Mentionsy Mentionsy
Podcast Wojenne Historie
Podcast Wojenne Historie

Białoruska pułapka Fedora von Bocka

20.05.2026 ·42 min 54 s · 9 rozdziałów

Jeżeli podoba Ci się odcinek możesz nas wesprzeć w serwisie 🔶⁠PATRONITE.PL⁠🔶Albo postawić nam symboliczną kawę w serwisie🔷⁠BUYCOFFEE.TO⁠🔷

0:58 · Strategia niemiecka na obszarze Białorusi 5

Kiedy lipcu 1940 roku Adolf Hitler, głównodwodzący Wehrmachtu i przywódca Rzeszy Niemieckiej, poinformował generała Haldera, szefa sztabu Generalnego Wojsk Lądowych, że należy teraz skupić się na opracowaniu kampanii wschodniej, owej przyszłej barbarossy, to Generał Halder nieświadomie stanął przed niewykonalnym zadaniem. Niemcy mieli opracować plan ataku na Związek Radziecki, w szczegółach go dopracować i po roku zacząć realizować. Generał Halder założył, jak to Niemcy wtedy mieli w zwyczaju, że Wehrmacht przystąpi do tej walki według swojej doktryny. A zatem w pierwszej kolejności rolę kluczową odegrać miały dywizje pancerne, dywizje szybkie i lotnictwo uderzeniowe, lotnictwo szturmowe, lotnictwo izolacji pola walki.

Po drugie niszcz nieprzyjaciela poprzez wielkie kleszcze. Bitwa pod Kannami, kiedy Hannibal zmiażdżył rzymskie legiony. w II wojnie punickiej. To był zawsze punkt odniesienia niemieckich mistrzów wojny. A zatem uderzaj gwałtownie i okrążaj nieprzyjaciela. Dąż do bitwy walnej. To okrążenie oznacza bitwę walną. Niemiecka wyobraźnia operacyjna była właśnie w ten sposób zdefiniowana. Musiała być, dlatego że długotrwała walka sprowadzała wszystko do zagadnień czysto matematycznych i do logistyki. W tym Niemcy nie byli mistrzami, ale na głębokość kilkuset kilometrów dawali radę. No i generał Halder postanowił tak przeprowadzić Barbarossę. Dążyć do Bitwy Walnej.

Część uciekła Dunkierką, ale pogrom był oczywisty. Niemcy, tak w Polsce jak i we Francji, połączyli potężne wyładowanie, do którego byli zdolni, na głębokości kilkuset kilometrów z koncepcją kleszczy pkannyjskich i przyniosło im to spektakularne sukcesy. Ale w przypadku Związku Radzieckiego... Generał Halder i inni oficerowie odpowiedzialni za opracowanie kampanii stanęli przed niemożliwym. Otóż w przypadku Związku Radzieckiego nie można bowiem przeprowadzić operacji analogicznej do tej w Polsce czy we Francji, nawet tworząc w określonym miejscu punkt ciężkości. Ówczesna granica niemiecko-radziecka sprawiała, że przestrzeń Związku Radzieckiego z każdym kilometrem w głąb tego państwa jedynie się rozszerzała, a zatem geografia

nie dawała punktu wyjścia do decydującej bitwy i do wielkiego okrążenia w jednym miejscu zasadniczych sił nieprzyjaciela. Po prostu nieprzyjaciel był zbyt liczny, ale przestrzeń, na której operował, była jeszcze bardziej determinująca. Poza tym Niemcy po prostu wychodzili ławą z zachodu na wschód. Z relatywnie prostej granicy biegnącej z północy na południe między Bałtykiem a Karpatami musieli po prostu wykonać uderzenie czołowe na wschód. Ale generał Halder pozostał wierny swojej idei. Potężne wyładowanie dążące do bitwy walnej z okrążeniem. Skoro nie można było tego przeprowadzić wszędzie, w pasie trzech grup armii, północ, środek, południe, a jeszcze Niemcy mieli własne zgrupowanie w Rumunii, zdecydowano się na jeden punkt ciężkości, szwerpunkt, i tym punktem ciężkości miała być właśnie Białoruś.

