Mentionsy Mentionsy
Polityka Insight Podcast
Polityka Insight Podcast

Bezpieczeństwo z kosmosu | Wartość dodana

21.05.2026 ·42 min 13 s · 13 rozdziałów

O satelitarnej obserwacji Ziemi, a w szczególności o spojrzeniu na klęski żywiołowe, opowiada Jakub Ryzenko z Centrum Badań Kosmicznych PAN. Wskazuje, jak technologie kosmiczne pomagają ograniczać skutki katastrof, a nawet im zapobiegać, dzięki czemu poprawiają nasze bezpieczeństwo.Rozmowę prowadzi Jan Jęcz.Zapraszamy!

9:36 · Zastosowanie technologii satelitarnej do monitorowania powodzi 1

Czy jeszcze warto zwrócić uwagę na jakieś inne zagrożenia, wobec których jesteśmy mniej bezbronni właśnie dzięki tym różnym klockom, tym różnym technologiom, które mamy dostępne? Myślę, że powodzie i pożary to będą dwa pierwsze. Trzecim będą ekstremalne zjawiska pogodowe. I w sumie ta triada to jest gro wyzwań, z którymi możemy sobie troszkę sprawniej radzić właśnie dzięki technikom satelitarnym i całemu spektrum tych rozwiązań, które są z nimi powiązane. Natomiast powodzie to przykład, do którego bardzo chętnie nawiążę, no też trochę ze względów osobistych jako osoba, Civil Security Hub to była nasza inauguracja działalności przeszło półtora roku temu i to był przykład tego, że tu w Polsce byliśmy w stanie przeprowadzić co najmniej jedną z najlepiej monitorowanych, jeśli nie najlepiej w Europie monitorowanych operacji reagowania na rozwój powodzi, a tak naprawdę monitorowania przebiegu powodzi i dostarczania informacji, które pomagały reagować.

20:36 · Komunikacja między technikami satelitarnej a kryzysowymi 2

I bycie tłumaczem między tymi dwoma światami, między tymi dwoma językami jest największym wyzwaniem. Taką tezę na pewno stawiamy, budując właśnie Civil Security Hub w Polsce, czyli ten ośrodek, który nazywa się wręcz mostem pomiędzy tymi dwoma rzeczywistościami, tłumaczenie technicznego na kryzysowe. tłumaczenie potrzeb kryzysowych na techniczne. I dzięki usprawnieniu rozmowy tych dwóch światów, dzięki temu, że z jednej strony potrafimy powiedzieć, to musi wyglądać tak, tak, tak, tak, tak i może być jeszcze prościej i nikomu nie przeszkadza, że to może być uproszczenie i ta informacja nie będzie precyzyjna, bo w boju pożarowym czy powodziowym informacja przybliżona wciąż jest dużo bardziej użyteczna niż szczegółowa, ale zbyt rozbudowana i trudna do zgodnienia opowieść.

W tym kontekście chciałbym się zatrzymać chwilę przy Civil Security Hub Poland, jako właśnie tym nomen omen hubie, tym miejscu spotkań różnych światów, o których Pan opowiada, naukowców, służb cywilnych, przemysłu, w tym przemysłu kosmicznego. Jaka jest geneza tej inicjatywy? Kto bierze w niej udział? No i przede wszystkim, jakie są jej cele, jakie są ambicje? Jakby mógł Pan przybliżyć naszym słuchaczom trochę informacji na temat tej inicjatywy, o której coraz więcej słychać w mediach. Niestety być może będzie słychać więcej, jeżeli różnego rodzaju ryzyka katastrof klimatycznych będą się w kolejnych miesiącach potwierdzać. a która jest, wydaje się, bardzo innowacyjna i ma ogromny potencjał właśnie do tego, żebyśmy, tak jak już wcześniej wspominałem, jako społeczeństwo, jako polskie państwo, czuli się mniej bezbronni w obliczu katastrof związanych chociażby z kryzysem klimatycznym.

