Litewski eksperyment z Tajwanem. Wilno kontra Chiny

Partnerem odcinka jest OANDA TMS Brokers. Dzień dobry Państwu. Dzień dobry wszystkim słuchaczom. Cieszę się, że dzisiaj się spotykam już po długiej przerwie. Doktor Barbara Jundo-Kaliszewska z Wydziału Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu i Politologicznych, przepraszam, Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu Łódzkiego. Kłaniam się. Dzień dobry. Dzień dobry, dzień dobry Państwu. Mam, od razu mnie korci, żeby zadać kilka pytań na temat tej sytuacji wewnętrznej, bo nawet dzisiaj czytałem Litewski MSZ, który publikował informację, że chce zacieśniać współpracę z Tajwanem. Tak, taki komunikat pośród tego, co mówi też Pani Premier, ale musimy się cofnąć, bo no właśnie, myślę, że nie wszyscy słuchacze wiedzą, ci co bardziej zorientowani może.

Litwa nawiązała relacje z Tajwanem w 2021 roku i uwaga otwierała więc w Wilnie przedstawicielstwo Tajwanu, co wtedy wywołało ostry konflikt z Chinami kontynentalnymi. Pekin raczej uznał to za naruszenie zasady jednych Chin i Chińczykom się to nie podobało. Musimy podkreślić, że Litwa nie mogła nawiązać kontaktów dyplomatycznych z Tajwanem, ponieważ Tajwan nie jest niepodległy. Otwarto tylko przedstawicielstwo handlowe, jednakże w nazwie użyto słowa Tajwan. I być może nasi widzowie czy słuchacze nie wiedzą, ale wszędzie w Europie czy w innych państwach na świecie używa się określenia Tajpy, ponieważ posługiwanie się słowem Czy określeniem Tajwan oznacza, czy jest odbierany przez Pekin jako naruszenie polityki jednych Chin i to najbardziej tak naprawdę wzburzyło, bo tak to należy nazwać, władzę w Pekinie.

Do dzisiaj mamy z tym ogromny problem i dlatego pojawiają się głosy, że należałoby z tej decyzji się wycofać, ale wydaje mi się, że szanse są raczej niewielkie. Pamiętajmy o tym też, że Litwa mimo sankcji gospodarczych, Litwa utrzymywała te więzi podkreślające je jako kwestie bezpieczeństwa narodowego, pewnych wartości demokratycznych. Oczywiście decyzja Wilna wynikała z krytyki chińskiej polityki wobec praw człowieka, sojuszu z Rosją. Dlaczego użycie Tajwan wtedy zamiast neutralnego Tajpej zostało odebrane jako polityczne wyzwanie dla Pekinu? No proszę pamiętać, że Litwa jest takim pionierem i za takiego pioniera się uważa przede wszystkim decyzje czy działań politycznych. Pamiętajmy, że to było pierwsze państwo, które ogłosiło niepodległość jeszcze nim Związek Radziecki się rozpadł i cały czas dzisiaj ta...

Strona konserwatywna, która rządziła, kiedy otwierano ten biuro Tajwanu, do tego również się odwoluje. Tak samo Litwa jako pierwsze państwo w Europie zdecydowała się na otwarcie biura Tajwanu. To był pewien eksperyment z jednej strony. Próbowano sprawdzić w jaki sposób zachowają się Chiny, bo to jest ta właśnie czerwona linia, którą jak widzimy Być może nie do końca należało przekraczać, ale z drugiej strony próbowała też jasno określić swoją pozycję w przyszłym sporze gołopolitycznym, bo kiedy w roku 2021 to biuro otwarto i robiłam pierwsze wywiady z pracownikami litewskiego MSZ-u, już wtedy usłyszałam deklarację, że

Litwa też straciła dostęp do chińskiego rynku, choć Tajwan częściowo rekompensował straty poprzez zakupy i inwestycje. No właśnie, to był temat dyskusji, kwestia ekonomiczna. Kwestia ekonomiczna cały czas pozostaje tematem numer jeden, ponieważ pamiętajmy, że Biuro Tajwanu zostało otwarte w momencie, kiedy już od 2014 roku właściwie był zamknięty rynek rosyjski, pogarszające się relacje po raz kolejny w historii de facto z Białorusią. I w 2018 roku między innymi socjaldemokracja, ale także prezydent dalej Grybał Skajty, która pojechała Złożyła swoją wizytę w Pekinie. Deklarowała, że na chwilę obecną taką alternatywą rynku rosyjskiego będą Chiny.

Litwini działają dwutorowo. Warto też pamiętać o podejściu prezydenta Gitana Sanau-Sedy do sprawy otwarcia biura Tajwanu, który w 2021 roku pełnił pierwszą kadencję. Dzisiaj mamy drugą kadencję prezydenta. On był od początku bardzo sceptycznie do tego nastawiony. Uważał, że Litwa wychodzi przed szereg i to ryzyko jest zbyt duże. Dzisiaj również popiera linię partii rządzącej, czyli partii socjaldemokratycznej, więc z jednej strony słyszymy, że należy bezwzględnie normalizować relacje z Chinami, ale z drugiej strony Nie dalej, jak wczoraj chyba została opublikowana wypowiedź jego doradczyni, która podkreślala, że została przygotowana strategia do współpracy z Tajwanem, że strona litewska próbuje ściągnąć kolejne inwestycje, kolejny kapital ze strony Tajwanu na Litwę, także ze strony tajwańskiej.

Przedsiębiorców, więc widzimy, że ta narracja rzeczywiście tutaj jest dosyć sprzeczna, ale wydaje mi się, że należy to rozumieć w sposób następujący. Litwa na pewno będzie zabiegala o to, żeby utrzymać relacje z Tajwanem, bo wycofanie się totalne tutaj wspierania prodemokratycznych ruchów czy sił na Tajwanie No będzie się kluczyło z wizerunkiem państwa moralnego, które wspiera ruchy opozycyjne w Białorusi, w Rosji, które wspiera walkę Ukrainy, która próbuje emancypować się od wpływów rosyjskich. Więc nie wydaje mi się, żeby Litwa totalnie oderwała się od Tajwanu, zwłaszcza, że cały czas na stole leży kwestia pól przewodników.