienia Alfreda Nobla przyznawanej przez Bank Szwecji. W tym roku komitet zdecydował o podzieleniu nagrody na dwie części. Jedną otrzymał Joel Mokyr za zidentyfikowanie wstępnych wymagań dla osiągnięcia zrównoważonego wzrostu dzięki postępowi technicznemu, a drugą Philippe Aghion i Peter Howitt za teorię zrównoważonego wzrostu poprzez proces twórczej destrukcji. W dzisiejszym odcinku porozmawiam z profesorem Łukaszem Woźnym ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie o tym, czego możemy się dowiedzieć dzięki pracom laureatów. W drugiej części odcinka Karol Tokarczyk rozmawia z Bartoszem Krzemińskim i Dominikiem Brodackim o tym, czy i dlaczego Orlen może chcieć kupić od Azotów polimery Police.

1:51 · Orange 6

One są mi w pewien sposób bliskie. No to jest trójka osób, to jest oczywiście Joel Mokyr, Philippe Aghion i Peter Howitt. Trochę trójka taka połączona, dwójka plus jeden, prawda? No właśnie, bo to jest interesujące, bo tak jak w zeszłym roku Nobla dostały trzy osoby, ale trochę pracujące bardziej razem i nad tym samym, a tutaj to jest takie dwa plus jeden. Dokładnie, bo Mokyr dla mnie jest bardziej historykiem, który zajmuje się gospodarką ubiegłego stulecia między innymi. Natomiast Philippe Aghion i Howitt to są ekonomiści teoretycy, którzy przeprowadzają badania jako ekonomiści. Mogą też oczywiście sięgać do próby wyjaśniania zjawisk sprzed stu lat, ale to są jednak ekonomiści, którzy analizują wzrost i rozwój gospodarczy. Ale to są powiązane rzeczy, bo chyba wszystko zaczyna się od tego, że zdarzyła nam się ta rewolucja przemysłowa

No więc tak, to mamy tą pierwszą nagrodę za właśnie osiągnięcia w dziedzinie historii i ekonomii, a drugą za już taki bardzo, bardzo ścisły model. Tak, no tu jest Philippe Aghion i Peter Howitt, no to oni rzeczywiście, ten ich taki fundamentalny model to jest z lat 90., 92. roku. Taki model, w którym wreszcie udało im się opisać w taki precyzyjny sposób, czyli nazwać, zdefiniować, opisać i zrozumieć mechanizmy, które kształtują coś, co wcześniej Schumpeter nazywał kreatywną destrukcją. I znowu, Schumpeter 100 lat temu i w jakiś sposób nie byliśmy w stanie tego skwantyfikować i nazwać w rozumieniu takim matematycznym, czyli precyzyjnie zdefiniować i opisać, co się dzieje. To też warto powiedzieć, mówiąc o ich noblu dla Aghiona i Howitta, o tych wcześniejszych. Oni też nie byli sami, prawda? To wcześniej były badania nad teorią wzrostu.

Ekonomiści utożsamiali wzrost z akumulacją kapitału. I to są prace Solowa, i Kasa i Kupmansa i tak dalej, też nagrodzonych Nagrodą Nobla. Potem gdzieś mamy prace Petera Romera, te modele Romera wzrostu endogenicznego, które nam tłumaczą jak bardzo ważna jest działalność badawczo-rozwojowa, ale u niego te wszystkie rzeczy są mocno mechaniczne, bym powiedział. I dopiero Aghion i Howitt robią to na poziomie taki, który jest mi bliski, to znaczy taki bardzo mikroekonomiczny, czyli tam są firmy, tam są ludzie, tam są innowatorzy, prawda? I te wszystkie interakcje, które między nimi tworzą wzrost technologii, która się przekłada na produktywność i zmiany na rynku pracy, na wszystkich innych powiązanych rynkach. Dobrze, że o tym mówisz, o tych wcześniejszych badaniach, no bo właśnie tak nam się czasami wydaje, zwłaszcza co roku w tym sezonie noblowskim, że tu jest nagroda dla jakiejś jednej, dwóch, trzech osób.

Więc to też nie jest tak, że ten wyścig całkowicie idzie na marne, natomiast rzeczywiście to jest jakiś element straty, który może się pojawić. I druga sprawa, takie innowacje, o których pisali Aghion i Howitt, to są innowacje, które ekonomiści nazywają drastyczne innowacje. Drastyczne to są takie, które jakby pozwalają temu innowatorowi, który osiągnął sukces, zrealizować, powiem takim slangiem ekonomicznym, zrealizować swoją monopolistyczną rentę. To znaczy nie mają tak naprawdę konkurencji. W praktyce możemy sobie wyobrazić, że taką drastyczną innowacją jest na przykład Netflix, który w momencie, kiedy rynek amerykański wypożyczalni był zdominowany przez na przykład Blockbustera i ludzie wypożyczali VHS-y, oni robią model wysyłkowy wysyłania DVD w modelu subskrypcyjnym do ludzi. I z małej firmy doprowadzają do tego, że Blockbusters chyba ma taką jedną historyczną placówkę teraz z kilku tysięcy i kilkudziesięciu tysięcy osób zatrudnionych.

Natomiast takie rzeczy jak wymyślanie jakiejś zupełnie nowej technologii, nowej cząsteczki, odkrywanie tajemnic wszechświata i tak dalej, to jednak są te badania podstawowe, tak? To są badania publiczne. To ja jeszcze może do tego wątku wrócę, ale chciałem jeszcze tylko skomentować ten wskaźnik wydatków R&D w stosunku do PKB, bo my mówimy o tym, że jak więcej, to lepiej, prawda? Jest takie myślenie przyczynowo-skutkowe. Znaczy mówimy tak, aha, no wydajemy więcej, to będziemy mieli więcej lepszych technologii, będziemy się szybciej rozwijać. Tak rzeczywiście jest u Aghiona i Howitta. Natomiast albo w dużej gospodarce, prawda, takiej nazwijmy to, no nie aż tak bardzo zależnej od innych, jak powiedzmy chińska czy amerykańska. Jeżeli patrzymy na polską gospodarkę, to ten związek przyczynowo-skutkowy nie jest już taki oczywisty z punktu widzenia ekonomisty. No bo pomyślmy o tym, na pewnym poziomie rozwoju te wydatki zaczynają może nie tyle automatycznie rosnąć, ale muszą rosnąć, prawda?

Jeżeli chcemy utrzymać pozycję konkurencyjną Polski, jeżeli do Polski trafiają też inne, mówiliśmy o tym takiej dyfuzji technologii, prawda? Mówiliśmy o procesach imitacji. Więc na pewnym poziomie rozwoju musimy po prostu mieć większe wydatki na działalność badawczo-rozwojową. Więc dla mnie ten związek przyczynowo-skutkowy nie jest taki oczywisty. To nie jest tak, że jak dosypiemy, to na pewno będzie lepiej. Może jest tak, że to będzie stopniowo samo rosło wraz ze wzrostem rozwoju naszej gospodarki. Ta kolejna praca Aghiona i Howitta, tam już bardziej chyba z 98. czy wczesnych lat 2000. Oni też uwzględnili kapitał, to znaczy to, że w działalności badawczo-rozwojowej może być ważna pewna ilość kapitału, czyli to, że mamy laboratoria, że mamy teleskopy, że mamy statki, na których możemy pływać, tutaj nawiązując do naszej współczesnej takiej debaty publicznej w Polsce. I jeżeli ten kapitał jest też potrzebny,

Pokazano wszystkie 7 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.