26:39 · Civil Security Hub Polska 7

Tak jak pan powiedział, rzeczywiście zaczyna być słychać o Civil Security Hub, bo inicjatywa jest relatywnie młoda. Narodziła się w 2023 roku wraz ze zwiększeniem zaangażowania Polski w działalność Europejskiej Agencji Kosmicznej. Rząd Polski zdecydował o tym, żeby zainwestować dużo większe pieniądze w uczestnictwo Polski w Europejskim Programie Kosmicznym, a dokładnie w tym czasie na tapecie tego programu pojawiała się tematyka tzw. bezpieczeństwa cywilnego, czyli właśnie podjęcia działań służących temu wszystkiemu, o czym dzisiaj mówimy, efektywniejszemu transferowi technik satelitarnych i powiązanych z nimi innych rozwiązań, do sektora bezpieczeństwa cywilnego, czyli do ochrony ludności, ratownictwa, zarządzania kryzysowego, no i tych innych aspektów cywilnych, o których może dzisiaj mówimy mniej, ochrony granic, ochrony infrastruktury krytycznej, bo to też się tutaj mieści.

To jest takie bardzo konkretne i jakoś tak się potoczyło, ponieważ jak powiedziałem, Polska już w tym dziedzinie dość dobrze była przygotowana, no po części też W efekcie działań naszych, czyli tutaj Centrum Badań Kosmicznych, w którym Centrum Informacji Kryzysowej wtedy istniało od 10 lat, od 2013 roku, a historia współpracy z ratownictwem nawet jeszcze szereg lat więcej, byliśmy gotowi od razu na początku zaproponować Europejskiej Agencji Kosmicznej pewną wizję działań. Wizję, o której poniekąd już Państwu dzisiaj tutaj opowiadam, bo to właśnie to stało się esencją programu Civil Security Hub. Stwórzmy podmiot, który jest takim pomostem, bramą wejściową nowych technologii kosmicznych, geoinformacyjnych, po części też rozwiązań dronowych, do świata ratownictwa i zarządzania kryzysowego ochrony ludności.

I hub jako hub właśnie łączy, stąd ta nazwa, i zapewnia, że te informacje spływają efektywnie. Pośrednio to jest działanie samego hubu. To jest analityka prowadzona przez naszych specjalistów, dostarczanie informacji odpowiadającej na potrzeby, które widzimy w trakcie działań ratowniczych. Natomiast to również jest i to przede wszystkim jest inicjowanie działań pilotażowych, w których podmioty przemysłowe, a czasem również naukowe, proponują swoje rozwiązania, przechodzą przez pewne testy, ocenę użyteczności, adaptację do potrzeb kryzysowych, bo przykładowo rozwiązania stworzone dla sektora ubezpieczeniowego, Są użyteczne, ale po lekkiej zmianie stają się dużo bardziej użyteczne dla działań kryzysowych i pilotaż takich rozwiązań.

Hub to przede wszystkim platforma, w ramach której bardzo wiele nowych możliwości przez szereg lat będzie dostępnych w sposób bezpłatny dla użytkowników. Przez szereg lat, dlatego że zakładamy, że jeśli coś udowodni swoją użyteczność, ale nie udowodni w miesiąc czy dwa, tylko w dwa, trzy lata, to wtedy to już staje się podstawą do tego, aby myśleć o takich już stałych, stabilnych rozwiązaniach, w których pieniądze na zakup takich możliwości są w taki czy inny sposób, niekoniecznie bezpośrednio od użytkownika, ale w jakiś sposób są znajdowane i inwestowane. Natomiast to, co najważniejsze, to jest to, że portfolio tych rozwiązań zaczyna się od kilku rzeczy. To jest właśnie monitoring powodzi, to jest usprawnienie dostępu do pewnych informacji dotyczących pożarów, ale za chwilę będziemy zapraszać polskie i nie tylko polskie grono dostawców bardzo różnych rozwiązań po to, żeby rozmawiać o kolejnej fali możliwości, które chcielibyśmy zaimplementować

w ekosystemie hubu, czyli udostępnić użytkownikom. Czy to w straży pożarnej, czy w instytucjach zarządzania kryzysowego, czy w podmiotach współpracujących IMGW, Wody Polskie, także Wojska Obrony Terytorialnej. Ci wszyscy, którzy w różny sposób w działaniach kryzysowych uczestniczą i informacje chcą, powinni, potrzebują. Także to jest ta filozofia, to się wydarza praktycznie w momencie, jak o tym rozmawiamy. Co ciekawe, to nie dzieje się tylko w Polsce, ponieważ ten program Europejskiej Agencji Kosmicznej obejmuje kilkanaście państw europejskich. Co ciekawe, nie te największe, bo te największe, Francja, Włochy, Niemcy, one od wielu lat prowadzą już podobne działania na poziomie narodowym w swoich agencjach kosmicznych. Natomiast inne państwa potrzebują jakiegoś rozwiązania, w którym nie mając wielkich agencji kosmicznych, nie mogąc zainwestować odpowiednich środków u siebie w kraju, również po podobne możliwości będą mogły sięgnąć.

