Mobilny sąd w Sudanie Południowym, prawny przełom?

Czyli my widzimy, że ta misja pokojowa to jest w istocie, nie chcę powiedzieć państwo w państwie, bo to jest coś, byłoby trochę jakby niestosownego, ale jest to proteza państwowości. No i w ramach tej protezy państwowości, tego szerokiego mandatu budowy instytucji również dostrzeżono, że są obszary, w których do tej pory działały tak zwane sądy zwyczajowe, czyli opierające się po prostu na... lokalnych prawach nieskodyfikowanych, natomiast zaproponowano współpracę z instytucjami centralnymi, czyli Ministerstwem Sprawiedliwości Południowego Sudanu i Sądem Najwyższym, aby zostali wydzieleni mobilne sądy, które składają się z mobilnych sędziów, mobilnych adwokatów, mobilnego prokuratora i mobilnego pełnomocnika pokrzywdzonych.

Główne sprawy, które się toczą przed tymi sądami, to są sprawy o ciężkie przestępstwa z użyciem przemocy, także na tle przemocy seksualnej, zabójstwa. Natomiast jakby jeden z adwokatów, bo również zapytano adwokata, który jeździ z tym sądem, powiedział, że jakby uważa ten sąd za sąd spełniający takie warunki rzetelności prawidłowego procesu. Czyli są przeprowadzone dowody, jest domniemanie niewinności, nie każdy, kto tam się pojawi jest skazywany. Ale powiem szczerze, że jest to coś zupełnie wyjątkowego dla prawników, że sąd może jeździć i być mobilny. Ale ja się przygotowałem też do tego nagrania, więc podpowiem takie, gdzie takie mobilne sądy miały miejsce. Otóż Mozambik, UNDP, czyli też organizacja blisko ONZ, we współpracy z Sądem Najwyższym Mozambiku uruchomił taki pierwszy w kraju mobilny sąd.

niedaleko Tanzania też, bo Afryka, sfinansowane przez Bank Światowy. One były w dzielnicach, regionach Dar es Salaam, też drobne sprawy, cywilne, rodzinne, wyposażone nawet w takie zasilanie solarne, sprzęt. No i na przykład to, co może Państwa ciekawić, to Chiny, bo w pewnej prowincji, ja przepraszam wszystkich sinologów, będę kaleczył, ale po polsku przeczytałbym to jak Hund Jing, mobilny sąd funkcjonował na promie, na promie pływającym po rzece i tam też na przykład sprawy cywilne były rozpatrywane, rozwodowe, bez konieczności dojazdu. do miasta, ale to jest w ogóle ciekawe też, bo China Justice Observer, taki portal informował, że jest innowacyjna wersja mobilnego sądu, ale drodzy Państwo, Mobile Mini Court, która działa przez chińską aplikację WeChat, czyli umożliwia rejestrację, zdalne prowadzenie spraw z rzuciem AI i wideokonferencje, ale myślę, że to już jest też nowoczesność, że sprawy często też odbywają się online.

Nie ma czegoś takiego jak mobilne sądy. Sąd może wykonywać pewne czynności poza budynkiem sądu, ale to jest ściśle określone w przepisach. Ale ja mam wrażenie, że w ogóle te mobilne sądy towarzyszą problemowi właśnie tych społeczeństw postkonfliktowych. Chociaż Chiny to jest pewien wyjątek, bo podejrzewam, że to jest pewna innowacja, pewna przyszłość. Ale zwłaszcza jeżeli mówimy o Afryce, to jest to element tej tzw. sprawiedliwości okresu przejściowego. których widzimy w Sudanie Południowym, jak spojrzałem na stronę misji, to tych sądów zostało utworzonych kilkanaście. To pokazuje nam skalę problemu, że naprawdę w tym państwie mamy takie bardzo bazowe problemy, bo państwo nie jest w stanie stworzyć systemu sprawiedliwości, który rozciąga swoją kompetencją całe państwo.

kryzys w południowym Sudanie i m.in. także zapobiec funkcjonowaniu takich instytucji jak mobilne sądy. Wydaje mi się, że nie ma wątpliwości instytucji niezbędnej, aby jednak jakaś namiastka państwowości funkcjonowała. Drodzy Państwo, jestem ciekaw Państwa opinii, może by się przydało taki mobilny sąd ruszyć w Polskę i żeby rozwiązywał sprawy Polaków, biorąc pod uwagę też tego, jak działają polskie sądy. Ja dosyć sporo narzekań słyszałem na ten temat, więc się nie wypowiem pozytywnie, ale no nie wiem, Mateuszu, nie wiem jak działają polskie sądy, może to temat na odrębną audycję, ale może jakiś taki mobilny by się przydał. To jest wydaje mi się kwestia też, pamiętajmy, że wszystko zależy od wolumenu, ilości spraw, też określonej procedury i kultury prawnej.