Halder chciał Moskwy, Hitler myślał bardziej o Leningradzie, a potem o Kijowie, ale obaj zakładali, że druga faza operacji będzie odbywać się w warunkach pościgu. A wówczas działające w dużym rozproszeniu, czasem wręcz pojedyncze, niemieckie dywizje pancerne i piechoty zmotoryzowanej poradzą sobie i tak, mimo że oderwą się od zasadniczych sił własnych najpierw na dziesiątki, a potem na setki kilometrów. To był niesamowity optymizm, to było całkowite chciejstwo. Niemcy mieli świadomość, że w normalnych warunkach przestrzeń Związku Radzieckiego jest tak olbrzymia, pomijając już nawet opór Armii Czerwonej, że nie da się zachować spójności Wehrmachtu, który tam wejdzie, że żadna dywizja nie będzie nacierała na regulaminowych kilku kilometrach. No ale dlaczego właśnie Białoruś była środkiem ciężkości niemieckiego uderzenia?

9:11 · Wybór Białorusi jako punktu ciężkości 1

Ale to Rosjanom w 1941 roku nie pomogło, chociaż nie do końca. Teren miał tu bowiem olbrzymie znaczenie dla narodzin potężnej radzieckiej partyzantki, a charakter niemieckiego natarcia pozwalał olbrzymim masom radzieckich wojsk na wychodzenie z okrążenia, bo był to teren zbyt trudny do obsadzenia i uniemożliwienia nieprzyjacielowi odwrotu. Armia Czerwona Bitarasi II mogła cofać się chaotycznie, ale jednak na wschód. Domykanie kotłów było trudne, właśnie ze względu na taki, a nie inny charakter walki i taki, a nie inny charakter terenu. Na przykład marszałek Kulik po pogromie jego wojsk pod Sokułką mógł wyjść z okrążenia. No ale jak powiedziałem, generał Halder przygotował potężne zgrupowanie i zamierzał tą Białoruś bardzo szybko opanować.

13:10 · Problem braku dywizji piechoty zmotoryzowanej 2

Dlatego tak ważna była bitwa walna, rozbić nieprzyjaciela na zachód od Mińska i uzyskać swobodę w dalszym natarciu na wschód. Halder nie miał świadomości, że na drodze do Moskwy, głęboko kilkaset kilometrów od granicy, Rosjanie formują kolejne zgrupowania swoich wojsk. Że raz zniszczony front zachodni będzie zdolny bardzo szybko odtworzyć swój potencjał i ponownie stanąć do walki. A wtedy nawet 15 dywizji pancernych i zmotoryzowanych to już będzie trochę za mało na ciągle odtwarzającego się nieprzyjaciela. Ale 22 czerwca 1941 roku zaczyna się dla Armii Czerwonej na obszarze Białorusi, na Podlasiu, prawdziwy pogrom. W ciągu pierwszych 48 godzin operacji.

Oni idą jak przez Arden. Tak jakby nie mieli przed sobą przeciwnika, mają, ale go znoszą. Podczas gdy niemieckie korpusy piechoty podejmują walkę z Armią Czerwoną, podczas gdy np. 12. Korpus siłami swojej 45. Dywizji zaczyna walkę o Cytadelę Brzeską, dwie inne dywizje tego korpusu, 31. i 64. omijają Brześć i idą w ślad za Guderianem. Tworzą się dwa zgrupowania. Na południu cztery dywizje pancerne, dwie dywizje piechoty zmotoryzowanej. Na północy trzy dywizje pancerne, jedna dywizja piechoty zmotoryzowanej w jednym miejscu, a jedna dywizja pancerna, dwie dywizje piechoty zmotoryzowanej w drugim. W tym momencie pięć dywizji piechoty zmotoryzowanej i osiem dywizji pancernych. I wydaje się, że Halder dopina swego. Pierwsze dni to spektakularne sukcesy.

33:12 · Zakłócenia Blitzkriegu na Białorusi 1

Że nawet we własnym punkcie ciężkości rozpuściła ich przestrzeń i czas. Że ten front wschodni pożarł niemiecki szwerpunkt. Ale inaczej być nie mogło. Halder zaplanował bitwę zgodnie z niemiecką doktryną, sztuką wojenną. Dążyć do bitwy decydującej, dążyć do okrążenia przeciwnika. Używać na najważniejszych odcinkach wojsk pancernych spartych lotnictwem. I czyż to się Niemcom nie udało? Udało, ale z drugiej strony stopień nasycenia ich wojsk siłami zmechanizowanymi jest za mały. Zasadnicze siły niemieckie to nadal są dywizje piechoty, a zatem dywizje pancerne są niemiecką kawalerią, kawalerią zmechanizowaną, ale nadal podstawowym zgrupowaniem wojsk jest powolna piechota. Bardzo silna, przebojowa, zdolna do bicia w walce czołowej dywizji strzeleckich nieprzyjaciela, w końcu zamykająca, czy raczej dobijająca nieprzyjaciela w kotłach.

Pokazano wszystkie 9 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.