O poezji stanu wojennego | Tomasz Jastrun | 003

Podcast Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności. O historii i nie tylko. To jest podcast Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności. Dziś rozmawiamy o poezji. Witamy serdecznie. Aneta Kuberska-Bambas. I Sylwester Strzałkowski. A naszym gościem i rozmówcą jest doskonale znany polski poeta pan Tomasz Jastrun. Właściwie można by długo mówić o tym skąd pana znamy, z jakiego rodzaju twórczości, ale myślę, że dla naszych słuchaczy jest pan doskonale znany. Witamy serdecznie. Dzień dobry. Spotykamy się przy okazji promocji publikacji List ze świata umarłych poetów. To jest antologia poezji o pacyfikacji kopalni Wujek.

O poezji stanu wojennego Tomasz Jastrun 003. O poezji stanu wojennego Tomasz Jastrun 003. Nosił Pan w sobie przeczucie, że może dojść do tego, co się wydarzyło na wujku, bo to się zbliżały te daty pamięci o Gdańsku, Gdyni, Szczecinie w roku 1970, więc ten 16 grudnia 1981 mocno się wpisał we wspomnienia tamtych wydarzeń. Gdzieś z tyłu głowy, gdzieś w sercu niektórzy z nas wtedy mieli takie przeczucie, że oby tym razem się tak nie wydarzyło. Co Pan poczuł, kiedy Pan usłyszał o wujku? Myśmy, ja jestem pesymistą z natury, więc się spodziewałem tego. Z drugiej strony zależało nam na tym, żeby oprób był jak największy, żeby on miał wymiar symboliczny, czy nawet jakiś realny.

Pamięta Pan, jak dotarła do Pana wiadomość o tym, co się wydarzyło na Wojku? No bo Katowice, Warszawa, to jest jednak znaczna odległość. Ja się wtedy ukrywałem, bo ja się przez rok ukrywałem. Po roku mnie złapali i wsadzili, więc no wiem, gdzie to było. Po prostu mieszkałem u kolegi, nie w domu, bo nie mogłem w domu. Tak jak mówię, dopiero po roku ponad wróciłem do domu, ale pamiętam coś z tego, znaczy, bo to było tak niezwykłe. wydarzenie i zapowiadające też coś, że mam w pamięci jakby ten pokój, gdzie siedzę i ta wiadomość, która do nas przyszła. Pański wiersz pod tytułem Ręce, ten właśnie mówiący o górnikach z Wujka, ten opublikowany w antologii, zaczyna się od słów, zabitym górnikom w ziemi rosną włosy i paznokcie, ale kończy się tak dość dramatycznie, lecz zabitym górnikom nadal rosną włosy, paznokcie i ręce żylaste ku gardłom oprawców.

To jest właściwie to, co jest moim tematem, a nie polityka, czy rewolucja, czy kontrrewolucja, bo to była kontrrewolucja. Choć akurat na wujku polityka splotła się ze śmiercią, prawda, ten temat polityczny przez kontekst, przez tragedię dziewięciu górników, splotł się z tematyką śmierci. Mówi pan, że nie umieściłby pan dzisiaj tamtych wierszy albo niechętnie. Dwa, trzy z tego tomiku nastrzewania z Europy. W jakiś wyborach swojej poezji w antologiach, to jak dzisiaj czytać tamtą poezję, jeśli do niej wracamy i kto powinien do niej wracać, bo przecież ona jest też świadectwem tamtych emocji, tamtych przeżyć, ale także pewnym przesłaniem, które przekazywaliście dalej. Ta poezja mówi o skali emocji, znaczy jak to było ważne, że to był jakiś koniec świata i stąd też