I tym właśnie ma być sieć takich, akurat tutaj nie słowo hubów, tylko node'ów, węzłów. sieć składa się z węzłów, a węzły to są właśnie takie lokalne, narodowe punkty wejścia do systemów ochrony ludności, dzięki którym i rozwiązania, i informacje, i wsparcie w użyciu tych informacji będzie mogło być dostarczane. I tutaj wszystko wskazuje na to, że w Polsce już jesteśmy liderem tej sieci, instytucji, w związku z czym to, co wypracowujemy, w tym m.in. platformę IT, która jest jak się wydaje, absolutnie pionierskim rozwiązaniem w skali europejskiej. Ta platforma i te wszystkie rozwiązania będą dostępne dla innych krajów, co przy okazji jest oczywiście bardzo atrakcyjne dla polskiego przemysłu, ale jednocześnie stanowi dla nas bardzo ciekawe rozwiązanie, rozwiązanie o charakterze z jednej strony prestiżowo-wielorunkowym, ale z drugiej to jest też, bądźmy szczerzy, instrument polityki zagranicznej,

Więc o czym tutaj mówimy i też w tym kontekście jaka będzie rola rozwiązań Civil Security Hub Poland? To jest bardzo ważny i bardzo ciekawy aspekt, ponieważ lubię sobie żartować, że najwspanialszą katastrofą jest ta, która się nie wydarzyła, dlatego że udało się jej zapobiec. I właśnie o to nam chodzi, żeby jak najwięcej takich katastrof mogło się nie wydarzyć, albo przynajmniej ich skutki były na tyle zredukowane, żeby nie przyjęły już tego nagłówka katastrofa. Z jednej strony informacje o przebiegu zdarzeń, które są obserwowane z satelity czy nawet z dronów, pozwalają nam lepiej rozumieć pewne mechanizmy, generalizować prognozy, a na ich podstawie lepiej szacować ryzyko czy prawdopodobny przebieg takich zdarzeń. Czy chodzi o powodzie, czy o pożary, może w mniejszym stopniu o gwałtowne wiatry.

34:38 · Działania zarządzania kryzysem 1

W związku z czym takie oparte na konkretnych, albo może nie konkretnych, zgeneralizowanych, ale jednak prognozach pokazujących skalę zjawisk, z jakimi możemy mieć do czynienia, w konkretnych miejscach, dla konkretnego województwa, dla konkretnego regionu, to pozwala lepiej przygotować się, jeśli przyswoimy, że ryzyko jest większe niż nam się wydawało albo inne niż nam się wydawało, jeśli umiemy to przekształcić w informacje praktyczne, w związku z czym należy takie i takie działania prewencyjne albo takie i takie działania planistyczne podjąć, przygotowując się na szybsze zareagowanie, na zareagowanie w inny sposób, tak naprawdę zwiększamy bezpieczeństwo, tak naprawdę właśnie zwiększamy szansę, że to będzie katastrofa, która się nie wydarzy. I to, bym powiedział, jest najważniejszą drugą misją hubu po tej pierwszej, czyli po usprawnieniu efektywnego reagowania na rzeczy, które dzieją się tu i teraz.

37:48 · Strategia technologiczna 1

Obiecałem, że wrócę na sam koniec do kwestii przemysłu kosmicznego. Wśród partnerów Hubu są polskie firmy CloudFerro i ISAI. Czy polski przemysł kosmiczny, czy polskie firmy są gotowe, by dostarczać służbom niezbędne rozwiązania? Tutaj o to, w jakim stopniu te wszystkie usługi, ale też te wszystkie dane, które są niezbędne do tego, żeby realizować cele, o których rozmawialiśmy, jesteśmy w stanie zapewniać siłami własnymi polskich firm, nie tylko oczywiście kosmicznych, na ile jesteśmy pod tym względem suwerenni technologicznie, a na ile Wciąż mamy pewne luki kompetencyjne, pewne braki, które musimy wypełniać np. dostarczając sobie rozwiązania ze zagranicy, kupując dane, kupując technologię.

Pokazano wszystkie 12 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.