Tajemnica twardego frontu

Oto przecież mostem Poniatowskiego już w pierwszych dniach powstania szło niemieckie natarcie. Czwarty Wschodniopruski Pułk Grenadierów z Zegrza i z Modlina. Po bitwie pancernej pod Okuniewem został zaangażowany w pacyfikację Warszawy. Palił kamienice w Śródmieściu, ale ostatecznie zaległ w natarciu ze wschodu na zachód. Nie dotarł w rejon Twardego Frontu. Podobnie opór na Ochocie powoduje, że niemieckie oddziały skierowane do pacyfikacji Warszawy i odblokowania arterii Alei Jerozolimskich przez kilka dni zajęte są pacyfikowaniem Ochoty. Pacyfikowaniem nawet bardziej niż walką. Główną siłą Niemców w tym rejonie jest pułk zbiorczy rosyjskiej kolaboracyjnej armii Rona, zajętej głównie mordowaniem, gwałceniem, kradzieżami i paleniem.

Słabi to żołnierze. Oni właśnie po zdobyciu ochoty mają za zadanie oczyścić południową część Alei Jerozolimskich, nacierać nimi z zachodu na wschód, podać rękę czwartemu wschodniopruskiemu pułkowi Grenadierów, który zaległ bardziej w centrum Warszawy. Niemcy jednak, powierzając to zadanie tak beznadziejnym żołnierzom jak Rona, skazują się na porażkę. Rona po pacyfikacji ochoty naciera na nasze wysunięte placówki na południe od Alei Jerozolimskich. My oczywiście nie jesteśmy w stanie wytrzymać prawdziwego natarcia, w związku z czym tracimy i starostwo, i WIK, i dom turystyczny 11 i 12 sierpnia. Czyli upadek Ochoty przynosi zaraz upadek południowych placówek Twardego Frontu.

Dzisiaj, jak powiedziałem, jest to wola. ale jedyny wartościowy niemiecki oddział, który walczył z nami na południe od Alei Jerozolimskich. Część 500. Batalionu Saperów Szturmowych Wehrmachtu. On kieruje się w stronę Politechniki, kieruje się w stronę Śródmieścia Południowego, nie atakuje na północ, nie atakuje na Żelazną. Zostaje tylko Rona, zostają tylko Banszuce, zostaje tylko straż niektórych miejscowych fabryk. Słaby to przeciwnik. Będziemy go bić, będziemy go odpierać, jego niemrawe ataki będą bardzo skutecznie przez nas tłumione w zarodku. To jest także tajemnica twardego frontu. Wyobraźmy sobie, że na północ i na południe od niego szaleje przecież prawdziwe piekło, raptem kilkaset metrów na północ. Są ulice, przez które przeszedł Dirlewanger.

Kamień na kamieniu tam nie zostaje, bo Dirlewangerowi toruje drogę Luftwaffe, paląc wszystko bombami zapalającymi. Sztukasy niszczą nasz opór. Dirlewanger idzie na ogród Saski, w samym centrum Warszawy. Omija od północy twardy front. Twardą, żelazną, srebrną. Ci najgorsi mordercy SS nie dotrą nigdy w ten rejon, bo inne też mają zadania. Podobnie Rona miała oczyszczać arterie Alei Jerozolimskich, ale to nie wojsko, to raczej zorganizowana grupa bandytów wobec oporu bardzo słaba w walce. Nasze niedozbrojone... bardzo liche oddziały zgrupowania Chrobry 2, pierwszy batalion, daje radę. Efemeryczne ataki Rona zostają odparte, ale także Rona nie ma takiego zadania, ma nie nacierać na północ.

Ale zasadniczo to było wszystko. To była walka patroli, to były działania podjazdowe, to były działania nękające i tak mniej więcej wyglądał ten front po 13 sierpnia, kiedy Niemcy patrzyli bardziej z zachodu na wschód, na południe i na północy od twardego frontu, a jego zostawili w spokoju. Ani Rona nie nacierała, bo miała inne zadania, z siłami głównymi. Tylko, jak widać, napadali na jakieś fabryki i próbowali ukraść co się tylko da. Myśmy mogli ich odeprzeć, nawet zadać im straty. Ta główna fala niemieckiego impetu, ta nienawistna fala zniszczenia obejmowała po kolei kolejne fragmenty Warszawy i dzielnice, ale na ogół zawsze gdzieś indziej, aż do końca powstania. I to nie chodzi o to, żeby w jakikolwiek sposób umniejszać bohaterstwu tych ludzi. Tak naprawdę w wymiarze operacyjnym właśnie wykonali swoją robotę doskonale.